Beden Eğitimi ve Spor Öğretmen Adaylarının Öğretmen Öz-Yeterlikleri ve Öğretme Motivasyonları: Öğretmenlik Uygulaması Sürecine Yönelik Bir Araştırma

Burak Öner; Aykut Şahin

EN TR

Physical Education and Sports Teacher Candidates’ Teaching Self-Efficacy and Motivation: A Study on the Teaching Practicum Process

Öz

The purpose of this study was to examine changes in physical education teacher candidates’ self efficacy and teaching motivation during their year-long teaching practicum. A convergent parallel mixed-methods design was employed to collect and analyze quantitative and qualitative data simultaneously. The quantitative phase utilized a single-group pretest-posttest design, whereas the qualitative phase adopted a phenomenological approach. The sample comprised 27 teacher candidates at a state university, with qualitative data gathered from 10 participants via criterion sampling. Instruments included the Teacher Self-Efficacy Scale, Teaching Motivation Scale, and semi-structured interview forms. Quantitative results revealed a significant increase in candidates’ self-efficacy for instructional strategies, alongside a marked decline in intrinsic motivation. Dimensions of classroom management and student engagement remainedunchanged. Qualitative themes—”reality shock,” “mentor teacher indifference,” and “mastery experiences”—further explained these quantitative outcomes. Integrating the findings indicates that motivation loss stemmed from reality shock shaped by poor facility infrastructure and negative mentoring, whereas self-efficacy gains were driven by firsthand mastery experiences. Ultimately, teaching practicum impacts candidate self-efficacy and motivation in contrasting ways. These findings emphasize the necessity of strengthening teacher education programs with high-quality mentoring structures and strong emotional support mechanisms.

Anahtar Kelimeler

Physical education teacher candidates, teacher self-efficacy, motivation to teach, teaching practice, convergent-parallel mixed-methods approach, reality shock.

Etik Beyan

The Munzur University Ethics Committee for Non-Interventional Research unanimously determined, by its decision dated February 27, 2025, No. E-30603717-050.04-2500011977, that the study complies with ethical principles. As part of the study, participants were provided with the necessary information about the study, participation was voluntary, and informed consent was obtained from the participants. The confidentiality of participants’ personal information was protected, and the data collected was used solely for scientific purposes.

Beden Eğitimi ve Spor Öğretmen Adaylarının Öğretmen Öz-Yeterlikleri ve Öğretme Motivasyonları: Öğretmenlik Uygulaması Sürecine Yönelik Bir Araştırma

Öz

Bu araştırmada, beden eğitimi ve spor öğretmen adaylarının bir eğitim-öğretim yılı boyunca süren öğretmenlik uygulaması sürecinde öğretmen öz-yeterlikleri ile öğretme motivasyonlarında meydana gelen değişimlerin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, nicel ve nitel verilerin eş zamanlı toplanıp analiz edilmesine olanak tanıyan yakınsayan paralel karma yöntem deseni tercih edilmiştir. Nicel boyut kontrol grupsuz ön test-son test deseniyle, nitel boyut ise olgubilim deseniyle yürütülmüştür. Çalışma grubunu bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 27 öğretmen adayı oluşturmuş, nitel veriler ise ölçüt örnekleme ile belirlenen 10 adaydan elde edilmiştir. Veri toplamada “Öğretmen Öz-Yeterlik Ölçeği”, “Öğretme Motivasyonu Ölçeği” ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Nicel bulgular, adayların öğretim stratejileri öz-yeterliklerinde anlamlı bir artış yaşanırken içsel motivasyon düzeylerinde belirgin bir düşüş gerçekleştiğini ortaya koymuştur. Sınıf yönetimi ve öğrenci katılımı boyutlarının ise durağan kaldığını göstermiştir. Nitel analizlerde öne çıkan “gerçeklik şoku”, “rehber öğretmen ilgisizliği” ve “ustalık deneyimleri” temaları, nicel sonuçları destekler niteliktedir. Veriler bütünleştirildiğinde, motivasyon kaybının sahadaki altyapı yetersizlikleri ve olumsuz mentörlükle biçimlenen gerçeklik şokundan kaynaklandığını, öz-yeterlik artışının ise bizzat edinilen uygulama deneyimleriyle sağlandığını ortaya koymuştur. Sonuç olarak öğretmenlik uygulaması, adayların öz-yeterlik ve motivasyon düzeylerini farklı yönlerde etkilemektedir. Bu durum, öğretmen yetiştirme süreçlerinin nitelikli mentörlük ve duygusal destek mekanizmalarıyla desteklenmesi gerekliliğini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Beden eğitimi öğretmen adayları, öğretmen öz-yeterliği, öğretme motivasyonu, öğretmenlik uygulaması, yakınsayan paralel karma yöntem, gerçeklik şoku.

Etik Beyan

Munzur Üniversitesi Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulu’nun 27.02.2025 tarih ve E-30603717-050.04-2500011977 sayılı kararı ile araştırmanın etik ilkelere uygun olduğuna oy birliği ile karar verilmiştir. Araştırma kapsamında katılımcılara çalışma hakkında gerekli bilgilendirmeler yapılmış, gönüllü katılım esas alınmış ve katılımcılardan bilgilendirilmiş onam alınmıştır. Katılımcıların kişisel bilgilerinin gizliliği korunmuş ve elde edilen veriler yalnızca bilimsel amaçlarla kullanılmıştır.

Kaynakça

Agiasotelis, E., Dania, A., Karteroliotis, K., & Giossos, Y. (2025). The impact of practicum experiences on preservice physical education teachers' self-efficacy. International Journal of Physical Education, Fitness and Sports, 14(2), 20–36. https://doi.org/10.54392/ijpefs2522
Alemdağ, C., Öncü, E., & Yılmaz, A. K. (2014). Beden eğitimi öğretmeni adaylarının akademik motivasyon ve akademik öz-yeterlikleri. Spor Bilimleri Dergisi, 25(1), 23-35. https://doi.org/10.17644/sbd.171304
Alves, M., MacPhail, A., Queirós, P., & Batista, P. (2019). Becoming a physical education teacher during formalised school placement: A rollercoaster of emotions. European Physical Education Review, 25(3), 893-909. https://doi.org/10.1177/1356336x18785333
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman.
Bandura, A. (2004). Health promotion by social cognitive means. Health Education & Behavior, 31(2), 143-164. https://doi.org/10.1177/1090198104263660
Bevans, K. B., Fitzpatrick, L. A., Sanchez, B. M., Riley, A. W., & Forrest, C. (2010). Physical education resources, class management, and student physical activity levels: A structure-process-outcome approach to evaluating physical education effectiveness. Journal of School Health, 80(12), 573-580. https://doi.org/10.1111/j.1746-1561.2010.00544.x
Çakar, N., & Özan, M. B. (2025). Evaluation of Pre-Service Teachers' Views on the Reality Shock of the Teaching Practicum Course. Bartın University Journal of Faculty of Education, 14(1), 163-180. https://doi.org/10.14686/buefad.1413305
Çapa, Y., Çakıroğlu, J., & Sarıkaya, H. (2005). Öğretmen Özyeterlik Ölçeği Türkçe uyarlamasının geçerlik ve güvenirlik çalışması. Eğitim ve Bilim, 30(137), 74-81.
Carson, R. L., & Chase, M. A. (2009). An examination of physical education teacher motivation from a self-determination theoretical framework. Physical Education and Sport Pedagogy, 14(4), 335–353. https://doi.org/10.1080/17408980802301566
Casey, A., Goodyear, V. A., & Armour, K. M. (2017). Rethinking the relationship between pedagogy, technology and learning in health and physical education. Sport, Education and Society, 22(2), 288–304. https://doi.org/10.1080/13573322.2016.1226792

