Öğretmenlerin Deprem Sonrası Psikolojik Süreçleri: Umut, Anlam ve Büyüme Yolculuğu

Hulusi Genç; Mehmet Demirhan; Yahya Şahin; Ebubekir Şahin

doi:10.17679/inuefd.1536644

TR EN

Öğretmenlerin Deprem Sonrası Psikolojik Süreçleri: Umut, Anlam ve Büyüme Yolculuğu

Abstract

Bu çalışmanın amacı depremi yaşayan ve sonrasında deprem bölgesinde çalışmaya devam eden öğretmenlerin travma sonrası büyüme, yaşamda anlam ve umut düzeylerini incelemektir. Araştırma yapısal eşitlik modellerinden aracılık etkisinin incelendiği ilişkisel tarama modelinde tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 6 Şubat depremini, depremi yıkıcı etkileriyle birlikte hisseden bölgelerde yaşayan ve daha sonraki süreçte de bu bölgelerde görev yapmaya devam eden 284 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında veri toplama araçları olarak yaşamda anlam ölçeği, sürekli umut ölçeği ve travma sonrası büyüme envanteri kullanılmıştır. Veriler SPSS 25 ve AMOS 24 programlarıyla analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlar öğretmenlerde umut ile travma sonrası büyüme arasında bir ilişki olduğunu ve yaşamda anlamın bu ilişkiye kısmi olarak aracılık ettiğini göstermiştir. Elde edilen sonuçlar literatür bağlamında tartışılmış ve gerekli önerilerde bulunulmuştur.

Keywords

Deprem, travma, yaşamda anlam, umut

References

AFAD. (2023). 06 Şubat 2023 Pazarcık-Elbistan (Kahramanmaraş) Mw: 7.7 – Mw: 7.6 Depremleri Raporu. 140 s. https://deprem.afad.gov.tr/assets/pdf/Kahramanmara%C5%9F%20Depremi%20%20Raporu_02.06.2023.pdf
Affleck, G. ve Tennen, H. (1996). Construing benefits from adversity: Adaptational significance and dispositional underpinnings. Journal of Personality, 64(4), 899-922. http://dx.doi.org/10.1111/j.1467-6494.1996.tb00948.x
Aras, N. Y., ve Topkaya, N. (2022). The roles of post-traumatic stress symptoms, resilience, and hope on post-traumatic growth in survivors of novel coronavirus disease (covid-19). Psikiyatride Güncel Yaklasımlar-Current Approaches in Psychiatry, 14(1), 110-120. DOI: 10.18863/pgy.1078789
Ayhan, Z. (2023). Yaşlı bireylerde umut/umutsuzluk durumunun yaşam anlamı ve öz yeterliklerine toplumsal bakış. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 12(35), 625-650.
Aykut, G. (2023). Deprem ve Toplum Psikolojisi. F. Çakı ve K. Canatan (Ed), Deprem ve Toplum (s. 77-95). Çizgi Kitabevi Yayınları, İstanbul.
Bal, K. H. (2023). Suç mağduriyetinde travma sonrası büyümeyi açıklayıcı etmenler: onarıcı adalet çerçevesinden bir bakış. (Yayın No. 828419) [Doktora tezi, Ankara Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Başarıkan, R., ve Seki, T. (2023). Boşanma yaşantısı olan bireylerin yaşamda anlam ve psikolojik dayanıklılık düzeyleri ile travma sonrası büyümeleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(1), 258-269. https://doi.org/10.33206/mjss.1166664
Berktaş- Kılınç, Y. B. (2021). Jinekolojik kanser tanısı olan kadınlarda travma sonrası büyüme ve yaşamın anlamı. (Yayın No. 706089) [Yüksek lisans tezi, Akdeniz Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Burhanoğlu, N. (2021). The effect of posttraumatic cognitions on the posttraumatic stress and posttraumatic growth in covıd-19 pandemic: the mediating role of hope and self-efficacy. (Yayın No. 706089) [Master thesis, İzmir Ekonomi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2008). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi Yayınları.

