Öğretmenlerin Katılmalı Yönetim Davranışları ile Örgütsel Bağlılık Algıları Arasındaki İlişkisinin İncelenmesi

Yıl 2025, Cilt: 26 Sayı: 3, 1746 - 1785, 30.12.2025

Mehmet Muçu , Yusuf İnandı

https://doi.org/10.17679/inuefd.1657915

Öz

Bu araştırmada Mersin ilinin merkez ilçelerinde (Akdeniz, Yenişehir, Mezitli, Toroslar) görev yapan öğretmenlerin katılmalı yönetim davranışları ile sahip oldukları örgütsel bağlılık algıları arasındaki ilişki incelenmiştir. Buradaki amaç öğretmenlerin sergilediği katılmalı yönetim davranışlarının bağlılık seviyelerini yordayıp yordamadığını ortaya koymaktır. İlişkisel tarama yöntemimin kullanıldığı bu araştırmada veriler 2024-2025 eğitim öğretim yılında Mersin ili merkez ilçesinde çalışan 208 kadın ve 226 erkek olmak üzere toplam 434 öğretmenden elde edilmiştir. Okul Yönetimine Katılma Ölçeği ve Örgütsel Bağlılık Ölçeği ile elde edilen verilerin analizinde t-test, korelasyon ve regresyon analizleri yapılmıştır. Araştırma bulgularına göre öğretmenlerin katılmalı yönetim davranışlarının örgütsel bağlılığın tüm alt boyutlarını (p<.05) anlamlı düzeyde yordadığı görülmektedir. Burada en önemli bulgu ise katılmalı yönetimin tüm bağlılık alt boyutları ile anlamlı ilişkiye sahip olmasıdır.

Anahtar Kelimeler

Katılmalı Yönetim , Yönetime Katılma , Örgütsel Bağlılık

Analyzing The Relationship Between Teachers Showing Participative Behaviors And Their Sense Of Organizational Commitment

Öz

In this research, it was aimed to examine the relationship between participative management behaviours of the teachers working at central districts of Mersin (Akdeniz, Yenişehir, Mezitli, Toroslar) and the organizational commitment perception of them. The major target here is able to determine whether participative management behaviours of teachers have a regression on the level of organizational commitment perception of themselves or not. In this relational study, the data was collected from the study group including 208 female and 226 male teachers working at public schools. T-tests, Regression and Correlation analyses done with the data got from 'Participative School Management Scale (PSMS)' and 'Organizational Commitment Scale' (OCS). On the basis of the results, it is detected that a meaningful relationship exists between teachers’ participative behaviours and their organizational commitment levels.