Chubbuck, S. M. (2008). A novice teacher's beliefs about socially just teaching: Dialogue of many voices. The new educator, 4(4), 309-329. https://doi.org/10.1080/15476880802430254
Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2018). Research design: qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (5th ed.). Sage Publications.
De Guise, A. A., Girard, S., & Boulanger, M. (2024). Pre-service physical education teachers’ perceptions of anticipated challenges and needs during teacher education programs. Canadian Journal of Higher Education, 54(1), 1-13. https://doi.org/10.47678/cjhe.vi.189943
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The "what" and "why" of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227-268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2017). Self-determination theory: Basic psychological needs in motivation, development, and wellness. Guilford Press. https://doi.org/10.1521/978.14625/28806
Demir, G. T., İlhan, E. L., ve Cicioğlu, H. İ. (2018). Beden eğitimi öğretmen adaylarının gerçeklik şoku beklenti düzeyleri: mesleğe atılmaya hazır mıyız?. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 22(2), 643-658. https://izlik.org/JA64BL79ZZ
Demir, Ö., & Çamlı, Ö. (2011). Öğretmenlik uygulaması dersinde uygulama okullarında karşılaşılan sorunların sınıf ve okul öncesi öğretmenliği öğrenci görüşleri çerçevesinde incelenmesi: Nitel bir çalışma. Journal of Uludag University Faculty of Education, 24(1), 117-139.
Elliott, A. C., & Woodward, W. A. (2007). Statistical analysis quick reference guidebook: With SPSS examples. Sage Publications. https://doi.org/10.4135/9781412985949
Ensign, J. M., Woods, A., & Kulinna, H. P. (2020). My turn to make a difference: Efficacy trends among induction physical educators. Research Quarterly for Exercise and Sport, 91(1), 115–126. https://doi.org/10.1080/02701367.2019.1642994
Faul, F., Erdfelder, E., Lang, A.-G., & Buchner, A. (2007). G*Power 3: A flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behavior Research Methods, 39(2), 175–191. https://doi.org/10.3758/BF03193146
Ferry, M. (2018). Physical education preservice teachers' perceptions of the subject and profession: Development during 2005–2016. Physical Education and Sport Pedagogy, 23(4), 358-370. https://doi.org/10.1080/17408989.2018.1441392
Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education (8th ed.). McGraw-Hill.
Gao, Z., Xiang, P., Chen, S., & McBride, R. (2013). The influence of student teaching on physical education student teachers' self-efficacy and outcome expectancy beliefs. Journal of Teaching, Research, and Media in Kinesiology, 2, 1-15.
George, D., & Mallery, P. (2010). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference, 17.0 update (10th ed.). Pearson.
Ghasemi, A., & Zahediasl, S. (2012). Normality tests for statistical analysis: a guide for non-statisticians. International Journal of Endocrinology and Metabolism, 10(2), 486–489. https://doi.org/10.5812/ijem.3505
Green, S. B., & Salkind, N. J. (2014). Using SPSS for Windows and Macintosh: Analyzing and understanding data. Pearson.
Gurvitch, R., & Metzler, M. W. (2009). The effect of laboratory-based and field-based practicum experience on preservice teachers' self-efficacy. Teaching and Teacher Education, 25(3), 437–443. https://doi.org/10.1016/j.tate.2008.08.006
Güzel Candan, D., & Evin Gencel, İ. (2015). Öğretme Motivasyonu Ölçeği'ni Türkçe'ye uyarlama çalışması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(36), 72-89. https://izlik.org/JA88TF96WG
Herman, K. C., Reinke, W. M., & Eddy, C. L. (2020). Advances in understanding and intervening in teacher stress and coping: The Coping-Competence-Context Theory. Journal of School Psychology, 78, 69-74. https://doi.org/10.1016/j.jsp.2020.01.001
Iaochite, R. T., & Costa Filho, R. A. (2016). Teacher efficacy beliefs during the practicum experiences in physical education classes. Motriz: Revista de Educação Física, 22(3), 183-189. https://doi.org/10.1590/S1980-6574201600030009
Iaochite, R. T., & Costa Filho, R. A. (2020). Teacher self-efficacy and its sources in physical education teaching training experiences. Journal of Physical Education, 31(1), e-3123. https://doi.org/10.4025/jphyseduc.v31i1.3123
Kandemir, M. A., & Gür, H. (2009). What motivates mathematics teachers? Procedia-Social and Behavioral Sciences, 1(1), 969-974. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2009.01.173
Kauffman, D. F., Yılmaz Soylu, M. & Duke, B. (2011). Öğretme Motivasyonu Ölçeğinin Geçerlik Çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(40), 279-290.
Konukman, F., Agbuĝa, B., Erdoĝan, Ş., Zorba, E., Demirhan, G., & Yilmaz, I. (2010). Teacher-coach role conflict in school-based physical education in USA: A literature review and suggestions for the future. Biomedical Human Kinetics, 2(1), 19-24. https://doi.org/10.2478/v10101-010-0005-y
Kramer, M. (1975). Reality shock: Why nurses leave nursing (Vol. 75, No. 5, p. 891). LWW. https://doi.org/10.1097/00000446-197505000-00041
Lee, Y. J., & Davis, R. (2023). Preservice teachers' self-efficacy through hybrid field practicum in a Korean teacher education program. International Journal of Instruction, 16(4), 349-366. https://doi.org/10.29333/iji.2023.16421a
Lemon, N., & Garvis, S. (2016). Pre-service teacher self-efficacy in digital technology. Teachers and Teaching, 22(3), 387–408. https://doi.org/10.1080/13540602.2015.1058593
Liu, Y., Fan, S., & Tang, Y. (2026). The influence of teaching motivation of female physical education teachers in basic education in China on job burnout: The mediating role of professional identity. Frontiers in Public Health, 14, 1758736. https://doi.org/10.3389/fpubh.2026.1758736
López-García, G. D., Carrasco-Poyatos, M., López-Osca, R., & Granero-Gallegos, A. (2025). Influence of teaching efficacy and competence on life satisfaction in pre-service physical education teachers: Is there a gender difference? Healthcare, 13(16), 2055. https://doi.org/10.3390/healthcare13162055
Mäkelä, K., & Huhtiniemi, M. (2011). Teaching practice in physical education at the teacher training school. Educating Teachers in the PISA Paradise. Perspectives on Teacher Education at a Finnish University. Jyväskylä: Jyväskylä Training school, 123-129.
Martins, M., Costa, J., & Onofre, M. (2015). Practicum experiences as sources of pre-service teachers’ self-efficacy. European Journal of Teacher Education, 38(2), 263–279. https://doi.org/10.1080/02619768.2014.968705
Mertens, D. M. (2019). Research and evaluation in education and psychology: Integrating diversity with quantitative, qualitative, and mixed methods. Sage Publications.
Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage Publications.
Mirzeoğlu, D. (2013). Eğitim (pedagoji) temelleri. N. Mirzeoğlu (Ed.), Spor Bilimlerine Giriş içinde (s. 95). Spor Yayınevi.
Moir, E. (1999). The stages of a teacher's first year. M. Scherer (Ed.), A better beginning: Supporting and mentoring new teachers içinde (ss. 19-24). Association for Supervision and Curriculum Development.
Murathan, T. (2025). Analysing the technological pedagogical content knowledge levels of physical education and sports teachers. The Online Journal of Recreation and Sports (TOJRAS), 14(3), 235-245. https://doi.org/10.22282/tojras.1596153
Nunnally, J. C., & Bernstein, I. H. (1994). Psychometric theory (3rd ed.). McGraw-Hill.
Öztürk, M., & Yıldırım, A. (2013). Adaptation challenges of novice teachers. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(28-1), 294-307. https://izlik.org/JA27PF64FT
Plourde, L. A. (2002). The influence of student teaching on pre-service elementary teachers’ science self-efficacy and outcome expectancy beliefs. Journal of Instructional Psychology, 29(4), 245-253.
Reeve, J. (2009). Why teachers adopt a controlling motivating style toward students and how they can become more autonomy supportive. Educational Psychologist, 44(3), 159-175. https://doi.org/10.1080/00461520903028990
Richardson, P. W., & Watt, H. M. (2010). Current and future directions in teacher motivation research. The decade ahead: Applications and contexts of motivation and achievement, 16, 139-173. https://doi.org/10.1108/S0749-7423(2010)0000016008
Şahin, A., & Karakaya, Y. E. (2023). Beden eğitimi ve spor öğretmeni adaylarının epistemolojik inançları ile öz-yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 22(85), 47-63. https://doi.org/10.17755/esosder.1125308.
Salin, K., Huhtiniemi, M., Watt, A., Sääkslahti, A., & Jaakkola, T. (2026). The role of teaching experience and year level in shaping pre-service PE teachers’ efficacy. European Physical Education Review, 32(2), 293-313. https://doi.org/10.1177/1356336x251348397
Santos, A. G. M., & Alliprandini, P. M. Z. (2023). Effectiveness of a collaborative intervention in self-regulation and selfefficacy of higher education students. International Journal of Instruction, 16(2), 179-194. https://doi.org/10.29333/iji.2023.16211a
Shapiro, S. S., & Wilk, M. B. (1965). An analysis of variance test for normality (complete samples). Biometrika, 52(3/4), 591-611. https://doi.org/10.1093/biomet/52.3-4.591
Silva, R., Farias, C., & Mesquita, I. (2021). Challenges faced by preservice and novice teachers in implementing student-centred models: A systematic review. European Physical Education Review, 27(4), 798-816. https://doi.org/10.1177/1356336X21995216
Temiz, C. N., Sivrikaya, A. H., & Soós, I. (2025). Preservice physical education teacher's self-efficacy: A cross-cultural comparative study in Türkiye and Hungary. Hungarian Educational Research Journal, 15(4), 549-567. https://doi.org/10.1556/063.2025.00377
Temiz, C. N., & Sivrikaya, A. H. (2021). Beden eğitimi ve spor dersinde karşılaşılan sorunların incelenmesi (Yurt içi ve yurt dışı değerlendirmesi). Eurasian Journal of Sport Sciences and Education, 3(1), 12-39. https://doi.org/10.47778/ejsse.891512
Tian, H., Liu, Q., ve Wang, Q. (2026). Technology-based sports training informed workshops and physical education teachers' job satisfaction, commitment, and self-determined motivation. BMC Psychology, 14, 583. https://doi.org/10.1186/s40359-026-04241-x
Tschannen-Moran, M., & Hoy, A. W. (2001). Teacher efficacy: Capturing an elusive construct. Teaching and Teacher Education, 17(7), 783-805. https://doi.org/10.1016/S0742-051X(01)00036-1
Tulyakul, S., Sangkaew, T., Buaduang, N., Metheethammawat, C., Sirirattanapun, K., Pantusa, K., ... ve Junhom, T. (2019). Classroom management strategies and teaching motivation among physical education teachers in primary school. African Educational Research Journal, 7(4), 212-219. https://doi.org/10.30918/AERJ.74.19.050
Veenman, S. (1984). Perceived problems of beginning teachers. Review of Educational Research, 54(2), 143-178. https://doi.org/10.3102/00346543054002143
Watt, H. M., Richardson, P. W., Klusmann, U., Kunter, M., Beyer, B., Trautwein, U., & Baumert, J. (2012). Motivations for choosing teaching as a career: An international comparison using the FIT-Choice scale. Teaching and teacher education, 28(6), 791-805. https://doi.org/10.1016/j.tate.2012.03.003
Yıldırım, İ. (2015). A study on physical education teachers: The correlation between self-efficacy and job satisfaction. Education, 135(4), 477–485.
Yuan, R. (2016). The dark side of mentoring on pre-service language teachers' identity formation. Teaching and Teacher Education, 55, 188-198. https://doi.org/10.1016/j.tate.2016.01.012