Byra, S. (2016). Posttraumatic growth in people with traumatic long-term spinal cord injury: predictive role of basic hope and coping. Spinal Cord, 54, 478-482. https://doi.org/10.1038/sc.2015.177
Byra, S. (2018). Basic hope and posttraumatic growth in people with traumatic paraplegia—the mediating effect of acceptance of disability. Spinal Cord, 57(4), 301-307. https://doi.org/10.1038/s41393-018-0215-7
Byrne, B. M. (2010). Structural equation modeling with AMOS: basic concepts, applications, and programming. Routledge Taylor & Francis Group.
Confino, D., Einav, M., ve Margalit, M. (2023). Post-traumatic growth: The roles of the sense of entitlement, gratitude and hope. International Journal of Applied Positive Psychology, 8, 453-465. https://doi.org/10.1007/s41042-023-00102-9
Çağlar, A. (2023). Pozitif psikoterapi temelli grupla psikolojik danışmanın travma sonrası büyüme, travma sonrası bilişsel yükleme ve umut üzerindeki etkisi. (Yayın No. 692698) [Doktora tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Çapkın, K. M. (2023). Malul gazilerde travma sonrası büyümeyi yordayan faktörler: bir karma yöntem araştırması. (Yayın No. 829057) [Doktora tezi, Ankara Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Çebi, E. (2020). The investigation of meaning in life in terms of self-construal, self-concept clarity and gratitude among university student. (Yayın No. 632309) [Doctoral thesis, Ortadoğu Teknik Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G. ve Büyüköztürk, Ş. (2016). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik SPSS ve LISREL uygulamaları (4. Baskı). Pegem Akademi.
De Klerk, E. (2017). Post traumatic growth, meaning in life and hope among emerging adults. University of Johannesburg South Africa.
Demirbaş, N. (2010). Yaşamda anlam ve yılmazlık. (Yayın No. 265337) [Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Demirdağ, S., ve Kalafat, S. (2015). Meaning in Life Questionnaire (MLQ): The study of adaptation to Turkish, validity, and reliability. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(2), 83-95. DOI: 10.17679/iuefd.16250801
Di Corrado, D., Muzii, B., Magnano, P., Coco, M., La Paglia, R., ve Maldonato, N. M. (2022). The moderated mediating effect of hope, self-efficacy and resilience in the relationship between post-traumatic growth and mental health during the covid-19 pandemic. In Healthcare 10(6), 1091-1106.https://doi.org/10.3390/healthcare10061091
Doğan M. (2013). Failure of structural (RC, masonry, bridge) to Van earthquake. Engineering Failure Analysis, 35, 489-498.
Dursun, P., Saracli, S., ve Konuk, O. (2014). The roles of meaningful life and posttraumatic stress in posttraumatic growth in a sample of Turkish university student. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 159, 702-706. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.12.454
Dursun, P., ve Söylemez, İ. (2020). Travma sonrası büyüme: Gözden geçirilmiş son model ile kapsamlı bir değerlendirme. Türk Psikiyatri Dergisi, 31(1), 57-68.
Ekşi, H., Okan, N., ve Mert, H. Ş. (2018). Kişisel anlam profili ölçeği kısa formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 47(47), 157-168.
Eksi, H., Okan, N., & Dinç, S. (2020). Are Early Period Maladaptive Schemas Effective in Adolescence? Their Effect on Parenting Styles and the Need for Social Approval. World Journal of Education, 10(6), 123-135.
Ekşi, H., Şahin, Y., Akça Koca, D., Eminoğlu, Z., ve Ekşi, F. (2022). A bridge from will to authenticity: The role of meaning. Curr Psychol 42, 15090-15098. https://doi.org/10.1007/s12144-022-02744-5
Elçi, Ö. (2021). Predictive factors of posttraumatic stress and posttraumatic growth among the survivors of van, 2011, earthquakes’ trauma. (Yayın No. 660365) [Doctoral thesis, Ortadoğu Teknik Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Feldman, D. B. (2005). Seeing order in chaos: The associations of hope and belief with benefit finding. Unpublished manuscript.
