Sportif Uygulamalarda Müzik ve Etkili Karar Verme: Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu Sporcularına Yönelik Araştırma

Ali Çevik; Aytekin Alpullu; Gökhan Dokuzoğlu; Ahmet Yılgın; Ahmet Uslu

TR EN

Sportif Uygulamalarda Müzik ve Etkili Karar Verme: Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu Sporcularına Yönelik Araştırma

Öz

Bu araştırmada, Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu sporcularının sportif uygulamalarda müziğin etkisi ile sporda etkili karar verme düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya 135 kadın ve 112 erkek olmak üzere toplam 247 sporcu katılmıştır. Veriler; araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu, Karayol ve Turhan (2020) tarafından geliştirilen “Sportif Uygulamalarda Müziğin Etkisi Ölçeği” ve Çetin ve Kara (2024) tarafından geliştirilen “Sporda Etkili Karar Verme Ölçeği” aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 23.0 ve AMOS 21.0 programlarından yararlanılmıştır. Verilerin normal dağılımı basıklık ve çarpıklık değerleri üzerinden değerlendirilmiş ve değerlerin ±2 aralığında olduğu belirlenmiştir. Araştırmada frekans analizi, Cronbach’s Alpha güvenirlik analizi, Pearson korelasyon analizi ve yapısal eşitlik modeli uygulanmıştır. Ölçeklerin yapı geçerlilikleri doğrulayıcı faktör analizi ile incelenmiştir. Bulgular, sporcuların etkili karar verme düzeylerinin orta, sportif uygulamalarda müziğin etkisi düzeylerinin ise yüksek olduğunu göstermiştir. Ayrıca her iki değişkende de kadın sporcular lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Sonuç olarak sportif uygulamalarda müzik kullanımının, sporcuların etkili karar verme becerilerini destekleyen tamamlayıcı bir performans aracı olduğu değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Etkili karar verme, Müzik, Spor

Music and Effective Decision-Making in Sports Practices: A Study on Athletes of the Turkish Underwater Sports Federation

Öz

This study aimed to examine the relationship between the effects of music in sports practices and effective decision-making levels among athletes affiliated with the Turkish Underwater Sports Federation. A total of 247 athletes, including 135 females and 112 males, participated in the study. Data were collected using a Personal Information Form developed by the researcher, the “Effect of Music in Sport Practices Scale” developed by Karayol and Turhan (2020), and the “Effective Decision-Making in Sport Scale” developed by Çetin and Kara (2024). Data analyses were conducted using SPSS 23.0 and AMOS 21.0. The normality of the data was assessed based on skewness and kurtosis values, which were found to be within the ±2 range. Frequency analysis, Cronbach’s Alpha reliability analysis, Pearson correlation analysis, and structural equation modeling were performed. The construct validity of the scales was examined through confirmatory factor analysis. The findings indicated that the athletes’ effective decision-making levels were moderate, whereas the perceived effects of music in sports practices were high. Furthermore, statistically significant differences were found in both variables in favor of female athletes. In conclusion, the use of music in sports practices may be considered a complementary performance tool that supports athletes’ effective decision-making skills.

Anahtar Kelimeler

Effective Decision Making, Music, Sports

Kaynakça

Acar, K., Güngör, N. B., & Soyer, A. (2025). Dijital farkındalığın spor yöneticisi adaylarının karar verme becerisine etkisi. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 23(4), 113-125. https://doi.org/10.33689/spormetre.1697690
Becan, S., Serkan Burgul, N., Cenkova, N., Sorakın, Y., Konedralı, G., Şimşek, Ş. E., & Tuğcu, D. R. (2025). The effects of listening to music in sports activities on psychological resilience, physical strength performance and motivation in terms of mental health. Frontiers in Psychology, 16, 1644517. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1644517
Bektaş, M., & Demir, O. (2022). Mücadele sporları ile ilgilenen bireylerde müziğin psikolojik sağlamlık, performans ve motivasyon üzerine etkisi. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 7(4), 417-428. https://doi.org/10.31680/ gaunjss.1164794
Bentouati, E., Romdhani, M., Abid, R., Khemila, S., Garbarino, S., & Souissi, N. (2023). The combined effects of napping and self-selected motivation music during warming up on cognitive and physical performance of karate athletes. Frontiers in Physiology, 14, 1214504. https://doi.org/10.3389/fphys.2023.1214504
Bird, J. M., Hall, J., Arnold, R., Karageorghis, C. I., & Hussein, A. (2016). Effects of music and music-video on core affect during exercise at the lactate threshold. Psychology of Music, 44(6), 1471-1487. https://doi.org/10.1177/0305735616637909
Bishop, D. T., Karageorghis, C. I., & Loizou, G. (2007). A grounded theory of young tennis players’ use of music to manipulate emotional state. Journal of Sport and Exercise Psychology, 29(5), 584-607. https://doi.org/10.1123/ jsep.29.5.584
Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2014). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem A Yayıncılık.
Cevahircioğlu, B., Karakuş, E., & Karakuş, K. (2024). Spor yükseköğretim kurumu öğrencilerinde bilinçli farkındalık ile etkili karar verme arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 14(4), 1593-1607. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1514236
Chtourou, H., Hmida, C., & Souissi, N. (2017). Effect of music on short-term maximal performance: sprinters vs. long distance runners. Sport Sciences for Health, 13(1), 213-216. https://doi.org/10.1007/s11332-017-0357-6
Clark, I. N., Baker, F. A., & Taylor, N. F. (2016). The modulating effects of music listening on health related exercise and physical activity in adults: a systematic review and narrative synthesis. Nordic Journal of Music Therapy, 25(1), 76-104. https://doi.org/10.1080/08098131.2015.1008558