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Beden Eğitimi ve Spor Pedagojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Burak Öner
0000-0002-7390-4217
Türkiye

Aykut Şahin ^*
0000-0003-3654-6550
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

28 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

24 Haziran 2026

Kabul Tarihi

2 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13

IZ

https://izlik.org/JA67XX44RD

APA

Öner, B., & Şahin, A. (2026). Beden Eğitimi ve Spor Öğretmen Adaylarının Öğretmen Öz-Yeterlikleri ve Öğretme Motivasyonları: Öğretmenlik Uygulaması Sürecine Yönelik Bir Araştırma. İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 13, 1-22. https://izlik.org/JA67XX44RD

AMA

1.Öner B, Şahin A. Beden Eğitimi ve Spor Öğretmen Adaylarının Öğretmen Öz-Yeterlikleri ve Öğretme Motivasyonları: Öğretmenlik Uygulaması Sürecine Yönelik Bir Araştırma. İÜBSBD. 2026;13:1-22. https://izlik.org/JA67XX44RD

Chicago

Öner, Burak, ve Aykut Şahin. 2026. “Beden Eğitimi ve Spor Öğretmen Adaylarının Öğretmen Öz-Yeterlikleri ve Öğretme Motivasyonları: Öğretmenlik Uygulaması Sürecine Yönelik Bir Araştırma”. İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 13 (Eylül): 1-22. https://izlik.org/JA67XX44RD.

EndNote

Öner B, Şahin A (01 Eylül 2026) Beden Eğitimi ve Spor Öğretmen Adaylarının Öğretmen Öz-Yeterlikleri ve Öğretme Motivasyonları: Öğretmenlik Uygulaması Sürecine Yönelik Bir Araştırma. İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 13 1–22.

IEEE

[1]B. Öner ve A. Şahin, “Beden Eğitimi ve Spor Öğretmen Adaylarının Öğretmen Öz-Yeterlikleri ve Öğretme Motivasyonları: Öğretmenlik Uygulaması Sürecine Yönelik Bir Araştırma”, İÜBSBD, c. 13, ss. 1–22, Eyl. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA67XX44RD

ISNAD

Öner, Burak - Şahin, Aykut. “Beden Eğitimi ve Spor Öğretmen Adaylarının Öğretmen Öz-Yeterlikleri ve Öğretme Motivasyonları: Öğretmenlik Uygulaması Sürecine Yönelik Bir Araştırma”. İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 13 (01 Eylül 2026): 1-22. https://izlik.org/JA67XX44RD.