Frankl, V. E. (2009). İnsanın anlam arayışı. (S. Budak, Çev.) İstanbul: Okuyan Us Yayınları.
Genç, H. (2021). 8.sınıf öğrencilerine yönelik grup rehberliği programının psikolojik iyi oluş ve umut düzeylerine etkisi: Çevrimiçi bir uygulama. (Yayın No. 669884) [Doktora tezi, İnönü Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Heidarzadeh, M., Dadkhah, B., ve Gholchin, M. (2016). Post-traumatic growth, hope, and depression in elderly cancer patients. International Journal of Medical Research & Health Sciences, 5(9), 455-461.
Horwitz, A. V. (2018). PTSD: A short history. (1. Baskı). JHU Press,.
Hullmann, S. E., Fedele, D. A., Molzon, E. S., Mayes, S., ve Mullins, L. L. (2014). Posttraumatic growth and hope in parents of children with cancer. Journal of Psychosocial Oncology, 32(6), 696-707. https://doi.org/10.1080/07347332.2014.955241
İnci, F., ve Boztepe, H. (2013). Post traumatic growth: if something not killing could be strengthened? Journal of Psychiatric Nursing, 4(2), 80-84.
Joseph, S., ve Linley, P. A. (2005). Positive adjustment to threatening events: An organismic valuing theory of growth through adversity. Review of General Psychology, 9(3), 262-280.
Kağan, M., Güleç, M., Boysan, M., ve Çavuş, H. (2012). Travma Sonrası Büyüme Envanteri'nin Türkçe Versiyonunun normal toplumda hiyerarşik faktör yapısı. TAF Preventive Medicine Bulletin, 11(5), 617-624.
Kalafatoğlu, Z. L. (2022). Posttraumatic growth, posttraumatic stress, meaning in life, death anxiety, intolerance of uncertainty and loss in the midst of the Covid-19 pandemic. (Yayın No. 754796) [Master thesis, Bahçeşehir Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Kardaş, F., ve Tanhan, F. (2018). Van depremini yaşayan üniversite öğrencilerinin travma sonrası stres, travma sonrası büyüme ve umutsuzluk düzeylerinin incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 1-36. http://dx.doi.org/10.23891/efdyyu.2018.60
Kaya, Y., Yaşar, B. N., ve Arslan, S. (2021). Koronavirüs (COVID-19) salgını sürecinde travma sonrası büyüme ve hayatın anlamı arasındaki ilişki. Gevher Nesibe Journal of Medical and Health Sciences, 6(14), 97-104. https://doi.org/10.46648/gnj.278
Kemer, G. (2006). The role of self-efficacy, hope, and anxiety in predicting university entrance examination scores of eleventh grade students. (Yayın No. 205085) [Master thesis, Orta Doğu Teknik Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Kuloğlu, E. N. (2023). Lise öğrencilerinde umut ve dindarlık ilişkisi: Bartın imam hatip liseleri örneği. (Yayın No. 826596) [Yüksek lisans tezi, Yıldırım Beyazıt Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Mertens, D. M. (2010). Research and evaluation in education and psychology: Integrating diversity with quantitative, qualitative, and mixed methods (3th ed.). Sage publications.
Mostarac, I., ve Brajković, L. (2022). Life after facing cancer: Posttraumatic growth, meaning in life and life satisfaction. Journal of Clinical Psychology in Medical Settings, 29, 92-102. https://doi.org/10.1007/s10880-021-09786-0
Okan, N., ve Şahin, Y. (2023). Mental Health During Crisis: Development and evaluation of the Post-disaster Spiritual Coping Scale in Turkey. Journal of Religion and Health, 63, 1609-1622. https://doi.org/10.1007/s10943-023-01959-5
Sapancı, A., ve Bahtiyar, M. (2018). Adil dünya inancı, sürekli umut, pozitif ve negatif duygu durumu ve sosyal desteğin yaşamda anlamı yordama gücü. Turkish Studies Educational Sciences, 13(19), 1537-1549. DOI:http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.14075
Sarısoy, G. (2012). Travma sonrası büyümenin derecesinin ve travma sonrası büyümeyi yordayan etkenlerin meme kanseri hastalarında incelenmesi. (Yayın No. 308504) [Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Schumacker, R. E., ve Lomax, R. G. (2010). A beginner's guide to structural equation modeling. New York: Routledge, https://doi.org/10.4324/9780203851319