Craig, C., & Watson, G. (2011). An affordance based approach to decision making in sport: discussing a novel methodological framework. Revista de Psicología del Deporte, 20(2), 689-708.
Çelik, Ç., & Karabilgin, B. N. (2022). Müziğin sporcular üzerindeki etkilerinin incelenmesi. Düzce Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 2(1), 38-44.
Çetin, M. Ç., ve Kara, M. (2024). Sporda Etkili Karar Verme Ölçeği (SEKVÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 29(1), 40-52. https://doi.org/10.53434/gbesbd.1377855
Dehon, C., Weems, C. F., Stickle, T. R., Costa, N. M., & Berman, S. L. (2005). A cross-sectional evaluation of the factorial invariance of anxiety sensitivity in adolescents and young adults. Behaviour Research and Therapy, 43(6), 799-810. https://doi.org/10.1016/j.brat.2004.06.008
Ekiz, M. A., & Atasoy, M. (2021). Sportif uygulamalarda müzik: Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu öğrencileri üzerine bir araştırma. Mediterranean Journal of Sport Science, 4(2), 241-250. https://doi. org/10.38021/asbid.954189
Ferreri, L., & Verga, L. (2016). Benefits of music on verbal learning and memory: How and when does it work?. Music Perception: An Interdisciplinary Journal, 34(2), 167-182. https://doi.org/10.1525/mp.2016.34.2.167
Fritz, T. H., Bowling, D. L., Contier, O., Grant, J., Schneider, L., Lederer, A., ... & Villringer, A. (2018). Musical agency during physical exercise decreases pain. Frontiers in Psychology, 8, 2312. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2017.02312
George, D., & Mallery, M. (2010). SPSS for Windows Step by Step: A Simple Guide and Reference, 17.0 Update. Boston: Pearson.
Greco, F., Quinzi, F., Chiodo, S., Cerulli, C., Tranchita, E., Bertollo, M., & Emerenziani, G. P. (2024). The effects of pre-task music on choice visual reaction time in elite taekwondo athletes. Journal of Science and Medicine in Sport, 27(4), 276-280. https://doi.org/10.1016/j.jsams.2024.01.002
Güler, B., Mergan, B., Kargün, M., & Yazıcı, Ö. F. (2022). Sporcuların akılcı ve sezgisel karar verme stilleri ile zihinsel hazır oluş düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Sportif Bakış: Spor ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(3), 381-396. https://doi.org/10.33468/sbsebd.317
Güleşce, M., Kalfa, M., & Sargın, K. (2024). Ritmin gücü: Türk kültüründe müzik ve spor ilişkisi. The Online Journal of Recreation and Sports, 14(1), 62-72. https://doi.org/10.22282/tojras.1565593
Güngör Gülsoy, S. (2023). E-spor uygulamalarında müziğin etkisi üzerine bir araştırma. International Journal of Eurasia Social Sciences/Uluslararasi Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, 14(53). http://dx.doi.org/10.35826/ijoess.3345
Güvendi, B., Işım, A. T., & Güçlü, M. (2018). Korumalı futbol (Amerikan futbol) sporcularının kişilik özellikleri ve psikolojik performans stratejileri ile karar verme stilleri arasındaki ilişki. İstanbul Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 8(2), 159-175.
Hair Jr, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2010). Multivariate data analysis. In Multivariate data analysis (pp. 785-785).
Hutchinson, J. C., Karageorghis, C. I., & Black, J. D. (2017). The diabeates project: Perceptual, affective and psychophysiological effects of music and music-video in a clinical exercise setting. Canadian Journal of Diabetes, 41(1), 90-96. https://doi.org/10.1016/j.jcjd.2016.07.009
İmik, Ü., & Haşhaş, S. (2020). Müzik nedir ve hayatimizin neresindedir. İnönü Üniversitesi Kültür ve Sanat Dergisi, 6(2), 196-202. https://doi.org/10.22252/ijca.854961
Jarraya, S., & Jarraya, M. (2019). The effects of music and the time-of-day on cognitive abilities of tennis player. International Journal of Sport and Exercise Psychology, 17(3), 185-196. https://doi.org/10.1080/1612197X.2017.1292299
Johnson, J. G. (2006). Cognitive modeling of decision making in sports. Psychology of Sport and Exercise, 7(6), 631-652. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2006.03.009
Kämpfe, J., Sedlmeier, P., & Renkewitz, F. (2011). The impact of background music on adult listeners: A meta-analysis. Psychology of Music, 39(4), 424-448. https://doi.org/10.1177/030573561037626
Kara, M. (2020). Karate branşındaki sporcuların karar verme stilleri ile bilişsel esneklik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Sakarya.
Kara, N. Ş., Kara, M., Dönmez, A., Kiratli, T., & Çelebioğlu, H. A. (2026). The relationship between mental fatigue awareness and effective decision-making levels of athletes: the role of mediating and moderating variables. BMC Sports Science, Medicine and Rehabilitation, 18, 75. https://doi.org/10.1186/s13102-025-01525-4
Karageorghis, C., Kuan, G., Schiphof & Godart, L. (2021). Music in Srcise and Sport Psychology: An open access textbook; society for transparency, Openness, and Replication in Kinesiology: London, UK, 530-564.
Karageorghis, C. I., & Priest, D. L. (2012). Music in the exercise domain: a review and synthesis (Part I). International Review of Sport and Exercise Psychology, 5(1), 44-66. https://doi.org/10.1080/1750984X.2011.631026
Karagöz, Y. (2016). SPSS 23 ve AMOS 23 Uygulamalı İstatistiksel Analizler. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Karasar, N. (2006). Bilimsel Araştırma Yöntemi. Ankara: Nobel Yayıncılık.
Karayol, M., & Turhan, M. O. (2020). Impact of Music in Sportive Activities Scale (IMSAS): Validity and reliability assessment. African Educational Research Journal, 8(2), 297-304. https://doi.org/10.30918/AERJ.82.20.071
Kartal, E., & Yarım, İ. (2025). Sporda etkili karar vermenin fiziksel aktivitelerden keyif alma üzerindeki rolü. The Online Journal of Recreation and Sports, 14(2), 205-212. https://doi.org/10.22282/tojras.1634505
Kelecek, S., Altıntaş, A., & Aşçı, F. H. (2013). Sporcuların karar verme stillerinin belirlenmesi. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 8(1), 21-27.
Keskin, B., Güvendi, B., & Kaplan, M. (2020). Masa tenisi oynayan sporcuların kendi kendine konuşmalarının karar verme stilleri ile ilişkisi. Sport Sciences, 15(4), 44-52.
Khan, W., Khan, S., Arif, T., & Khan, S. R. (2019). Role of sports activities in developing the important life skill of decision making; a psychological perspective. Physical Education of Students, 23(4), 179-185. https://doi.org/10.15561/20755279.2019.0403
Koç, H., & Koç, Ö. (2023). Sportif uygulamalarda müzik ve spora bağlılık: Spor merkezi üyeleri üzerine bir araştırma. Ulusal Spor Bilimleri Dergisi, 7(2), 65-81. https://doi.org/10.30769/usbd.1340827
Koelsch, S. (2014). Brain correlates of music-evoked emotions. Nature Reviews Neuroscience, 15(3), 170-180. https://doi.org/10.1038/nrn3666
Lim, H. B., Karageorghis, C. I., Romer, L. M., & Bishop, D. T. (2014). Psychophysiological effects of synchronous versus asynchronous music during cycling. Medicine & Science in Sports & Exercise, 46(2), 407-413. https://doi. org/10.1249/MSS.0b013e3182a6378c
Nikol, L., Kuan, G., Ong, M., Chang, Y. K., & Terry, P. C. (2018). The heat is on: Effects of synchronous music on psychophysiological parameters and running performance in hot and humid conditions. Frontiers in Psychology, 9, 1114. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.01114
Pessoa, L. (2008). On the relationship between emotion and cognition. Nature Reviews Neuroscience, 9(2), 148-158. https://doi.org/10.1038/nrn2317
Pusey, C. G. (2021). The effects of pre-task music tempo on arousal, affect, perceived exertion and anaerobic performance. Master’s Thesis, University of Agder, Kristiansand.
Sánchez, A. C. J., Calvo, A. L., Buñuel, P. S. L., & Godoy, S. J. I. (2009). Decision-making of spanish female basketball team players while they are competing. Revista de Psicología del Deporte, 18(3), 369-373.
Schellenberg, E. G. (2012). Cognitive Performance After Listening to Music: A Review. Music, health, and wellbeing, 324.
Song, R., Motevalli, S., & Zhou, Y. (2024). Melodic movements: The role of music in shaping sport performance and psychological responses. International Sports Studies, 46(2), 96-124. https://doi.org/10.69665/iss.v46i2.24
Souchon, N., Geneviéve, C., Rascle, O., Traclet, A., Dosseville, F., & Maio, G. R. (2009). Referees’ decision making about transgressions: The influence of player gender at the highest national level. Psychology of Women Quarterly, 33(4), 445-452. https://doi.org/10.1111/j.1471-6402.2009.01522.x
Sweller, J. (1988). Cognitive load during problem solving: Effects on learning. Cognitive science, 12(2), 257-285. https://doi.org/10.1016/0364-0213(88)90023-7
Temel, V., & Nas, K. (2021). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin karar vermede özsaygı ve karar verme düzeylerinin incelenmesi. Uluslararası Bozok Spor Bilimleri Dergisi, 2(1), 90-98.
Terry, P. C., Karageorghis, C. I., Curran, M. L., Martin, O. V., & Parsons-Smith, R. L. (2020). Effects of music in exercise and sport: A meta-analytic review. Psychological Bulletin, 146(2), 91. https://doi.org/10.1037/bul0000216
Tounsi, M., Jaafar, H., Aloui, A., Tabka, Z., & Trabelsi, Y. (2019). Effect of listening to music on repeated-sprint performance and affective load in young male and female soccer players. Sport Sciences for Health, 15(2), 337-342. https://doi.org/10.1007/s11332-018-0518-2
Tsai, F. H., Wu, W. L., Liang, J. M., Hsu, H. T., & Chen, T. Y. (2020). Anxiety impact on scuba performance and underwater cognitive processing ability. Diving and Hyperbaric Medicine, 50(2), 130. https://doi.org/10.28920/dhm50.2.130-134
Tükel, Y. (2021). Antrenörlerin karar vermede öz-saygı ve karar verme stilleri. Sportive, 4(1), 43-56.
Uzunoğlu, Ö. U., Şahin, M. & Fişekçioğlu, İ. B. (2009). Türk futbol hakemlerinin karar verme stillerinin klasmanlarına ve bazı değişkenlere göre incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dergisi, 1(1), 32-36.
Vaughan, R., Laborde, S., & McConville, C. (2019). The effect of athletic expertise and trait emotional intelligence on decision-making. European Journal of Sport Science, 19(2), 225-233. https://doi.org/10.1080/17461391.2018.1510037
Yao, Q., Xu, F., & Lin, J. (2020). A qualitative study on pre-performance routines of diving: Evidence from elite Chinese diving athletes. Frontiers in Psychology, 11, 193. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.00193
Yılmaz, S., Kurtipek, S., Güngör, N. B., & Yenel, İ. F. (2024). Spor yöneticisi adaylarının karar verme stillerinin liderlik yönelimlerine etkisi. Uluslararası Bozok Spor Bilimleri Dergisi, 5(3), 211-224.
Yıng, T. W. (2021). Psychological and psychophysical effects of pre-task music tempo on barbell squat performance. Bachelor’s Theses, National University of Singapore.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Egzersiz ve Spor Bilimleri (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ali Çevik ^*
0000-0002-3664-6626
Türkiye