JAMA

1.Öner B, Şahin A. Beden Eğitimi ve Spor Öğretmen Adaylarının Öğretmen Öz-Yeterlikleri ve Öğretme Motivasyonları: Öğretmenlik Uygulaması Sürecine Yönelik Bir Araştırma. İÜBSBD. 2026;13:1–22.

MLA

Öner, Burak, ve Aykut Şahin. “Beden Eğitimi ve Spor Öğretmen Adaylarının Öğretmen Öz-Yeterlikleri ve Öğretme Motivasyonları: Öğretmenlik Uygulaması Sürecine Yönelik Bir Araştırma”. İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, c. 13, Eylül 2026, ss. 1-22, https://izlik.org/JA67XX44RD.

Vancouver

1.Burak Öner, Aykut Şahin. Beden Eğitimi ve Spor Öğretmen Adaylarının Öğretmen Öz-Yeterlikleri ve Öğretme Motivasyonları: Öğretmenlik Uygulaması Sürecine Yönelik Bir Araştırma. İÜBSBD [Internet]. 01 Eylül 2026;13:1-22. Erişim adresi: https://izlik.org/JA67XX44RD

Amaç ve Kapsam

Yazım Kuralları

Değerlendirilmek üzere sunulan makaleler özgün olmalı ve daha önce herhangi bir elektronik veya basılı ortamda sunulmamış veya yayımlanmamış olmalıdır. Bir makale daha önce bir konferans veya toplantıda sunulmuşsa, yazarlar organizasyonun adı, tarihi ve yeri de dahil olmak üzere etkinlik hakkında ayrıntılı bilgi vermelidir.

İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi’ne gönderilen yazılar, önce yayın kurulu tarafından dergi ilkelerine uygunluk açısından bir ön değerlendirmeye tabi tutulur. Dergi kapsamına girmeyen veya bilimsel bir yazı formatına içerik ve şekil şartları açısından uymayan yazılar, hakemlik süreci başlatılmadan geri çevrilir ya da bazı değişiklikler istenebilir. Yayın için teslim edilen makalelerin değerlendirilmesinde akademik tarafsızlık ve bilimsel kalite en önemli ölçütlerdir.

Dergi sayfasında (https://dergipark.org.tr/tr/pub/inubesyo) yer alan "Makale Gönder" kısmından sisteme yüklenmelidir. Dergimize e-posta ile ya da başka yöntemlerle çalışma kabul edilmemektedir.

İlk gönderim sırasında yazarların aşağıdaki formu sunmaları gerekmektedir:

Telif Sözleşmesi ve Yazar Katkı Formu

Makale Yükleme Süreci:

Dergipark Kullanıcı Sayfası
Süreç
Makale Gönderme
Makale Ana Verileri
... ve sistemdeki gerekli adımları takip ederek devam edilmelidir.

İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi’ne (İÜBSBD) gönderilecek çalışmalar aşağıdaki yayın kurallarını dikkate almalıdır.

Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi yayın dili Türkçedir.
Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi’nde beden eğitimi ve spor bilimleri alanında yapılmış ve daha önce hiçbir yayın organında yayınlanmamış özgün, derleme ve olgu raporları yayınlanır.
Dergiye gönderilecek çalışmalar için Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi “TÜBİTAK ULAKBİM DERGİPARK ulusal makale gönderim, takip ve değerlendirme sistemi” kullanılmaktadır. Bu nedenle yazarların bir kereye mahsus olmak üzere ilgili sisteme kayıt olup kullanıcı adı ve şifre almaları gerekmektedir.
Biçimsel kontrolü geçen her çalışma, bilimsel içeriğine göre uygun hakemlere gönderilerek değerlendirmeye alınır.
Çeşitli nedenlerden dolayı çalışmasının yayınlanmasından vazgeçen yazar başvurusundan itibaren iki (2) ay içerisinde yazısını geri çekebilir.
Çalışmalar yayınlanmak üzere dergiye gönderildikten sonra, tüm yazarların yazılı izni olmadan yazar isimleri silinemez, yeni isim eklenemez ve yazar sıralaması değiştirilemez.
Yayın süreci tamamlanan çalışmalar dergiye geliş tarihi esas alınarak yayınlanır. Ancak güncelliğini kaybetmemesi açısından bu sıra bazı öncelikli çalışmalar için uygulanmayabilir. Buna karar verme yetkisi editöre aittir.
Sözlü görüşmeler ve yayınlanmamış eserlere ait bildirimler (Yüksek Lisans ve Doktora Tezleri hariç) kaynak olarak kullanılmamalıdır.
Kaynakların doğruluğundan yazar/yazarlar sorumludur.
Yayınlanan çalışmaların bilimsel etik ve hukuki sorumluluğu yazarına/yazarlarına aittir. İnsan ve hayvan denekler için etik kurul raporu alınmalıdır.

DERGİYE GÖNDERİLEN ÇALIŞMALAR ŞU SIRAYI İZLEMELİDİR:

1. İlk sayfa (Yazarların Künyesi); çalışmanın Türkçe ve İngilizce başlığı sayfa ortalanacak şekilde alt alta büyük harfle tek satır aralıklı, 12 punto olarak yazılır ve hemen onun altında sıralamaya göre yazar/yazarların ad ve soyadları, kurum bilgileri, telefon numaraları ve e-mail adresleri sola yaslanarak alt alta sıralanmalıdır. Yazışmalardan sorumlu olacak yazar yanına tırnak içinde “Yazışmadan sorumlu yazar” ifadesi eklenerek açık bir şekilde belirtilmelidir.

2. İkinci sayfadan itibaren; TÜRKÇE BAŞLIK ve Yazar/yazarların adı-soyadı (başlığın altına sayfa ortalanarak 12 punto ve koyu olarak yazılmalıdır).

“ÖZET BAŞLIK” yazarların altında sol başa yaslanmış, koyu, büyük harf 12 punto ile yazılır. ÖZET metni 10 punto ve tek satır aralığı yazılmalıdır.
ÖZET metninin altında konu ile ilişkili "Anahtar Kelimeler" belirtilmelidir. En az 3 en fazla 5 anahtar kelime kullanılmalıdır. Sıralama baş harflere göre yapılmalıdır.
“İNGİLİZCE BAŞLIK” ve ardından “ABSTRACT” sol başa yaslanmış, koyu, büyük harf 12 punto ile yazılır. kısmı takip eder. ABSTRACT metni 10 punto ve tek satır aralığı yazılmalıdır.
ABSTRACT metninin altında konu ile ilişkili "Key Words" belirtilmelidir. En az 3 en fazla 5 anahtar kelime kullanılmalıdır. Sıralama, Türkçe anahtar kelimeler ile aynı olmalıdır.

4. ABSTRACT kısmından sonra “GİRİŞ”, “MATERYAL VE METOT”, “BULGULAR”, “TARTIŞMA” ve eğer istenirse “SONUÇ VE ÖNERİLER” ve "KAYNAKLAR" kısımları takip etmelidir.