Anahtar Kelimeler

Participative Management , Participate Management , Organizational Commitment

Kaynakça

• Afshari, L., Young, S., Gibson, P., & Karimi, L. (2020). Organizational commitment: exploring the role of identity. Personnel Review, 49 (3), 774-790.
• Aksanaklu, A., & İnandı, Y. (2016). Okul yöneticilerinin örgütsel bağlılıkları ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi, Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21 (14), 937-955.
• Aksoy, A., & Yılmaz, O. (2016). Örgütsel bağlılıkta yan bahisler yaklaşımı: iş görenlerin demografik özellikleri ile yan bahisler arasındaki farklılığı belirlemeye yönelik bir araştırma, International Journal of Academic Value Studies, (2), 73-83.
• Alanoğlu, M., & Demirtaş, Z. (2015). Öğretmenlerin karara katılımı ve iş doyumu arasındaki ilişki, Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, (16), 83-100.
• Allen, N. J., & Meyer, J. P. (1990). The measurement and antecedents of affective, continuance and normative commitment to the organization. Journal of occupational psychology, 63(1), 1-18.
• Arıcan, Z. (2016). Katılımcı yönetim modellerinin uygulandığı işletmelerde çalışanların etik anlayışı ve İBB çalışanlarına yönelik bir uygulama. (Yayın No. 431300) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Bal, V. (2014). Örgütsel adalet ve örgütsel bağlılık ilişkisi: Manisa’daki eğitim kurumlarında bir araştırma, Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (57), 1-9.
• Balay, R. (2000). Özel ve resmi liselerde yönetici ve öğretmenlerin örgütsel bağlılığı: Ankara ili Örneği.(Yayın No: 94662) [Doktora tezi, Ankara Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Başar, P. (2017). Katılımcı yönetimin iş doyumu üzerine etkisi: akademik personel üzerinde bir araştırma, Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, (3), 1-37.
• Bayram, L. (2005). Yönetimde yeni bir paradigma: örgütsel bağlılık, Istanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (59), 125-139.
• Becker, H. S. (1960). Notes on the concept of commitment. American Journal of Sociology, 66(1), 32-40.
• Benoliel, P., & Somech, A. (2010). Who benefits from participative management?, Journal of Educational Administration, 48 (3), 285-308
• Boz, D., Duran, C., & Uğurlu, E. (2013). Örgütsel bağlılığın iş performansına etkisi, MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, (10), 345-355.
• Brimeyer, T. M., Perrucci, R., & Wadsworth, S. M. (2010). Age, tenure, resources for control, and organizational commitment. Social Science Quarterly, 91(2), 511-530.
• Büyüköztürk, A.S. (2000). Liderlik ve İnsan Kaynakları Uygulamaları, Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları.
• Colarelli, S.M., & Bishop, R.C. (1990). Career commitment: functions, corraletes and management. Group and Organizational Studies, (15), 158-176.
• Çöl, G., & Gül, H. (2005). Kişisel özelliklerin örgütsel bağlılık üzerine etkileri ve kamu üniversitelerinde bir uygulama, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, (19), 291-306.
• Dağlı, A., Elçiçek, Z., & Han, B. (2018). Örgütsel bağlılık ölçeği'nin türkçeye uyarlanması: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Electronic Journal of Social Sciences, 17 (68). 1765-1777.
• Demir, N. (2021). Okul yöneticilerinin örgütsel adalet davranışları ile öğretmenlerin örgütsel bağlılık ve örgütsel güven duyguları arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yayın No. 662484) [Yüksek lisans tezi, Mersin Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Demir, N., & İnandı, Y. (2016). Okul yöneticilerinin örgütsel adalet davranışları ile öğretmenlerin örgütsel bağlılık ve örgütsel güven duyguları arasındaki ilişkinin incelenmesi, Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (57), 1-29.
• Demirel, Y. (2008). Örgütsel güvenin örgütsel bağlılık üzerine etkisi: tekstil sektörü çalışanlarına yönelik bir araştırma, Celal Bayar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (15), 179-194.
• Demirel, Y. (2009). Örgütsel bağlılık ve üretkenlik karşıtı davranışlar arasındaki ilişkiye kavramsal yaklaşım, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (15), 115-132.
• Erdoğan Gümüş, A. (2011). İlköğretim okullarında çalışan öğretmenlerin yönetime katılma düzeyleri ile örgüt kültürü ilişkisinin incelenmesi. (Yayın No. 288148) [Yüksek lisans tezi, Yeditepe Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Esmer, Y., & Yüksel, M. (2017). İş yaşamında örgütsel bağlılık: teorik bir çerçeve. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (62), 258-272.
• Fischer, R., & Mansell, A. (2009). Commitment across cultures: A meta-analytical approach. Journal of International Business Studies, 40(8), 1339-1358.