Aytekin Alpullu
0000-0002-2385-8179
Türkiye

Gökhan Dokuzoğlu
0000-0001-5407-4927
Türkiye

Ahmet Yılgın
0000-0001-5629-9142
Türkiye

Ahmet Uslu
0000-0002-9179-6176
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

28 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

14 Nisan 2026

Kabul Tarihi

9 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13

IZ

https://izlik.org/JA55GG48JA

APA

Çevik, A., Alpullu, A., Dokuzoğlu, G., Yılgın, A., & Uslu, A. (2026). Sportif Uygulamalarda Müzik ve Etkili Karar Verme: Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu Sporcularına Yönelik Araştırma. İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 13, 1-13. https://izlik.org/JA55GG48JA

AMA

1.Çevik A, Alpullu A, Dokuzoğlu G, Yılgın A, Uslu A. Sportif Uygulamalarda Müzik ve Etkili Karar Verme: Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu Sporcularına Yönelik Araştırma. İÜBSBD. 2026;13:1-13. https://izlik.org/JA55GG48JA

Chicago

Çevik, Ali, Aytekin Alpullu, Gökhan Dokuzoğlu, Ahmet Yılgın, ve Ahmet Uslu. 2026. “Sportif Uygulamalarda Müzik ve Etkili Karar Verme: Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu Sporcularına Yönelik Araştırma”. İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 13 (Eylül): 1-13. https://izlik.org/JA55GG48JA.

EndNote

Çevik A, Alpullu A, Dokuzoğlu G, Yılgın A, Uslu A (01 Eylül 2026) Sportif Uygulamalarda Müzik ve Etkili Karar Verme: Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu Sporcularına Yönelik Araştırma. İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 13 1–13.

IEEE

[1]A. Çevik, A. Alpullu, G. Dokuzoğlu, A. Yılgın, ve A. Uslu, “Sportif Uygulamalarda Müzik ve Etkili Karar Verme: Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu Sporcularına Yönelik Araştırma”, İÜBSBD, c. 13, ss. 1–13, Eyl. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA55GG48JA

ISNAD

Çevik, Ali - Alpullu, Aytekin - Dokuzoğlu, Gökhan - Yılgın, Ahmet - Uslu, Ahmet. “Sportif Uygulamalarda Müzik ve Etkili Karar Verme: Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu Sporcularına Yönelik Araştırma”. İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 13 (01 Eylül 2026): 1-13. https://izlik.org/JA55GG48JA.

JAMA

1.Çevik A, Alpullu A, Dokuzoğlu G, Yılgın A, Uslu A. Sportif Uygulamalarda Müzik ve Etkili Karar Verme: Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu Sporcularına Yönelik Araştırma. İÜBSBD. 2026;13:1–13.

MLA

Çevik, Ali, vd. “Sportif Uygulamalarda Müzik ve Etkili Karar Verme: Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu Sporcularına Yönelik Araştırma”. İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, c. 13, Eylül 2026, ss. 1-13, https://izlik.org/JA55GG48JA.

Vancouver

1.Ali Çevik, Aytekin Alpullu, Gökhan Dokuzoğlu, Ahmet Yılgın, Ahmet Uslu. Sportif Uygulamalarda Müzik ve Etkili Karar Verme: Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu Sporcularına Yönelik Araştırma. İÜBSBD [Internet]. 01 Eylül 2026;13:1-13. Erişim adresi: https://izlik.org/JA55GG48JA

Amaç ve Kapsam

Yazım Kuralları

Değerlendirilmek üzere sunulan makaleler özgün olmalı ve daha önce herhangi bir elektronik veya basılı ortamda sunulmamış veya yayımlanmamış olmalıdır. Bir makale daha önce bir konferans veya toplantıda sunulmuşsa, yazarlar organizasyonun adı, tarihi ve yeri de dahil olmak üzere etkinlik hakkında ayrıntılı bilgi vermelidir.

İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi’ne gönderilen yazılar, önce yayın kurulu tarafından dergi ilkelerine uygunluk açısından bir ön değerlendirmeye tabi tutulur. Dergi kapsamına girmeyen veya bilimsel bir yazı formatına içerik ve şekil şartları açısından uymayan yazılar, hakemlik süreci başlatılmadan geri çevrilir ya da bazı değişiklikler istenebilir. Yayın için teslim edilen makalelerin değerlendirilmesinde akademik tarafsızlık ve bilimsel kalite en önemli ölçütlerdir.

Dergi sayfasında (https://dergipark.org.tr/tr/pub/inubesyo) yer alan "Makale Gönder" kısmından sisteme yüklenmelidir. Dergimize e-posta ile ya da başka yöntemlerle çalışma kabul edilmemektedir.

İlk gönderim sırasında yazarların aşağıdaki formu sunmaları gerekmektedir:

Telif Sözleşmesi ve Yazar Katkı Formu

Makale Yükleme Süreci:

Dergipark Kullanıcı Sayfası
Süreç
Makale Gönderme
Makale Ana Verileri
... ve sistemdeki gerekli adımları takip ederek devam edilmelidir.

İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi’ne (İÜBSBD) gönderilecek çalışmalar aşağıdaki yayın kurallarını dikkate almalıdır.

Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi yayın dili Türkçedir.
Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi’nde beden eğitimi ve spor bilimleri alanında yapılmış ve daha önce hiçbir yayın organında yayınlanmamış özgün, derleme ve olgu raporları yayınlanır.
Dergiye gönderilecek çalışmalar için Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi “TÜBİTAK ULAKBİM DERGİPARK ulusal makale gönderim, takip ve değerlendirme sistemi” kullanılmaktadır. Bu nedenle yazarların bir kereye mahsus olmak üzere ilgili sisteme kayıt olup kullanıcı adı ve şifre almaları gerekmektedir.
Biçimsel kontrolü geçen her çalışma, bilimsel içeriğine göre uygun hakemlere gönderilerek değerlendirmeye alınır.
Çeşitli nedenlerden dolayı çalışmasının yayınlanmasından vazgeçen yazar başvurusundan itibaren iki (2) ay içerisinde yazısını geri çekebilir.
Çalışmalar yayınlanmak üzere dergiye gönderildikten sonra, tüm yazarların yazılı izni olmadan yazar isimleri silinemez, yeni isim eklenemez ve yazar sıralaması değiştirilemez.
Yayın süreci tamamlanan çalışmalar dergiye geliş tarihi esas alınarak yayınlanır. Ancak güncelliğini kaybetmemesi açısından bu sıra bazı öncelikli çalışmalar için uygulanmayabilir. Buna karar verme yetkisi editöre aittir.
Sözlü görüşmeler ve yayınlanmamış eserlere ait bildirimler (Yüksek Lisans ve Doktora Tezleri hariç) kaynak olarak kullanılmamalıdır.
Kaynakların doğruluğundan yazar/yazarlar sorumludur.
Yayınlanan çalışmaların bilimsel etik ve hukuki sorumluluğu yazarına/yazarlarına aittir. İnsan ve hayvan denekler için etik kurul raporu alınmalıdır.

DERGİYE GÖNDERİLEN ÇALIŞMALAR ŞU SIRAYI İZLEMELİDİR:

1. İlk sayfa (Yazarların Künyesi); çalışmanın Türkçe ve İngilizce başlığı sayfa ortalanacak şekilde alt alta büyük harfle tek satır aralıklı, 12 punto olarak yazılır ve hemen onun altında sıralamaya göre yazar/yazarların ad ve soyadları, kurum bilgileri, telefon numaraları ve e-mail adresleri sola yaslanarak alt alta sıralanmalıdır. Yazışmalardan sorumlu olacak yazar yanına tırnak içinde “Yazışmadan sorumlu yazar” ifadesi eklenerek açık bir şekilde belirtilmelidir.

2. İkinci sayfadan itibaren; TÜRKÇE BAŞLIK ve Yazar/yazarların adı-soyadı (başlığın altına sayfa ortalanarak 12 punto ve koyu olarak yazılmalıdır).

“ÖZET BAŞLIK” yazarların altında sol başa yaslanmış, koyu, büyük harf 12 punto ile yazılır. ÖZET metni 10 punto ve tek satır aralığı yazılmalıdır.
ÖZET metninin altında konu ile ilişkili "Anahtar Kelimeler" belirtilmelidir. En az 3 en fazla 5 anahtar kelime kullanılmalıdır. Sıralama baş harflere göre yapılmalıdır.
“İNGİLİZCE BAŞLIK” ve ardından “ABSTRACT” sol başa yaslanmış, koyu, büyük harf 12 punto ile yazılır. kısmı takip eder. ABSTRACT metni 10 punto ve tek satır aralığı yazılmalıdır.
ABSTRACT metninin altında konu ile ilişkili "Key Words" belirtilmelidir. En az 3 en fazla 5 anahtar kelime kullanılmalıdır. Sıralama, Türkçe anahtar kelimeler ile aynı olmalıdır.

4. ABSTRACT kısmından sonra “GİRİŞ”, “MATERYAL VE METOT”, “BULGULAR”, “TARTIŞMA” ve eğer istenirse “SONUÇ VE ÖNERİLER” ve "KAYNAKLAR" kısımları takip etmelidir.

Derleme (Review) makalelerinde bu içeriğe dikkat edilmeyebilir.
Bu başlıklar sola yaslanmış, büyük harf, 12 punto ve koyu yazılmalıdır.

5. KAYNAKLAR’dan önce istenirse “TEŞEKKÜR” (acknowledgements) bölümü yazılabilir.

YAZI DÜZENİ

1) BAŞLIK VE YAZAR İSMİ:

Araştırmanın başlığı 13 kelimeyi geçmeyecek şekilde 12 punto olarak yazılmalıdır. Yazar/yazarların ad ve soyadları sayfa ortalanarak unvan belirtilmeden verilirken, kurum adresleri ve elektronik posta adresleri sayfa altında dipnot olarak yazılmalıdır.