Derleme (Review) makalelerinde bu içeriğe dikkat edilmeyebilir.
Bu başlıklar sola yaslanmış, büyük harf, 12 punto ve koyu yazılmalıdır.

5. KAYNAKLAR’dan önce istenirse “TEŞEKKÜR” (acknowledgements) bölümü yazılabilir.

YAZI DÜZENİ

1) BAŞLIK VE YAZAR İSMİ:

Araştırmanın başlığı 13 kelimeyi geçmeyecek şekilde 12 punto olarak yazılmalıdır. Yazar/yazarların ad ve soyadları sayfa ortalanarak unvan belirtilmeden verilirken, kurum adresleri ve elektronik posta adresleri sayfa altında dipnot olarak yazılmalıdır.

2) ÖZET/ABSTRACT:

Çalışmanın başlığı ile ÖZET/ABSTRACT başlıkları tümü ile büyük, bold ve 12 punto yazılmalıdır. Türkçe özet “ÖZET” başlığı altında, İngilizce özet ise, “ABSTRACT” başlığı altında yazılmalıdır. ABSTRACT başlığının üzerinde yazının İngilizce başlığı yer almalıdır. ÖZET/ABSTRACT metinleri satır başı yapılmadan, blok halinde yazılmalıdır. ÖZET /ABSTRACT metinleri 250 kelimeyi geçmeyecek şekilde ve tek satır aralığı yapılarak 10 punto blok halinde yazılmalıdır. Türkçe özetin hemen altında ayrı satır olarak, sol başa yaslı Anahtar Kelimeler (Bold), İngilizce özetin hemen altında ise Keywords (Bold ve bitişik) başlığı yer almalıdır. Anahtar kelimeler 5’i geçmeyecek şekilde alfabetik olarak yazılmalıdır. Anahtar kelimeler virgül ile ayrılmalı ve kelime seçiminde başlıkta yer almayan kelimeler tercih edilmelidir.

3) ANA METİN:

Dergiye gönderilecek çalışmalar Word formatında, “Times New Roman” yazım düzeninde, sayfanın her tarafından 2,5 cm boşluk bırakılarak, 12 punto 1,5 satır aralığı ve satır başı 1.27 olarak gönderilmelidir. Ana metnin 12 sayfayı geçmemesine özen gösterilmelidir. Sayfa kısıtlaması gerekli görülür ise Yayın Kurulu tarafından arttırılabilir. Ana metinde yer alacak şekiller, grafikler, fotoğraflar ve çizelgeler çalışmanın içinde, bahsedildiği yerde verilmeli ve numaralandırılmalıdır. Şekil, grafik ve fotoğraflar JPG, TIFF formatında sunulmalıdır. Tabloların üstüne tablo numarası ve başlığı yazılmalıdır. Tablolar sayfa düzenine göre 9 veya 10 punto olarak yazılabilir (büyüklüğüne ve içeriğine göre değişebilir).

4) TEŞEKKÜR (ACKNOWLEDGEMENTS):

Teşekkür zorunlu değildir. Ancak yazar/yazarlar, araştırmaya katkısı yazarlık düzeyinde olmayan kişilere birkaç cümlelik teşekkür yazabilir.
Yazılması halinde Ana metnin sonunda ve Kaynaklar kısmından önce yer verilmelidir.

5) KAYNAKLAR:

Çalışmada; mümkün olduğunca yeni ve çalışmayı doğrudan ilgilendiren kaynaklara yer verilmelidir. Kaynak sayısının 40’ı aşmaması tavsiye edilir.

6) ANA METİNDE KAYNAK BELİRTİLMESİ:

Metin içinde kaynak gösterilirken, alıntılanan ifadeden sonra parantez içinde yazarın/yazarların soyadı, eserin tarihi yazılır ve parantez kapatılır. Örnek: Alıntılanan metin tek yazarlı ise (Avcı, 2021) şeklinde gösterilir. Alıntılanan metin iki yazarlı ise (Atik ve Canbey, 2011) şeklinde gösterilir. Alıntılanan metin ikiden fazla yazarlı ise (Çotak ve ark., 2020) şeklinde gösterilir. Alıntılama yapılırken aynı düşünceyi birden fazla yazar belirtmişse, yılı küçük olan yazarın çalışması ilk sıraya yazılır ve yazarlar arası noktalı virgülle (;) ayrılır. Örnek: Alıntılanma yapılan metin (Atik ve Canbey, 2011; Avcı, 2021).
Metin içinde kaynağın cümle içinde veya başında belirtilmesi durumunda yazarın soyadı yazılmalı ve parantez içinde yıl belirtilmelidir.

Örnek: Çotak ve ark. (2020) veya Avcı (2021) şeklinde olmalıdır.

*Doğrudan alıntılar 3 satırı geçmeyecek şekilde ve tırnak içinde kullanılmalıdır.

7) KAYNAKLAR BÖLÜMÜNDE KAYNAKLARIN BELİRTİLMESİ:

Çalışmanın son bölümü “KAYNAKLAR” başlığından oluşmalıdır.
Kaynaklar alfabetik olarak sıralanır, numaralandırma yapılmaz.

Kaynakça Örnekleri:
Kaynakça APA stili 7. versiyona uygun olarak hazırlanmalıdır.

Makaleden kaynak gösterimi:

Tek Yazarlı Çalışmalar :

Schoenfeld, B. J. (2010). The mechanisms of muscle hypertrophy and their application to resistance training. The Journal of Strength & Conditioning Research, 24(10), 2857-2872.

İki Yazarlı Çalışmalar:
Franchi, M. V., & Maffiuletti, N. A. (2019). Distinct modalities of eccentric exercise: different recipes, not the same dish. Journal of Applied Physiology, 127(3), 881-883.

İkiden Fazla Yazarlı Çalışmalar:
Read, P. J., Trama, R., Racinais, S., McAuliffe, S., Klauznicer, J., & Alhammoud, M. (2022). Angle specific analysis of hamstrings and quadriceps isokinetic torque identify residual deficits in soccer players following ACL reconstruction: a longitudinal investigation. Journal of Sports Sciences, 1-7.

Bildiriden kaynak gösterimi:
Hazır, T., Kazancı, A., Açıkada, C. (1992). "Antropometrik ölçümlerde metodoloji sorunları". 2. Ulusal Spor Bilimleri Kongresi, Ankara.

Tezden kaynak gösterimi:
Cumalı, A. (1990). İnsan omurgası ve yaralanma mekanizması. Yayımlanmamış Doktora Tezi, İnönü Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Malatya.

Kitaptan kaynak gösterimi:
Tolsty, A.T., & Michel A.R. (2021). Men's Fitness Trend. Lippincott Williams & Wilkins.

Editörlü kitaptan kaynak gösterimi:
Kloth, W. (2020). The British Council Background. Londra UK: Anchor.

Çeviri Kitap:
Michael, B.C. (2020). Antrenman Geçmişi. (3. Baskı). (M Karpuz, TL Pekmez, Çev.). Malatya: Malatya Tıp Kitabevleri.

Web Belgesi, Web Sayfası ya da Raporu:
Yazar, A.A., Yazar, B.B. (Basım Yılı). Belgenin Başlığı. Ay.gün.yıl, http://web adresi.

