Mizah Teorilerine Göre Ortaokul Türkçe Ders Kitaplarındaki Metinlerin İncelenmesi

This study aims to determine the theoretical properties of humorous texts and humor elements in secondary school 5th, 6th, 7th and 8th grade Turkish textbooks by explaining them according to humor theories. For this purpose, document analysis, one of the qualitative research models, was used to collect data. Among the secondary school Turkish textbooks, four textbooks belonging to the most preferred publishing houses were examined. During the research, humorous texts and humor elements in Turkish textbooks at each grade level were examined according to the incongruity, comprehension and relief theories, which are the most preferred by field experts, and the contemporary humor theories of Morreal and Henri Bergson. The data obtained as a result of the research were analyzed with the descriptive analysis technique, one of the qualitative data analysis techniques. In Turkish textbooks, Nasreddin Hodja jokes and other jokes, cartoons and Karagöz and Hacivat texts are included as direct humor elements. Due to the scarcity of these texts and elements, all texts on other subjects and themes were also included in the research. As a result of the analysis, seven of the 160 texts in the textbooks were based on superiority theory, 10 on incongruity and comprehension theory, 4 on relaxation theory, and 10 on contemporary humor theories. was found to be related. As a result of this determination, considering the number of texts in Turkish textbooks, it has been observed that there are generally not sufficient number, content and quality of humorous elements in the textbooks.

Bu çalışma ile ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında bulunan mizahi metinlerin ve mizah unsurlarının, mizah teorilerine göre açıklanarak kuramsal özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda verilerin toplanmasında, nitel araştırma modellerinden olan doküman incelenmesinden yararlanılmıştır. Ortaokul Türkçe ders kitapları içerisinden en çok tercih edilen yayınevlerine ait dört ders kitabı incelenmiştir. Araştırma sırasında her sınıf düzeyindeki Türkçe ders kitabında yer alan mizahi metinler ve mizah unsurları, alan uzmanları tarafından en çok tercih edilen uyumsuzluk, kavrama ve rahatlama kuramları ile Morreal ve Henri Bergson’a ait çağdaş mizah kuramlarına göre incelenmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen veriler, nitel veri analiz tekniklerinden betimsel analiz tekniğiyle çözümlenmiştir. Türkçe ders kitaplarında doğrudan mizah unsurları olarak Nasreddin Hoca fıkraları ile diğer fıkralar, karikatürler ile Karagöz ve Hacivat metinleri yer almaktadır. Bu metin ve ögelerin azlığı nedeniyle diğer konu ve temalardaki tüm metinler de araştırmaya dahil edilmiş, inceleme sonucunda ders kitaplarında yer alan 160 metinden yedisinin üstünlük kuramı, 10’unun uyumsuzluk ve kavrama kuramı, 4’ünün rahatlama kuramı, 10’unun çağdaş mizah kuramları ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Bu saptama sonucunda Türkçe ders kitapları içerisinde yer alan metin sayıları da göz önüne alındığında, ders kitaplarında genel anlamda yeterli sayı, içerik ve nitelikte mizahi unsur bulunmadığı görülmüştür.