2) ÖZET/ABSTRACT:

Çalışmanın başlığı ile ÖZET/ABSTRACT başlıkları tümü ile büyük, bold ve 12 punto yazılmalıdır. Türkçe özet “ÖZET” başlığı altında, İngilizce özet ise, “ABSTRACT” başlığı altında yazılmalıdır. ABSTRACT başlığının üzerinde yazının İngilizce başlığı yer almalıdır. ÖZET/ABSTRACT metinleri satır başı yapılmadan, blok halinde yazılmalıdır. ÖZET /ABSTRACT metinleri 250 kelimeyi geçmeyecek şekilde ve tek satır aralığı yapılarak 10 punto blok halinde yazılmalıdır. Türkçe özetin hemen altında ayrı satır olarak, sol başa yaslı Anahtar Kelimeler (Bold), İngilizce özetin hemen altında ise Keywords (Bold ve bitişik) başlığı yer almalıdır. Anahtar kelimeler 5’i geçmeyecek şekilde alfabetik olarak yazılmalıdır. Anahtar kelimeler virgül ile ayrılmalı ve kelime seçiminde başlıkta yer almayan kelimeler tercih edilmelidir.

3) ANA METİN:

Dergiye gönderilecek çalışmalar Word formatında, “Times New Roman” yazım düzeninde, sayfanın her tarafından 2,5 cm boşluk bırakılarak, 12 punto 1,5 satır aralığı ve satır başı 1.27 olarak gönderilmelidir. Ana metnin 12 sayfayı geçmemesine özen gösterilmelidir. Sayfa kısıtlaması gerekli görülür ise Yayın Kurulu tarafından arttırılabilir. Ana metinde yer alacak şekiller, grafikler, fotoğraflar ve çizelgeler çalışmanın içinde, bahsedildiği yerde verilmeli ve numaralandırılmalıdır. Şekil, grafik ve fotoğraflar JPG, TIFF formatında sunulmalıdır. Tabloların üstüne tablo numarası ve başlığı yazılmalıdır. Tablolar sayfa düzenine göre 9 veya 10 punto olarak yazılabilir (büyüklüğüne ve içeriğine göre değişebilir).

4) TEŞEKKÜR (ACKNOWLEDGEMENTS):

Teşekkür zorunlu değildir. Ancak yazar/yazarlar, araştırmaya katkısı yazarlık düzeyinde olmayan kişilere birkaç cümlelik teşekkür yazabilir.
Yazılması halinde Ana metnin sonunda ve Kaynaklar kısmından önce yer verilmelidir.

5) KAYNAKLAR:

Çalışmada; mümkün olduğunca yeni ve çalışmayı doğrudan ilgilendiren kaynaklara yer verilmelidir. Kaynak sayısının 40’ı aşmaması tavsiye edilir.

6) ANA METİNDE KAYNAK BELİRTİLMESİ:

Metin içinde kaynak gösterilirken, alıntılanan ifadeden sonra parantez içinde yazarın/yazarların soyadı, eserin tarihi yazılır ve parantez kapatılır. Örnek: Alıntılanan metin tek yazarlı ise (Avcı, 2021) şeklinde gösterilir. Alıntılanan metin iki yazarlı ise (Atik ve Canbey, 2011) şeklinde gösterilir. Alıntılanan metin ikiden fazla yazarlı ise (Çotak ve ark., 2020) şeklinde gösterilir. Alıntılama yapılırken aynı düşünceyi birden fazla yazar belirtmişse, yılı küçük olan yazarın çalışması ilk sıraya yazılır ve yazarlar arası noktalı virgülle (;) ayrılır. Örnek: Alıntılanma yapılan metin (Atik ve Canbey, 2011; Avcı, 2021).
Metin içinde kaynağın cümle içinde veya başında belirtilmesi durumunda yazarın soyadı yazılmalı ve parantez içinde yıl belirtilmelidir.

Örnek: Çotak ve ark. (2020) veya Avcı (2021) şeklinde olmalıdır.

*Doğrudan alıntılar 3 satırı geçmeyecek şekilde ve tırnak içinde kullanılmalıdır.

7) KAYNAKLAR BÖLÜMÜNDE KAYNAKLARIN BELİRTİLMESİ:

Çalışmanın son bölümü “KAYNAKLAR” başlığından oluşmalıdır.
Kaynaklar alfabetik olarak sıralanır, numaralandırma yapılmaz.

Kaynakça Örnekleri:
Kaynakça APA stili 7. versiyona uygun olarak hazırlanmalıdır.

Makaleden kaynak gösterimi:

Tek Yazarlı Çalışmalar :

Schoenfeld, B. J. (2010). The mechanisms of muscle hypertrophy and their application to resistance training. The Journal of Strength & Conditioning Research, 24(10), 2857-2872.

İki Yazarlı Çalışmalar:
Franchi, M. V., & Maffiuletti, N. A. (2019). Distinct modalities of eccentric exercise: different recipes, not the same dish. Journal of Applied Physiology, 127(3), 881-883.

İkiden Fazla Yazarlı Çalışmalar:
Read, P. J., Trama, R., Racinais, S., McAuliffe, S., Klauznicer, J., & Alhammoud, M. (2022). Angle specific analysis of hamstrings and quadriceps isokinetic torque identify residual deficits in soccer players following ACL reconstruction: a longitudinal investigation. Journal of Sports Sciences, 1-7.

Bildiriden kaynak gösterimi:
Hazır, T., Kazancı, A., Açıkada, C. (1992). "Antropometrik ölçümlerde metodoloji sorunları". 2. Ulusal Spor Bilimleri Kongresi, Ankara.

Tezden kaynak gösterimi:
Cumalı, A. (1990). İnsan omurgası ve yaralanma mekanizması. Yayımlanmamış Doktora Tezi, İnönü Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Malatya.

Kitaptan kaynak gösterimi:
Tolsty, A.T., & Michel A.R. (2021). Men's Fitness Trend. Lippincott Williams & Wilkins.

Editörlü kitaptan kaynak gösterimi:
Kloth, W. (2020). The British Council Background. Londra UK: Anchor.

Çeviri Kitap:
Michael, B.C. (2020). Antrenman Geçmişi. (3. Baskı). (M Karpuz, TL Pekmez, Çev.). Malatya: Malatya Tıp Kitabevleri.

Web Belgesi, Web Sayfası ya da Raporu:
Yazar, A.A., Yazar, B.B. (Basım Yılı). Belgenin Başlığı. Ay.gün.yıl, http://web adresi.

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

YAYIN ETİĞİ

İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi (İÜBSBD), Yayın Etiği Komisyonu (COPE) kılavuz ilkeleri ve Bilimsel Yayıncılıkta Şeffaflık ve En İyi Uygulama İlkeleri (COPE, DOAJ, OASPA, WAME ortak bildirisi) dahil olmak üzere çeşitli kuruluşlar tarafından ortaya konan kılavuz ilkelere ve temel uygulamalara uymayı amaçlamaktadır. Bu kılavuz ve tavsiyeler, bilimsel yayıncılıkta şeffaflık, dürüstlük ve en iyi uygulamaları teşvik etmek üzere tasarlanmıştır.

Dergi, bu standartlara bağlı kalarak, yayınladığı araştırmaların yüksek kalitede olmasını ve bilim camiasının etik standartlarını karşılamasını sağlamayı amaçlamaktadır.