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

YAYIN ETİĞİ

İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi (İÜBSBD), Yayın Etiği Komisyonu (COPE) kılavuz ilkeleri ve Bilimsel Yayıncılıkta Şeffaflık ve En İyi Uygulama İlkeleri (COPE, DOAJ, OASPA, WAME ortak bildirisi) dahil olmak üzere çeşitli kuruluşlar tarafından ortaya konan kılavuz ilkelere ve temel uygulamalara uymayı amaçlamaktadır. Bu kılavuz ve tavsiyeler, bilimsel yayıncılıkta şeffaflık, dürüstlük ve en iyi uygulamaları teşvik etmek üzere tasarlanmıştır.

Dergi, bu standartlara bağlı kalarak, yayınladığı araştırmaların yüksek kalitede olmasını ve bilim camiasının etik standartlarını karşılamasını sağlamayı amaçlamaktadır.

ARAŞTIRMA ETİĞİ

İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, araştırma ve yayın etiği konusunda ulusal ve uluslararası standartlara bağlıdır. Yayımlanan tüm çalışmaların araştırma etiği ilkelerine uygun olarak yürütülmesini esas almaktadır. Bu kapsamda, insan ve hayvanlar üzerinde gerçekleştirilen araştırmalarda ulusal ve uluslararası etik standartlara uyulması zorunludur. İnsan katılımcılarla yürütülen çalışmalarda bilgilendirilmiş gönüllü onamının alınmış olması gerekmektedir.

Etik kurul izni gerektiren araştırmalar için, ilgili kuruldan alınmış onay bilgilerine (kurul adı, tarih ve sayı numarası) makale metni içerisinde yer verilmesi beklenir. Yazarlar, araştırma sürecinde veri toplama, analiz ve raporlama aşamalarında bilimsel dürüstlük ilkelerine uymakla yükümlüdür. İntihal, veri uydurma, veri çarpıtma ve benzeri etik ihlaller kabul edilmez.

ETİK İLKELER VE YAYIN POLİTİKASI

TÜBİTAK ULAKBİM TR Dizin kriterleri gereği Etik Kurul İzni gerektiren, tüm bilim dallarında yapılan araştırmalar için etik kurul onayı alınmış olmalı, bu onay makalede belirtilmeli ve belgelendirilmelidir. Makale sonunda araştırmacılar Katkı Oranı Beyanı, varsa Destek ve Teşekkür Beyanı, Çatışma Beyanına yer vermelidir. Ayrıca makale dosyasıyla birlikte "Yazar Beyan(lar)ı Formu"nu da doldurarak iletmesi gerekmektedir.

Etik Kurul Onayı ve Bilgilendirilmiş Onam

İnsan denekleri içeren tüm araştırmalar yürütülmeden önce bir etik kurul (örn. IRB) tarafından incelenmeli ve onaylanmalıdır. Etik kurulun adı, onay numarası ve tarihi makalenin Materyal ve Metot bölümünde yer almalıdır. Yazarlardan onayın bir kopyasını sunmaları da istenebilir.

Çalışma etik onaydan muafsa, yazarlar etik kuruldan muafiyeti açıklayan bir beyan sunmalıdır. Bir makale etik onayı olmadan gönderilirse, dergi etik kaygıları değerlendirmek için COPE'un yönergelerini izleyecektir. Etik onayı olmayan makaleler, konunun önemli olduğu düşünülürse reddedilebilir.

Bilgilendirilmiş hasta onamı ayrıntıları, araştırma süreciyle ilgili bilgilerle birlikte Materyal ve Metot bölümüne dahil edilmelidir.

İnsan denekleri içeren çalışmalar için, yazarlar tüm katılımcılardan yazılı bilgilendirilmiş onam alındığını teyit etmeli ve onam formu araştırmacılar tarafından saklanmalıdır. On sekiz yaşın altındaki çocukları içeren araştırmalar için ebeveyn veya vasiden onay alınmalıdır. Anketlerde veya görüşmelerde, katılımcıların veri kullanımı için rızası da teyit edilmelidir. İsimlendirme için açık rıza verilmediği sürece kişisel bilgiler kimliksizleştirilmelidir.

Yazarlar, özellikle fotoğraflarda, katılımcıların anonimliğini ve gizliliğini korumaktan sorumludur. Her türlü görüntü için imzalı ibranameler alınmalı, yayın için onay sağlanmalı ve her türlü koşul belirtilmelidir. Bu onay Materyal ve Metot bölümünde belirtilmelidir.

İNTİHAL VE ETİK İHLALLER

Tüm başvurular, hakem değerlendirme ve/veya üretim süreçlerinde benzerlik tespiti yazılımı kullanılarak birden fazla taramadan geçirilir. Önceki çalışmalara atıfta bulunurken, tüm materyalin doğru bir şekilde referans gösterildiğinden emin olunmalıdır. Herhangi bir kaynaktan (dergi makaleleri, kitaplar, tezler, elektronik medya, vb.) metin, tablo veya resim kopyalamak ve bunları kendininmiş gibi sunmak, referans verilmiş olsa bile intihal olarak kabul edilir. Kaynağı 'Kaynaklar' bölümünde listelemek, yazarları intihal sorumluluğundan muaf tutmaz.

Yazarların aşağıda belirtilen intihal durumlarından ya da etik ihlallerden kaçınmaları şiddetle tavsiye edilir:

Atıf Manipülasyonu: Kendine atıf yapma, aynı derginin aşırı atıfla kullanılması veya atıf yığma gibi yöntemlerle atıf sayılarının şişirilmesi, akademik tanınmayı çarpıtan bir uygulamadır.
Kendinden İntihal (Metin Geri Dönüşümü): Bir yazarın önceki çalışmasından bölümleri veya cümleleri uygun şekilde atıf yapmadan yeniden kullanmayı içerir ve bir tür intihal teşkil eder.
Salami Dilimleme: Tek bir çalışmadan aynı veri setini, hipotezleri ve yöntemleri kullanarak birden fazla makale yayınlaması anlamına gelen, etik olmayan bir uygulamadır.
Veri Üretme: Gerçek araştırma veya deneylerle desteklenmeyen sahte verilerin oluşturulması, araştırma dürüstlüğünün ciddi bir ihlali olarak kabul edilir.
Veri Manipülasyonu/Sahteciliği: Bulguları yanlış yönlendirmek veya yanlış temsil etmek için görüntülerin değiştirilmesi ya da aykırı değerlerin kaldırılması gibi verilerin değiştirilmesini içerir.

İntihal, atıf manipülasyonu veya veri çarpıtma gibi etik ihlallerine ilişkin şüphe durumlarında, Editörler Kurulu, şüphelerin adil, şeffaf ve tutarlı bir şekilde ele alınmasını sağlamak için COPE (Yayın Etiği Komisyonu) yönergelerini takip edecektir.

REKLAM POLİTİKASI

İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, Yayın Kurulu ve yönetimi tarafından onaylanması koşuluyla web sitesinde dijital reklamları kabul eder. Tüm reklamlar bu şekilde açıkça etiketlenmelidir. Reklam verenlerin editoryal kararlar veya reklam politikaları üzerinde hiçbir etkisi yoktur.

Reklam talepleriniz için lütfen Editörlük Ofisi (inueditorial@inonu.edu.tr) ile iletişime geçiniz.