• Galipoğlu, Ö. (2014). İnsan kaynakları yönetiminde çalışılanların yönetime katılması ve öneri sistemlerinin firmalara sağladığı katkıları üzerine farklı sektörlerden uygulama örneği. (Yayın No. 380122) [Yüksek lisans tezi, Uludağ Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Gılıç, F. (2015). Öğretmenlerin karar verme sürecine katılma düzeyleri okul kültürü ve değişime hazır olma düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yayın No. 14114) [Yüksek lisans tezi, Mersin Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Gökalp, S. A. (2018). Katılımcı yönetim anlayışı ve İLKSAN, Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi, (1), 67-86.
• Gray, P., & Chanoff, D., (1986). Democratic Schooling: What happens to young people who have charge of their own education?, American Journal of Education, 94 (2), 182-213.
• Greenberg, J. (1990). Organizational justice: Yesterday, Today, and Tomorrow, Journal of Management, 16 (2), 399-432.
• Gül, H. (2002). Örgütsel bağlılık yaklaşımlarının mukayesesi ve değerlendirmesi, Ege Akademik Bakış Dergisi, (2), 37-56.
• Gürek, E. (2020). Kadın çalışanların yönetime katılmasının iş tatmini ilişkisi: Bayrampaşa Belediyesi örneği. (Yayın No.625166) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Ticaret Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Haley, G. R. (2003). The relationship between burnout and organizational commitment in academic oncologists. (Publication No.3100956) [Doctoral dissertation, Nova Southeastern University]. ProQuest Open System.
• Herrera, J., & Rojas, J. (2021). The organizational commitment in the company and its relationship with the psychological contract, Fronties Psychology, (11), 1-17.
• Holm, D. B., Eriksson, K., & Johanson, J. (1999). Creating value through mutual commitment to business network relationships. Strategic Management Journal, 20(5), 467-486.
• Hoy, W. K., & Miskel, C. G. (2010). Eğitim yönetimi. (Çev. Edt: S. Turan). Ankara: Nobel.
• Hunt, S. D., & Morgan, R. M. (1994). Organizational commitment: one of many commitments or key mediating construct?. Academy of Management Journal, 37(6), 1568-1587.
• Izgar, G., & Altınok, V. (2013). Okul yöneticilerinin karar verme stratejileri, Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 8 (2), 41-55.
• İnandı, Y., & Büyüközkan, A. S. (2013). İlköğretim okullarında çalışan öğretmenlerin örgütsel yurttaşlık davranışlarının tükenmişliklerine etkisi, Educational Sciences Theory & Practice, 1-16
• İnandı, Y., Tunç, B., & Uslu, F. (2013). Eğitim fakültesi öğretim elemanlarının kariyer engelleri ile iş doyumları arasındaki ilişki, Eğitim Bilimler Araştırmaları Dergisi, (3), 221-238.
• İnandı, Y., Ağgün, N., & Atik, Ü. (2013). Yönetici ve öğretmenlerin görüşlerine göre ilköğretim okullarında çalışan öğretmenlerin iş doyum düzeyleri, Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (6), 102-126.
• Karakaş, Z. (2010). Yönetime katılmanın iş tatminine etkisi: Denizli’de tekstil sektöründe bir uygulama. (Yayın No.146172) [Yüksek lisans tezi, Dumlupınar Üniversitesi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Karakurt, Z. (2019). Katılımcı yönetim anlayışının örgütsel adalet ve işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisi: yerel yönetimlerde bir pilot araştırma. (Yayın No.546770) [Yüksek lisans tezi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Kaygısız, A. (2012). İlköğretim öğretmenlerinin örgütsel bağlılık düzeyleri ve karara katılma durumları arasındaki ilişki Kütahya örneği. (Yayın No.323483) [Yüksek lisans tezi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Keskin, Z. (2016). Örgüt kültürü ve örgüte bağlılık arasındaki ilişki: Öğretim üyelerine yönelik bir vakıf, İstanbul Aydın Üniversitesi Dergisi, (31), 27-42.
• Köylü, G., & Gündüz, Y. (2019). Öğretmenlerin karar alma sürecine katılım düzeylerinin örgütsel bağlılık ve psikolojik iyi oluş ile ilişkisi, Ufuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (8), 279-299.
• Leiter, M. P., & Maslach, C. (1988). The impact of interpersonal environment on burnout and organizational commitment. Journal of Organizational Behavior, 9(4), 297-308.
• Li, M., & Liu, J. J. (2012). A-wide association study in Han Chinese identifies multiple susceptibility loci. Nature Genetics, 44(2), 178-182.
• Mersin İl Milli Eğitim Müdürlüğü (2023), Brifing. (Erişim Adresi: https://mersin.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2023_01/10150454_OCAK_brifng_kapaklY.pdf).
• Meyer, J. P., & Allen, N.J. (1990). The measurement of antecedents of affective, continuance and normative commitment to the organisation, The Journal of Occupational Psychology, University of Western Ontario, 63, 1-18.
• Meyer, J. P., & Allen, N.J. (1991). A three-component conceptualization of organizational commitment, Human Resource Management Review, 7, 61-89.
• Miller, K. I., & Monge, P. R. (1986). Participation, satisfaction, and productivity: A meta-analytic review, Academy of Management Journal, 29 (4), 727-753.
• Mitchell, R. (2017). Democracy or control? The participation of management, teachers, students and parents in school leadership in Tigray, Ethiopia, International Journal of Educational Development, 55, 49-55.