ARAŞTIRMA ETİĞİ

İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, araştırma ve yayın etiği konusunda ulusal ve uluslararası standartlara bağlıdır. Yayımlanan tüm çalışmaların araştırma etiği ilkelerine uygun olarak yürütülmesini esas almaktadır. Bu kapsamda, insan ve hayvanlar üzerinde gerçekleştirilen araştırmalarda ulusal ve uluslararası etik standartlara uyulması zorunludur. İnsan katılımcılarla yürütülen çalışmalarda bilgilendirilmiş gönüllü onamının alınmış olması gerekmektedir.

Etik kurul izni gerektiren araştırmalar için, ilgili kuruldan alınmış onay bilgilerine (kurul adı, tarih ve sayı numarası) makale metni içerisinde yer verilmesi beklenir. Yazarlar, araştırma sürecinde veri toplama, analiz ve raporlama aşamalarında bilimsel dürüstlük ilkelerine uymakla yükümlüdür. İntihal, veri uydurma, veri çarpıtma ve benzeri etik ihlaller kabul edilmez.

ETİK İLKELER VE YAYIN POLİTİKASI

TÜBİTAK ULAKBİM TR Dizin kriterleri gereği Etik Kurul İzni gerektiren, tüm bilim dallarında yapılan araştırmalar için etik kurul onayı alınmış olmalı, bu onay makalede belirtilmeli ve belgelendirilmelidir. Makale sonunda araştırmacılar Katkı Oranı Beyanı, varsa Destek ve Teşekkür Beyanı, Çatışma Beyanına yer vermelidir. Ayrıca makale dosyasıyla birlikte "Yazar Beyan(lar)ı Formu"nu da doldurarak iletmesi gerekmektedir.

Etik Kurul Onayı ve Bilgilendirilmiş Onam

İnsan denekleri içeren tüm araştırmalar yürütülmeden önce bir etik kurul (örn. IRB) tarafından incelenmeli ve onaylanmalıdır. Etik kurulun adı, onay numarası ve tarihi makalenin Materyal ve Metot bölümünde yer almalıdır. Yazarlardan onayın bir kopyasını sunmaları da istenebilir.

Çalışma etik onaydan muafsa, yazarlar etik kuruldan muafiyeti açıklayan bir beyan sunmalıdır. Bir makale etik onayı olmadan gönderilirse, dergi etik kaygıları değerlendirmek için COPE'un yönergelerini izleyecektir. Etik onayı olmayan makaleler, konunun önemli olduğu düşünülürse reddedilebilir.

Bilgilendirilmiş hasta onamı ayrıntıları, araştırma süreciyle ilgili bilgilerle birlikte Materyal ve Metot bölümüne dahil edilmelidir.

İnsan denekleri içeren çalışmalar için, yazarlar tüm katılımcılardan yazılı bilgilendirilmiş onam alındığını teyit etmeli ve onam formu araştırmacılar tarafından saklanmalıdır. On sekiz yaşın altındaki çocukları içeren araştırmalar için ebeveyn veya vasiden onay alınmalıdır. Anketlerde veya görüşmelerde, katılımcıların veri kullanımı için rızası da teyit edilmelidir. İsimlendirme için açık rıza verilmediği sürece kişisel bilgiler kimliksizleştirilmelidir.

Yazarlar, özellikle fotoğraflarda, katılımcıların anonimliğini ve gizliliğini korumaktan sorumludur. Her türlü görüntü için imzalı ibranameler alınmalı, yayın için onay sağlanmalı ve her türlü koşul belirtilmelidir. Bu onay Materyal ve Metot bölümünde belirtilmelidir.

İNTİHAL VE ETİK İHLALLER

Tüm başvurular, hakem değerlendirme ve/veya üretim süreçlerinde benzerlik tespiti yazılımı kullanılarak birden fazla taramadan geçirilir. Önceki çalışmalara atıfta bulunurken, tüm materyalin doğru bir şekilde referans gösterildiğinden emin olunmalıdır. Herhangi bir kaynaktan (dergi makaleleri, kitaplar, tezler, elektronik medya, vb.) metin, tablo veya resim kopyalamak ve bunları kendininmiş gibi sunmak, referans verilmiş olsa bile intihal olarak kabul edilir. Kaynağı 'Kaynaklar' bölümünde listelemek, yazarları intihal sorumluluğundan muaf tutmaz.

Yazarların aşağıda belirtilen intihal durumlarından ya da etik ihlallerden kaçınmaları şiddetle tavsiye edilir:

Atıf Manipülasyonu: Kendine atıf yapma, aynı derginin aşırı atıfla kullanılması veya atıf yığma gibi yöntemlerle atıf sayılarının şişirilmesi, akademik tanınmayı çarpıtan bir uygulamadır.
Kendinden İntihal (Metin Geri Dönüşümü): Bir yazarın önceki çalışmasından bölümleri veya cümleleri uygun şekilde atıf yapmadan yeniden kullanmayı içerir ve bir tür intihal teşkil eder.
Salami Dilimleme: Tek bir çalışmadan aynı veri setini, hipotezleri ve yöntemleri kullanarak birden fazla makale yayınlaması anlamına gelen, etik olmayan bir uygulamadır.
Veri Üretme: Gerçek araştırma veya deneylerle desteklenmeyen sahte verilerin oluşturulması, araştırma dürüstlüğünün ciddi bir ihlali olarak kabul edilir.
Veri Manipülasyonu/Sahteciliği: Bulguları yanlış yönlendirmek veya yanlış temsil etmek için görüntülerin değiştirilmesi ya da aykırı değerlerin kaldırılması gibi verilerin değiştirilmesini içerir.

İntihal, atıf manipülasyonu veya veri çarpıtma gibi etik ihlallerine ilişkin şüphe durumlarında, Editörler Kurulu, şüphelerin adil, şeffaf ve tutarlı bir şekilde ele alınmasını sağlamak için COPE (Yayın Etiği Komisyonu) yönergelerini takip edecektir.

REKLAM POLİTİKASI

İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, Yayın Kurulu ve yönetimi tarafından onaylanması koşuluyla web sitesinde dijital reklamları kabul eder. Tüm reklamlar bu şekilde açıkça etiketlenmelidir. Reklam verenlerin editoryal kararlar veya reklam politikaları üzerinde hiçbir etkisi yoktur.

Reklam talepleriniz için lütfen Editörlük Ofisi (inueditorial@inonu.edu.tr) ile iletişime geçiniz.

HAKEM DEĞERLENDİRME SÜRECİ

İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, akademik bütünlüğün en yüksek standartlarda korunmasını sağlamak amacıyla titiz ve şeffaf bir çift anonimleştirilmiş hakem değerlendirme sürecini yürütmektedir.

Makaleler, hem yazarların hem de hakemlerin birbirlerine anonim olarak kalacakları bu sürece tabi tutulmaktadır. Her makale, ilgili alanda uzman en az iki bağımsız dış hakem tarafından değerlendirilir.