HAKEM DEĞERLENDİRME SÜRECİ

İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, akademik bütünlüğün en yüksek standartlarda korunmasını sağlamak amacıyla titiz ve şeffaf bir çift anonimleştirilmiş hakem değerlendirme sürecini yürütmektedir.

Makaleler, hem yazarların hem de hakemlerin birbirlerine anonim olarak kalacakları bu sürece tabi tutulmaktadır. Her makale, ilgili alanda uzman en az iki bağımsız dış hakem tarafından değerlendirilir.

Yazarlar, potansiyel hakemleri önerebilir, ancak nihai seçim editör tarafından yapılır ve editör, yazarın önerilerine uymak zorunda değildir. Değerlendirme süreci boyunca gizlilik esastır ve hakemler makaleyi yalnızca editörün izniyle paylaşabilirler. Hakemler, makalenin kalitesini artırmak amacıyla zamanında, tarafsız, kanıta dayalı ve yapıcı geri bildirim sağlarlar. Araştırma ihlali şüphesi olan durumlar, sürecin bütünlüğünü korumak için gizli bir şekilde editöre bildirilmelidir.

Dergi, değerlendirme süreci, seçim kriterleri ve itiraz prosedürü hakkında bilgi paylaşarak ve kabul oranları ve yayım süreleri gibi önemli verileri yayımlayarak şeffaflık sağlar. Bir makalenin kabul edilmesi, düzeltilmesi veya reddedilmesi konusundaki nihai karar Baş Editör tarafından verilir.

Hakemler, bir değerlendirme davetini kabul etmeden önce herhangi bir olası çıkar çatışmalarını açıklamalıdır. Editörlerle hakemler arasındaki tüm iletişimler gizlidir.

Editörler kurulunun üyeleri tarafından gönderilen makaleler, tarafsızlığı sağlamak amacıyla dış editörler tarafından ele alınır ve bu dış editörler de çıkar çatışmalarını açıklamak zorundadır. Hakem değerlendirme süreci standart prosedürlerden saparsa, şeffaflık ve hesap verebilirliği sağlamak için makalede hangi tür inceleme yapıldığı belirtilir.

REVİZYON DETAYLARI

Minör revizyon veya majör revizyon gerektiren makaleler, Baş Editör tarafından hakemlerin ve editörlerin yorumlarını içeren bir karar mektubu ile yanıtlanır ve yeniden gönderim için bir son tarih alır. Yazarlar, gözden geçirilmiş bir makale ve her bir yorumu ayrı ayrı ele alan ayrıntılı bir “Hakemlere Yanıt” belgesi sunmalıdır. Yanıt, yapılan revizyonları açıklamalı ve makaledeki ilgili satır numaralarını belirtmelidir. Makalenin değişiklikleri vurgulayan açıklamalı bir versiyonu da sunulmalıdır. Gözden geçirilmiş makaleler, karar mektubunda belirtilen tarihe kadar teslim edilmelidir. Son teslim tarihine uyulmaması, revizyonun reddedilmesine neden olabilir. Ek süreye ihtiyaç duyulması halinde, yazarlar orijinal son tarih sona ermeden önce uzatma talebinde bulunmalıdır.

YAZARLIK KRİTERLERİ

Araştırma bulgularını bildiren başvuruların yazarları, Uluslararası Tıp Dergisi Editörleri Komitesi (ICMJE) tarafından belirlenen dört kriterin tamamını karşılamalıdır:

Çalışmanın konseptine veya tasarımına, ya da verilerin elde edilmesi, analizi veya yorumlanmasına önemli katkılar sağlama;
Çalışmanın taslağını hazırlamak veya önemli entelektüel içerik için eleştirel bir şekilde gözden geçirmek;
Yayımlanacak son versiyonun onaylanması;
Çalışmanın tüm yönlerinden sorumlu olmayı kabul etmek, herhangi bir bölümün doğruluğu veya bütünlüğü ile ilgili soruların uygun şekilde araştırılmasını ve çözülmesini sağlamak.

Yazarlar, makalelerini göndermeden önce kimlerin yazarlık için uygun olduğunu ve yazarların hangi sırayla listeleneceğini belirlemelidir. İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi editörleri yazarlık anlaşmazlıklarını çözmez. İlk gönderimden sonra yazar sayısında veya sıralamasında yapılacak her türlü değişiklik Baş Editöre yazılı olarak açıklanmalıdır. Editörler, herhangi bir yazarlık usulsüzlüğünü, birinci veya sorumlu yazarın kurumundaki veya işverenindeki araştırma görevlisine veya uygun akademik etik yetkililerine yönlendirme hakkını saklı tutar.

Yazarlar, başvuru sırasında bireysel katkılar hakkında bilgi vermek için CRediT (Katkıda Bulunan Rolleri Taksonomisi) kullanabilirler.

Çıkar Çatışması Beyanı

Herhangi bir finansal veya finansal olmayan çıkar çatışması, editoryal derneklerle, ticari düzenleme şirketleriyle, tıbbi iletişim şirketleriyle veya başvuruyu ilgilendiren diğer kuruluşlarla ilişkiler dâhil olmak üzere, makalenin sonunda, Kaynaklar bölümünden hemen önce açıklanmalıdır.

Finansal Destek Beyanı

Tüm finansman kaynakları makalenin sonunda belirtilmelidir. Yazarlar, varsa, çalışma sponsor(lar)ının çalışma tasarımı, veri toplama, analiz, yorumlama, rapor yazımı ve makalenin yayına sunulması kararındaki rolünü belirtmelidir. Eğer finansman kaynağı bu alanlarla ilgili bir katkıda bulunmamışsa, yazarlar bunu net bir şekilde ifade etmelidir.

ÜRETKEN YAPAY ZEKA (YZ) KULLANIM POLİTİKASI

İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, makale hazırlık sürecinde üretken yapay zekâ (YZ) araçlarının kullanımında şeffaflık, hesap verebilirlik ve etik ilkelere bağlılığı desteklemektedir. Bu politika; COPE, ICMJE ve WAME tarafından belirlenen uluslararası yayıncılık etik standartlarıyla uyumludur.

1. Makale Hazırlığında Yapay Zekâ Kullanımı

Yazarlar; dil düzenleme, anlatımın netleştirilmesi, metin yapısının iyileştirilmesi, fikirlerin organize edilmesi veya literatürün özetlenmesi gibi amaçlarla yapay zekâ araçlarını (ör. ChatGPT, Gemini, Claude) kullanabilir.

Ancak yapay zekâ, insan değerlendirmesinin, bilimsel yorumun veya akademik karar verme sürecinin yerini alamaz. Makalede yer alan tüm içeriklerin doğruluğu, özgünlüğü ve bilimsel bütünlüğünden yazarlar sorumludur.

Yapay zekâ destekli içerikler mutlaka yazarlar tarafından eleştirel biçimde gözden geçirilmelidir.

Sadece temel yazım ve dil bilgisi düzeltmeleri için yapılan yapay zekâ kullanımı beyan gerektirmez. Bunun dışındaki tüm kullanımlar açıklanmalıdır.

