ALTYAPILARDA FUTBOL OYNAYAN SPORCULARIN AHLAKİ KARAR ALMA TUTUMLARININ İNCELENMESİ
Öz
ÖZET
Bu araştırmanın amacı, altyapılarda futbol oynayan sporcuların ahlaki karar alma tutumlarının incelenmesidir. Araştırmanın evrenini Mersin ilinde futbol altyapı faaliyeti sürdüren; Mersin İdman Yurdu, Yenişehir İdman Yurdu, Çukurova İdman Yurdu, Mersin Camspor ve Akdeniz Belediyespor kulüplerinin 781 erkek altyapı sporcusu oluştururken, örneklemini bu merkezlerde altyapı eğitimi alan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 449 erkek altyapı sporcusu oluşturmuştur. Araştırmada katılımcıların demografik özelliklerini ortaya koymak için kişisel bilgi formu ve Lee, Whitehead ve Ntoumanis (2007) tarafından sporcuların ahlaki karar alma tutumlarını ölçmek üzere geliştirilen ve Türk kültürüne uyarlaması Gürpınar (2014) tarafından yapılan “Altyapı Sporlarında Ahlaki Karar Alma Tutumları Ölçeği” (Attitudes to Moral Decision-Making in Youth Sport Questionnaire- AMDYSQ) kullanılmıştır. Veriler istatistik paket programında değerlendirilmiş, sayı, yüzde ve ortalama olarak ifade edilmiştir. İkili karşılaştırmalar için Mann Whitney U testi, çoklu karşılaştırmalar için Kruskal Wallis H testi ve post hoc testi olarak bonferroni düzeltmeli Mann Whitney U kullanılmış ve anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Çalışmada, baba eğitim ve spor yaşı değişkenlerinde herhangi bir değişim gözlenmezken (p>0.05); yaş, oyun amacı, kendini tanımlama, antrenörünü örnek alma, anne eğitim düzeyi, aile antrenman takibi ve aile desteği faktörlerine bağlı olarak istatistiksel açıdan anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir (p<0.05). Elde edilen bulgulara göre anne-baba desteği ve anne-baba antrenman/müsabaka takibinin ahlaki karar alma tutumuna olumlu etki yaptığı, oyun amacı gelişmek ve eğlenmek olan sporcuların ahlaki karar alma tutumlarının kazanma amacıyla spor yapanlara göre daha yüksek olduğu, antrenör-sporcu ilişkisi kalitesi yüksek sporcuların daha yüksek seviyede ahlaki davranışlar sergilediği ve anne eğitim seviyesi arttıkça ahlaki boyutun arttığı söylenebilir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Altın, M. & Özsarı, A. (2017). Sporcu Eğitim Merkezlerinde Yatılı Olarak Eğitim Gören Sporcuların Ahlaki Karar Alma Tutumları. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD), 3(1), 133-145
- Amman M. T, İkizler H.C.,& Karagözoğlu C (2000). Sporda Sosyal Bilimler. Alfa Yayınevi, İstanbul.
- Arslan, F., Ziyagil, M. A., & Bastik, C. (2018). Examination of Moral Decision-Making Attitudes of Elite Male Basketball Players and Wrestlers According to Variables of Sport Experience and Mother, Father Education. Universal Journal of Educational Research, 6(3), 378-385.
- Atalay, A. (2016). Türkiye’de üniversitelerde eğitim gören öğrenci sporcuların ahlaki karar alma tutumları. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(31), 53-66.
- Aydın, M. S. (1991). Tanrı-Ahlâk İlişkisi, TDV Yayınları.
- Bayraktar M. T.(2022). Altyapılarda Futbol Eğitimi Görmekte Olan Sporcuların Ahlaki Karar Alma Tutumlarında Ebeveyn Faktörünün İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Samsun.
- Boixadós M, Cruz J. (1995). Construction of a fairplay attitude scale in soccer. In R. Vanfraechem-Raway & Y. Vanden Auweele (Eds.), Proceedings of the IXth European Congress on Sport Psychology (pp. 4–11). Brusels: FEPSAC.
- Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş.,& Demirel, F.(2009). Bilimsel araştırma yöntemleri (3. baskı). Ankara: Pegem Akademi.
- Cairney, J., Clark, H. J., Kwan, M. Y., Bruner, M., & Tamminen, K. (2018). Measuring sport experiences in children and youth to better understand the impact of sport on health and positive youth development: designing a brief measure for population health surveys. BMC public health, 18(1), 446.
- Cesur, S. (2003). Çocuk ve Ergenlerde Ahlak Gelişimi ve Eğitimi. Çocuk, Ergen Anne ve Baba. Edt. Gül Şendil. Çantay Kitabevi, İstanbul.