Yazarlar, potansiyel hakemleri önerebilir, ancak nihai seçim editör tarafından yapılır ve editör, yazarın önerilerine uymak zorunda değildir. Değerlendirme süreci boyunca gizlilik esastır ve hakemler makaleyi yalnızca editörün izniyle paylaşabilirler. Hakemler, makalenin kalitesini artırmak amacıyla zamanında, tarafsız, kanıta dayalı ve yapıcı geri bildirim sağlarlar. Araştırma ihlali şüphesi olan durumlar, sürecin bütünlüğünü korumak için gizli bir şekilde editöre bildirilmelidir.

Dergi, değerlendirme süreci, seçim kriterleri ve itiraz prosedürü hakkında bilgi paylaşarak ve kabul oranları ve yayım süreleri gibi önemli verileri yayımlayarak şeffaflık sağlar. Bir makalenin kabul edilmesi, düzeltilmesi veya reddedilmesi konusundaki nihai karar Baş Editör tarafından verilir.

Hakemler, bir değerlendirme davetini kabul etmeden önce herhangi bir olası çıkar çatışmalarını açıklamalıdır. Editörlerle hakemler arasındaki tüm iletişimler gizlidir.

Editörler kurulunun üyeleri tarafından gönderilen makaleler, tarafsızlığı sağlamak amacıyla dış editörler tarafından ele alınır ve bu dış editörler de çıkar çatışmalarını açıklamak zorundadır. Hakem değerlendirme süreci standart prosedürlerden saparsa, şeffaflık ve hesap verebilirliği sağlamak için makalede hangi tür inceleme yapıldığı belirtilir.

REVİZYON DETAYLARI

Minör revizyon veya majör revizyon gerektiren makaleler, Baş Editör tarafından hakemlerin ve editörlerin yorumlarını içeren bir karar mektubu ile yanıtlanır ve yeniden gönderim için bir son tarih alır. Yazarlar, gözden geçirilmiş bir makale ve her bir yorumu ayrı ayrı ele alan ayrıntılı bir “Hakemlere Yanıt” belgesi sunmalıdır. Yanıt, yapılan revizyonları açıklamalı ve makaledeki ilgili satır numaralarını belirtmelidir. Makalenin değişiklikleri vurgulayan açıklamalı bir versiyonu da sunulmalıdır. Gözden geçirilmiş makaleler, karar mektubunda belirtilen tarihe kadar teslim edilmelidir. Son teslim tarihine uyulmaması, revizyonun reddedilmesine neden olabilir. Ek süreye ihtiyaç duyulması halinde, yazarlar orijinal son tarih sona ermeden önce uzatma talebinde bulunmalıdır.

YAZARLIK KRİTERLERİ

Araştırma bulgularını bildiren başvuruların yazarları, Uluslararası Tıp Dergisi Editörleri Komitesi (ICMJE) tarafından belirlenen dört kriterin tamamını karşılamalıdır:

Çalışmanın konseptine veya tasarımına, ya da verilerin elde edilmesi, analizi veya yorumlanmasına önemli katkılar sağlama;
Çalışmanın taslağını hazırlamak veya önemli entelektüel içerik için eleştirel bir şekilde gözden geçirmek;
Yayımlanacak son versiyonun onaylanması;
Çalışmanın tüm yönlerinden sorumlu olmayı kabul etmek, herhangi bir bölümün doğruluğu veya bütünlüğü ile ilgili soruların uygun şekilde araştırılmasını ve çözülmesini sağlamak.

Yazarlar, makalelerini göndermeden önce kimlerin yazarlık için uygun olduğunu ve yazarların hangi sırayla listeleneceğini belirlemelidir. İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi editörleri yazarlık anlaşmazlıklarını çözmez. İlk gönderimden sonra yazar sayısında veya sıralamasında yapılacak her türlü değişiklik Baş Editöre yazılı olarak açıklanmalıdır. Editörler, herhangi bir yazarlık usulsüzlüğünü, birinci veya sorumlu yazarın kurumundaki veya işverenindeki araştırma görevlisine veya uygun akademik etik yetkililerine yönlendirme hakkını saklı tutar.

Yazarlar, başvuru sırasında bireysel katkılar hakkında bilgi vermek için CRediT (Katkıda Bulunan Rolleri Taksonomisi) kullanabilirler.

Çıkar Çatışması Beyanı

Herhangi bir finansal veya finansal olmayan çıkar çatışması, editoryal derneklerle, ticari düzenleme şirketleriyle, tıbbi iletişim şirketleriyle veya başvuruyu ilgilendiren diğer kuruluşlarla ilişkiler dâhil olmak üzere, makalenin sonunda, Kaynaklar bölümünden hemen önce açıklanmalıdır.

Finansal Destek Beyanı

Tüm finansman kaynakları makalenin sonunda belirtilmelidir. Yazarlar, varsa, çalışma sponsor(lar)ının çalışma tasarımı, veri toplama, analiz, yorumlama, rapor yazımı ve makalenin yayına sunulması kararındaki rolünü belirtmelidir. Eğer finansman kaynağı bu alanlarla ilgili bir katkıda bulunmamışsa, yazarlar bunu net bir şekilde ifade etmelidir.

ÜRETKEN YAPAY ZEKA (YZ) KULLANIM POLİTİKASI

İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, makale hazırlık sürecinde üretken yapay zekâ (YZ) araçlarının kullanımında şeffaflık, hesap verebilirlik ve etik ilkelere bağlılığı desteklemektedir. Bu politika; COPE, ICMJE ve WAME tarafından belirlenen uluslararası yayıncılık etik standartlarıyla uyumludur.

1. Makale Hazırlığında Yapay Zekâ Kullanımı

Yazarlar; dil düzenleme, anlatımın netleştirilmesi, metin yapısının iyileştirilmesi, fikirlerin organize edilmesi veya literatürün özetlenmesi gibi amaçlarla yapay zekâ araçlarını (ör. ChatGPT, Gemini, Claude) kullanabilir.

Ancak yapay zekâ, insan değerlendirmesinin, bilimsel yorumun veya akademik karar verme sürecinin yerini alamaz. Makalede yer alan tüm içeriklerin doğruluğu, özgünlüğü ve bilimsel bütünlüğünden yazarlar sorumludur.

Yapay zekâ destekli içerikler mutlaka yazarlar tarafından eleştirel biçimde gözden geçirilmelidir.

Sadece temel yazım ve dil bilgisi düzeltmeleri için yapılan yapay zekâ kullanımı beyan gerektirmez. Bunun dışındaki tüm kullanımlar açıklanmalıdır.

2. Beyan (Açıklama) Yükümlülüğü

Üretken yapay zekâ veya YZ destekli araçların her türlü kullanımı, makale gönderimi sırasında beyan edilmelidir. Makalede yer alacak Yapay Zekâ Kullanım Beyanı aşağıdaki bilgileri içermelidir:

• Kullanılan yapay zekâ aracının adı ve sürümü
• Kullanım amacı (ör. dil düzenleme, literatür özetleme)
• İnsan denetiminin kapsamı

Araştırma tasarımı, veri analizi veya veri üretiminde yapay zekâ kullanılmışsa, bu durum Yöntemler bölümünde ayrıntılı olarak açıklanmalıdır.