• Mowday, R. T., Steers, R. M., & Porter, L. W. (1979). The measurement of organizational commitment, Journal of Vocational Behavior, 14 (2), 224-247.
• Müezzinoğlu, G. (2012). Örgüt kültürü ile katılmalı yönetimin etkileşimi ve sağlık sektöründe bir uygulama. (Yayın No.313213) [Yüksek lisans tezi, Dumlupınar Üniversitesi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Namada, J., Aosa, E., Awino, Z., & Wainaina, G. (2014). The role of planning resources in firm performance: an empirical investigation. Case Studies Journal, 3(4).
• Ocak, Y. (2017). Örgütsel sessizlik ve katılımcı yönetimin çalışan performansı üzerine etkisi. (Yayın No.470204) [Yüksek lisans tezi, Maltepe Üniversitesi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Oliver, R. E. (2008). Relationship between teacher job satisfaction and teaming structure at the middle school level, University of Kansas.
• Öğretici, R. (2006). Katılımcı liderlik ve katılımcı liderlik uygulamalarına ilişkin bir araştırma, Yayınlanmış yüksek lisans tezi. (Yayın No.190042) [Yüksek lisans tezi, Dumlupınar Üniversitesi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Örücü, E., & Kışlalıoğlu Sezen, R. (2019). Örgütsel bağlılık üzerine bir alan çalışması, Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, (10), 22.
• Özmen, Ö.T., Süral Özer, P., & Saatçioğlu, Ö.Y. (2005). Akademisyenlerde örgütsel ve mesleki bağlılığın incelenmesine ilişkin bir örnek araştırma, İşletme Fakültesi Dergisi, (6), 1-14.
• Özmete, E., & Zubaroğlu Yanardağ, M. (2016). Erkeklerin bakış açısıyla toplumsal cinsiyet rolleri: kadın ve erkek olmanın değeri. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 20 (1).
• Polat, İ., & Yavuz, Y. (2021). Öğretmenlerin karara katılmaları ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki, Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6 (1), 263-281
• Radosavljevic, Z., Cilerdzic, V., & Dragic, M. (2017). Employee organizational commitment, Faculty of Business Economics and Entrepreneurship, 12, 18-26.
• Randall, D.M. (1987). Commitment and the organisation: The organisation man revisited. Academy and Management Review, 12 (3), 460-471.
• Rolkova, M., & Farkasova, V. (2015). The features of participative management style, Procedia Economics and Finance, 3 (1), 1383-1387
• Sağlam Arı, G. (2019). Yöneticiye duyulan güven örgütsel bağlılığı artırır mı?, Gazi Üniversitesi Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, (2), 17-36.
• Selbi, A. (2019). Okul müdürlerinin kullandıkları liderlik stilleri ve örgütsel adalet davranışlarının öğretmenlerin örgütsel bağlılık ve örgütsel yabancılaşmalarını yordama derecesi. (Yayın No.608732) [Yüksek lisans tezi, Mersin Üniversitesi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Sheldon, M. E. (1971). Investments and involvements as mechanisms producing commitment to the organization. Administrative Science Quarterly, 143-150.
• Somech, A. (2002). Explicating the complexity of participative management: An investigation of multiple dimensions. Educational Administration Quarterly, 38 (3), 341-371.
• Steers, M.R., & Mowday, M.T. (2004). The future of work motivation theory. Academy of Management Review, 29 (3), 379-387.
• Swailes, S. (2002). Organizational commitment: a critique of the construct and measures, International Journal of Management Reviews, 4 (2), 155-178.
• Şekerli, E.B. (2017). Duygusal, devam ve normatif bağlılık boyutlarının işten ayrılma eğilimi üzerindeki etkisinin meta analiz ile araştırılması, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 6, 60-77.
• Tam, M. Y. M., Korczynski, M., & Frenkel, S. J. (2002). Organizational and occupational commitment: Knowledge workers in large corporations. Managing knowledge: An essential reader, Journal of Management Studies, 39, 775-801.
• Tavassoli, M. (2015). The effectiveness of organizational commitment on the staff of organizations. Cumhuriyet Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Fen Bilimleri Dergisi, 36 (3), 1525-1532.
• Temiz, S.A. (2022). Katılımcı yönetim anlayışı bağlamında İhlas Haber Ajansı muhabirlerinin iş doyumuna ilişkin tutumları. (Yayın No.745395) [Yüksek lisans tezi, Ege Üniversitesi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Ulutaş, M. (2011). Katılımcı yönetimin örgütsel bağlılık ve yaratıcılığa etkisi: imalat sektöründe bir uygulama, Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, (11), 593-615.
• Uyar, Ş. (2007). Öğretmen ve yöneticilerin görüşlerine göre öğretmenlerin okul yönetimine katılmaları (Düzce İli örneği) . (Yayın No.232053) [Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Williams, L. J., & Anderson, S. E. (1991). Job satisfaction and organizational commitment as predictors of organizational citizenship and ın-role behaviors, Journal Of Management, 17 (3), 601-617.
• Yukl, G., Mahsud, R., Hassan, S., & Prussia, G. E. (2013). An improved measure of ethical leadership. Journal Of Leadership & Organizational Studies, 20 (1), 38-48.