2. Beyan (Açıklama) Yükümlülüğü

Üretken yapay zekâ veya YZ destekli araçların her türlü kullanımı, makale gönderimi sırasında beyan edilmelidir. Makalede yer alacak Yapay Zekâ Kullanım Beyanı aşağıdaki bilgileri içermelidir:

• Kullanılan yapay zekâ aracının adı ve sürümü
• Kullanım amacı (ör. dil düzenleme, literatür özetleme)
• İnsan denetiminin kapsamı

Araştırma tasarımı, veri analizi veya veri üretiminde yapay zekâ kullanılmışsa, bu durum Yöntemler bölümünde ayrıntılı olarak açıklanmalıdır.

3. Yazarlık ve Sorumluluk

Yazarlık, yalnızca insanlara ait entelektüel katkı ve sorumluluk gerektirir. Yapay zekâ araçları yazar veya ortak yazar olarak gösterilemez.

Tüm yazarlar, ICMJE yazarlık kriterlerini karşılamalı ve çalışmanın tüm aşamalarından (kavramsallaştırma, analiz, yorumlama ve son onay) sorumlu olmalıdır. Yapay zekâ araçları yalnızca teknik veya dil desteği için teşekkür bölümünde belirtilebilir.

4. Şekil ve Görsellerde Yapay Zekâ Kullanımı

Dergi, bilimsel şekil ve görsellerin oluşturulması, değiştirilmesi veya iyileştirilmesi amacıyla üretken yapay zekâ kullanımına izin vermez.

Yalnızca veriyi bozmayacak ve gizlemeyecek şekilde yapılan standart düzenlemeler (parlaklık, kontrast, renk dengesi gibi) kabul edilir.

Yapay zekâ ile üretilmiş veya değiştirilmiş görseller, yalnızca yapay zekâ kullanımının çalışmanın geçerli ve ayrılmaz bir metodolojik parçası olması durumunda değerlendirilebilir. Bu durumda yazarlar:

• Kullanılan yapay zekâ aracını ve yöntemleri açıkça tanımlamalı
• Gerekmesi halinde ham ve işlenmemiş verileri editöryal inceleme için sunmalıdır.

Yapay zekâ ile üretilmiş grafik özetler, kapak görselleri veya sanatsal çalışmalar, editörlük ofisinden önceden yazılı izin alınmadıkça kabul edilmez.

5. Telif Hakları ve Etik Sorumluluk

Yazarlar, yapay zekâ kullanımının veri gizliliği, mahremiyet ve fikri mülkiyet mevzuatına uygunluğunu sağlamakla yükümlüdür. Kullanılan yapay zekâ araçları, gönderilen içerik üzerinde mülkiyet iddiasında bulunmamalı veya yayın haklarını kısıtlamamalıdır.

Onaylanan yapay zekâ destekli içerikler, ilgili şekil veya açıklamalarda açıkça “Yapay zekâ ile üretilmiştir” şeklinde belirtilmelidir. Tüm etik ve hukuki sorumluluk yazarlara aittir.

YAYIN SONRASI DÜZELTME TALEPLERİ VE MAKALE GERİ ÇEKME POLİTİKASI

Yayın sonrası tüm düzeltme talepleri editöryal incelemeye tabidir. Yayın Kurulu, hatanın niteliğine, makale üzerindeki etkisine ve destekleyici kanıtlara dayanarak düzeltmelerin gerekliliğini ve uygunluğunu değerlendirir. Onaylanması halinde, düzeltme dergi arşivinde yapılacaktır. Dergi, COPE yönergelerini takip etmektedir.

Makale Geri Çekme (Yayın Öncesi)

Makale Geri Çekme işlemi yalnızca hatalar, kazara yinelenen gönderimler veya etik ihlaller (örneğin, birden fazla gönderim, sahte veriler veya intihal) içerebilecek makalelerin ilk sürümleri olan basım aşamasındaki makaleler için geçerlidir. Geri çekilen makalelerin HTML ve PDF içerikleri kaldırılacak ve yerine çekilme bildiren bir açıklama ile derginin çekilme politikasına bağlantı verilecektir.

Makale Geri Çekme (Yayın Sonrası)

Geri çekmeler intihal, veri uydurma, sahte yazarlık veya ortak yazar onayı olmadan yayın gibi ciddi etik ihlaller için verilir. Geri çekme bildirimleri şu unsurları içerir:

“Geri Çekme” başlıklı resmi bir geri çekme notu: [Makale Başlığı]” başlıklı resmi bir geri çekme notu, sonraki bir sayıda yayınlanır.
Orijinal makalenin PDF'si üzerinde “Geri Çekildi” şeklinde bir filigran.
Akademik bütünlüğü korurken düzeltmelerde şeffaflık sağlayan HTML sürümünün kaldırılması.

Makale Kaldırılması (Hukuki ve Güvenlik Endişeleri)

Nadir durumlarda, bir makalenin yasal sorunlar, mahkeme kararları, hakaret veya önemli sağlık riskleri nedeniyle derginin çevrimiçi veritabanından kalıcı olarak kaldırılması gerekebilir. Meta veriler (başlık ve yazarlar) korunurken, makale içeriği kaldırmayı açıklayan yasal bir bildirimle değiştirilecektir.

Makale Değiştirme

Bir makale ciddi bir sağlık riski teşkil ediyorsa, yazarlar düzeltilmiş bir versiyonla değiştirilmesini talep edebilir. Bu gibi durumlarda, düzeltilmiş makaleye bir bağlantı içeren bir geri çekme bildirimi yayınlanacak ve güncellemelerin şeffaf bir şekilde kaydedilmesi sağlanacaktır.

Kendi Kendine Arşivleme Politikası

Yazarların yayınlanmış çalışmalarını kurumsal veya kişisel web sitelerinin yanı sıra açık erişim havuzlarında kendi kendilerine arşivlemelerine izin verilir. Yazarlar makalelerini paylaşırken orijinal yayına uygun şekilde atıfta bulunmalı ve DOI numarasını eklemelidir. Ayrıca, yazarların yayınevinin resmi web sitesine bir bağlantı sağlamaları teşvik edilir, böylece bilimsel kaydın doğruluğu ve bütünlüğü sağlanmış olur. Yayıncının web sitesinde yayınlanan versiyon, kayıtların kesin versiyonu olarak kabul edilir.

YASAL UYARI

Yayınlanan makalelerde ifade edilen görüş ve fikirler yalnızca yazar(lar)a aittir ve editörlerin, yayın kurulunun veya yayıncının görüşlerini yansıtmaz. Editörler, yayın kurulu ve yayıncı, yayınlanan makalelerin içeriğinden sorumlu değildir ve bu makalelerde ifade edilen görüşleri onaylamaz.

Yazarlar, çalışmalarının doğruluğu ve bütünlüğü konusunda tam sorumluluk taşırlar. Dergi, araştırmaların bilim camiasına yayılması için bir platform görevi görürken, içeriğin geçerliliğini garanti etmez.

Ücret Politikası

Dizinler

Dergi Kurulları

Baş Editör

Serkan DÜZ

Egzersiz Fizyolojisi

Alan Editörleri

TM

Talha MURATHAN

Eğitim Teknolojisi ve Bilgi İşlem, Egzersiz ve Spor Bilimleri, Beden Eğitimi ve Oyun, Beden Eğitimi ve Spor Pedagojisi, Spor Faaliyetleri Yönetimi, Spor Tarihi

BC

Burak CANPOLAT