Snyder, C. R. (2002). Hope theory: Rainbows in the mind. Psychological Inquiry, 13(4), 249-275. https:// doi.org/10.1207/S15327965PLI1304_01.
Snyder, C. R., Harris, C., Anderson, J. R., Holleran, S. A., Irving, L. M., Sigmon, S. T., Yoshinobu, L., Gibb, J., Langelle, C., ve Harney, P. (1991). The will and ways: Development and validation of an individual-differences measure of hope. Journal of Personality and Social Psychology, 60(4), 570-585.
Staats, S. ve Stassen, M. (1985). Hope: an affective cognition. Social Indicators Research, 17(3), 235-242.
Steger, M. F., ve Kashdan, T. B. (2013). The unbearable lightness of meaning: Wellbeing and unstable meaning in life. The Journal of Positive Psychology, 8(2), 103-115.
Steger, M. F., Frazier, P., Oishi, S., ve Kaler. M. (2006). The meaning in life questionnaire: Assessing the presence of and search for meaning in life. Journal of Counseling Psychology, 53(1), 80-93.
Şahin, Y., & Okan, N. (2024). Development of a scale examining post-disaster coping motivations in turkey after the 6 February earthquake. International Journal of Methods in Psychiatric Research, e2031. https://doi.org/10.1002/mpr.2031
Tarhan, S., ve Bacanlı, H. (2015). Sürekli Umut Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. The Journal of Happiness & Well-Being, 3(1), 1-14.
Tedeschi, R. G., ve Calhoun, L. G. (1996). The Posttraumatic Growth Inventory: Measuring the positive legacy of trauma. Journal of Traumatic Stress, 9(3), 455-472. https://doi.org/10.1002/jts.2490090305
Tedeschi, R. G. ve Calhoun, L. G. (2004). Posttraumatic growth: Conceptual foundations and empirical evidence. Psychological Inquiry, 15(1), 1-18. https://doi.org/10.1207/s15327965pli1501_01
Tedeschi, R. G. ve Moore, B. A. (2016). The posttraumatic growth workbook: Coming through trauma wiser, stronger, and more resilient. New Harbinger Publications.
Terzioğlu, C., Ayhan, F. ve Kamışlı, S. (2022). COVID-19 kliniklerinde çalışan sağlık personelinin umutsuzluk, depresyon ve travma sonrası büyüme durumları. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(4), 1419-1427. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1000897
Tosun, F. (2023). Suriyelilerde travma sonrası stres, travma sonrası büyüme ve din. (Yayın No. 818298) [Yüksek lisans tezi, Fırat Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Türkeli, A., Karagöz, N. T., ve Alpay, E. H. (2023). Depreme maruz kalmış kişiler arasında travma sonrası büyüme envanteri kısa formunun psikometrik özelliklerinin incelenmesi. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 7(3), 600-611. https://doi.org/10.47525/ulasbid.1324799
Umer, M., ve Elliot, D. L. (2021). Being hopeful: Exploring the dynamics of post-traumatic growth and hope in refugees. Journal of Refugee Studies, 34(1), 953-975. https://doi.org/10.1093/jrs/fez002
Uysal, C. (2023). Son 5 yılda yas yaşamış bireylerde travma sonrası büyüme, bağlanma ve yaşamda anlam. (Yayın No. 790266) [Yüksek lisans tezi, Bahçeşehir Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Vaksalla, A., ve Hashimah, I. (2015). How hope, personal growth initiative and meaning in life predict work engagement among nurses in Malaysia private hospitals. International Journal of Arts & Sciences, 8(2), 321-378.
Wang, J., She, Y., Wang, M., Zhang, Y., Lin, Y., ve Zhu, X. (2020). Relationships among hope, meaning in life, and post-traumatic growth in patients with chronic obstructive pulmonary disease: A cross‐sectional study. Journal of Advanced Nursing, 77(1), 244–254. https://doi.org/10.1111/jan.14605
Yalçın, Ç. P. S. (2022). Üniversite öğrencilerinde internet ve sosyal medya bağımlılığı ile çocukluk çağı travmaları, siber dissosiyasyon ve travma sonrası büyüme arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi. (Yayın No. 783656) [Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Psychological Counseling and Guidance (Other)