3. Yazarlık ve Sorumluluk

Yazarlık, yalnızca insanlara ait entelektüel katkı ve sorumluluk gerektirir. Yapay zekâ araçları yazar veya ortak yazar olarak gösterilemez.

Tüm yazarlar, ICMJE yazarlık kriterlerini karşılamalı ve çalışmanın tüm aşamalarından (kavramsallaştırma, analiz, yorumlama ve son onay) sorumlu olmalıdır. Yapay zekâ araçları yalnızca teknik veya dil desteği için teşekkür bölümünde belirtilebilir.

4. Şekil ve Görsellerde Yapay Zekâ Kullanımı

Dergi, bilimsel şekil ve görsellerin oluşturulması, değiştirilmesi veya iyileştirilmesi amacıyla üretken yapay zekâ kullanımına izin vermez.

Yalnızca veriyi bozmayacak ve gizlemeyecek şekilde yapılan standart düzenlemeler (parlaklık, kontrast, renk dengesi gibi) kabul edilir.

Yapay zekâ ile üretilmiş veya değiştirilmiş görseller, yalnızca yapay zekâ kullanımının çalışmanın geçerli ve ayrılmaz bir metodolojik parçası olması durumunda değerlendirilebilir. Bu durumda yazarlar:

• Kullanılan yapay zekâ aracını ve yöntemleri açıkça tanımlamalı
• Gerekmesi halinde ham ve işlenmemiş verileri editöryal inceleme için sunmalıdır.

Yapay zekâ ile üretilmiş grafik özetler, kapak görselleri veya sanatsal çalışmalar, editörlük ofisinden önceden yazılı izin alınmadıkça kabul edilmez.

5. Telif Hakları ve Etik Sorumluluk

Yazarlar, yapay zekâ kullanımının veri gizliliği, mahremiyet ve fikri mülkiyet mevzuatına uygunluğunu sağlamakla yükümlüdür. Kullanılan yapay zekâ araçları, gönderilen içerik üzerinde mülkiyet iddiasında bulunmamalı veya yayın haklarını kısıtlamamalıdır.

Onaylanan yapay zekâ destekli içerikler, ilgili şekil veya açıklamalarda açıkça “Yapay zekâ ile üretilmiştir” şeklinde belirtilmelidir. Tüm etik ve hukuki sorumluluk yazarlara aittir.

YAYIN SONRASI DÜZELTME TALEPLERİ VE MAKALE GERİ ÇEKME POLİTİKASI

Yayın sonrası tüm düzeltme talepleri editöryal incelemeye tabidir. Yayın Kurulu, hatanın niteliğine, makale üzerindeki etkisine ve destekleyici kanıtlara dayanarak düzeltmelerin gerekliliğini ve uygunluğunu değerlendirir. Onaylanması halinde, düzeltme dergi arşivinde yapılacaktır. Dergi, COPE yönergelerini takip etmektedir.

Makale Geri Çekme (Yayın Öncesi)

Makale Geri Çekme işlemi yalnızca hatalar, kazara yinelenen gönderimler veya etik ihlaller (örneğin, birden fazla gönderim, sahte veriler veya intihal) içerebilecek makalelerin ilk sürümleri olan basım aşamasındaki makaleler için geçerlidir. Geri çekilen makalelerin HTML ve PDF içerikleri kaldırılacak ve yerine çekilme bildiren bir açıklama ile derginin çekilme politikasına bağlantı verilecektir.

Makale Geri Çekme (Yayın Sonrası)

Geri çekmeler intihal, veri uydurma, sahte yazarlık veya ortak yazar onayı olmadan yayın gibi ciddi etik ihlaller için verilir. Geri çekme bildirimleri şu unsurları içerir:

“Geri Çekme” başlıklı resmi bir geri çekme notu: [Makale Başlığı]” başlıklı resmi bir geri çekme notu, sonraki bir sayıda yayınlanır.
Orijinal makalenin PDF'si üzerinde “Geri Çekildi” şeklinde bir filigran.
Akademik bütünlüğü korurken düzeltmelerde şeffaflık sağlayan HTML sürümünün kaldırılması.

Makale Kaldırılması (Hukuki ve Güvenlik Endişeleri)

Nadir durumlarda, bir makalenin yasal sorunlar, mahkeme kararları, hakaret veya önemli sağlık riskleri nedeniyle derginin çevrimiçi veritabanından kalıcı olarak kaldırılması gerekebilir. Meta veriler (başlık ve yazarlar) korunurken, makale içeriği kaldırmayı açıklayan yasal bir bildirimle değiştirilecektir.

Makale Değiştirme

Bir makale ciddi bir sağlık riski teşkil ediyorsa, yazarlar düzeltilmiş bir versiyonla değiştirilmesini talep edebilir. Bu gibi durumlarda, düzeltilmiş makaleye bir bağlantı içeren bir geri çekme bildirimi yayınlanacak ve güncellemelerin şeffaf bir şekilde kaydedilmesi sağlanacaktır.

Kendi Kendine Arşivleme Politikası

Yazarların yayınlanmış çalışmalarını kurumsal veya kişisel web sitelerinin yanı sıra açık erişim havuzlarında kendi kendilerine arşivlemelerine izin verilir. Yazarlar makalelerini paylaşırken orijinal yayına uygun şekilde atıfta bulunmalı ve DOI numarasını eklemelidir. Ayrıca, yazarların yayınevinin resmi web sitesine bir bağlantı sağlamaları teşvik edilir, böylece bilimsel kaydın doğruluğu ve bütünlüğü sağlanmış olur. Yayıncının web sitesinde yayınlanan versiyon, kayıtların kesin versiyonu olarak kabul edilir.

YASAL UYARI

Yayınlanan makalelerde ifade edilen görüş ve fikirler yalnızca yazar(lar)a aittir ve editörlerin, yayın kurulunun veya yayıncının görüşlerini yansıtmaz. Editörler, yayın kurulu ve yayıncı, yayınlanan makalelerin içeriğinden sorumlu değildir ve bu makalelerde ifade edilen görüşleri onaylamaz.

Yazarlar, çalışmalarının doğruluğu ve bütünlüğü konusunda tam sorumluluk taşırlar. Dergi, araştırmaların bilim camiasına yayılması için bir platform görevi görürken, içeriğin geçerliliğini garanti etmez.

Ücret Politikası

Dizinler

Dergi Kurulları

Baş Editör

Serkan DÜZ

Egzersiz Fizyolojisi

Alan Editörleri

TM

Talha MURATHAN

Eğitim Teknolojisi ve Bilgi İşlem, Egzersiz ve Spor Bilimleri, Beden Eğitimi ve Oyun, Beden Eğitimi ve Spor Pedagojisi, Spor Faaliyetleri Yönetimi, Spor Tarihi

BC

Burak CANPOLAT