Journal Section

Research Article

Authors

Hulusi Genç ^*
0000-0002-2115-4776
Türkiye

Mehmet Demirhan
0000-0003-3053-8875
Türkiye

Yahya Şahin
0000-0003-0647-4605
Türkiye

Ebubekir Şahin
0009-0009-5143-9068
Türkiye

Publication Date

April 30, 2025

Submission Date

August 21, 2024

Acceptance Date

March 4, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 26 Number: 1

DOI

https://doi.org/10.17679/inuefd.1536644

IZ

https://izlik.org/JA25AF62YZ

APA

Genç, H., Demirhan, M., Şahin, Y., & Şahin, E. (2025). Öğretmenlerin Deprem Sonrası Psikolojik Süreçleri: Umut, Anlam ve Büyüme Yolculuğu. İnönü University Journal of the Faculty of Education, 26(1), 221-238. https://doi.org/10.17679/inuefd.1536644

AMA

1.Genç H, Demirhan M, Şahin Y, Şahin E. Öğretmenlerin Deprem Sonrası Psikolojik Süreçleri: Umut, Anlam ve Büyüme Yolculuğu. INUJFE. 2025;26(1):221-238. doi:10.17679/inuefd.1536644

Chicago

Genç, Hulusi, Mehmet Demirhan, Yahya Şahin, and Ebubekir Şahin. 2025. “Öğretmenlerin Deprem Sonrası Psikolojik Süreçleri: Umut, Anlam Ve Büyüme Yolculuğu”. İnönü University Journal of the Faculty of Education 26 (1): 221-38. https://doi.org/10.17679/inuefd.1536644.

EndNote

Genç H, Demirhan M, Şahin Y, Şahin E (April 1, 2025) Öğretmenlerin Deprem Sonrası Psikolojik Süreçleri: Umut, Anlam ve Büyüme Yolculuğu. İnönü University Journal of the Faculty of Education 26 1 221–238.

IEEE

[1]H. Genç, M. Demirhan, Y. Şahin, and E. Şahin, “Öğretmenlerin Deprem Sonrası Psikolojik Süreçleri: Umut, Anlam ve Büyüme Yolculuğu”, INUJFE, vol. 26, no. 1, pp. 221–238, Apr. 2025, doi: 10.17679/inuefd.1536644.

ISNAD

Genç, Hulusi - Demirhan, Mehmet - Şahin, Yahya - Şahin, Ebubekir. “Öğretmenlerin Deprem Sonrası Psikolojik Süreçleri: Umut, Anlam Ve Büyüme Yolculuğu”. İnönü University Journal of the Faculty of Education 26/1 (April 1, 2025): 221-238. https://doi.org/10.17679/inuefd.1536644.

JAMA

1.Genç H, Demirhan M, Şahin Y, Şahin E. Öğretmenlerin Deprem Sonrası Psikolojik Süreçleri: Umut, Anlam ve Büyüme Yolculuğu. INUJFE. 2025;26:221–238.

MLA

Genç, Hulusi, et al. “Öğretmenlerin Deprem Sonrası Psikolojik Süreçleri: Umut, Anlam Ve Büyüme Yolculuğu”. İnönü University Journal of the Faculty of Education, vol. 26, no. 1, Apr. 2025, pp. 221-38, doi:10.17679/inuefd.1536644.

Vancouver

1.Hulusi Genç, Mehmet Demirhan, Yahya Şahin, Ebubekir Şahin. Öğretmenlerin Deprem Sonrası Psikolojik Süreçleri: Umut, Anlam ve Büyüme Yolculuğu. INUJFE. 2025 Apr. 1;26(1):221-38. doi:10.17679/inuefd.1536644

Öğretmenlerin Deprem Sonrası Psikolojik Süreçleri: Umut, Anlam ve Büyüme Yolculuğu

Öğretmenlerin Deprem Sonrası Psikolojik Süreçleri: Umut, Anlam ve Büyüme Yolculuğu

Abstract

Keywords

Teachers' Psychological Processes After the Earthquake: A Journey of Hope, Meaning, and Growth

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite