Zorbalık Ölçeği: Akran Zorbalığına ve Siber Zorbalığa Yönelik Bütüncül Bir Ölçek Geliştirme Çalışması
Abstract
Bu çalışmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin zorbalık ve mağduriyet deneyimlerini ölçen, geçerliği ve güvenirliği test edilmiş Zorbalık Ölçeği’ni geliştirmektir. Yapı geçerliği, açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile test edilmiştir. AFA çalışma grubunun verileri Güneydoğu’da bir büyük şehirde beşinci, altıncı, yedinci ve sekizinci sınıflarda öğrenim gören 400 ortaokul öğrencisinden toplanmıştır. Ölçeğin zorbalık yapma ve mağduriyet alt maddelerine yapılan iki ayrı AFA sonucunda tek faktörlü yapıda 20 madde belirlenmiştir. DFA çalışma grubunun verileri 505 ortaokul öğrencisinden elde edilmiştir. DFA sonucunda zorbalık yapma ve mağduriyet modellerinin iyi uyum değerlerine sahip oldukları saptanmıştır. AFA grubunda, zorbalık yapma ve mağduriyet maddelerinin iç tutarlık katsayısı sırasıyla 0.88 ve 0.88 olarak bulunmuştur. DFA grubunda, zorbalık yapma ve mağduriyet maddelerinin iç tutarlık katsayısı sırasıyla 0.76 ve 0.83 olarak bulunmuştur. Elde edilen bulgular, Zorbalık Ölçeği’nin geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir. Zorbalık Ölçeği, ortaokul döneminde akran zorbalığı ve siber zorbalık davranışlarını ölçmek amacıyla ortaokul öğretmenleri, okul psikolojik danışmanları ve araştırmacılara birçok fırsat sağlayabilecektir.
Keywords
References
- Arıcak, O., Kınay, H., & Tanrıkulu, T. (2012). Siber Zorbalık Ölçeği'nin ilk psikometrik bulguları. Hayef Journal of Education, 9(1), 101-114.
- Arsenio, W. F., & Lemerise, E. A. (2001). Varieties of childhood bullying: Values, emotion processes, and social competence. Social Development, 10(1), 59-73. https://doi.org/10.1111/1467-9507.00148
- Ayas, T., & Horzum, M. B. (2010). Sanal zorba/kurban ölçek geliştirme çalışması. Akademik Bakış Dergisi, 19, 1-17.
- Besnili, Z. N., & Tanrikulu, I. (2021). Development and validation of the preschool peer bullying scale-teacher form. Journal of Psychologists and Counsellors in Schools, 31, 46-62. doi:10.1017/jgc.2021.1
- Betts, L. R. (2016). Cyberbullying: Approaches, consequences and interventions. Springer.
- Büyüköztürk, Ş. (2002). Faktör analizi: Temel kavramlar ve ölçek geliştirmede kullanımı. Kuram ve uygulamada eğitim yönetimi, 32(32), 470-483.
- Can, A. (2018). Quantitative data analysis by scientific research process with SPSS (SPSS ile bilimsel araştırma sürecince nicel very analizi). (6th eds.) PEGEM Akademi.
- Creswell, J. W. (2016). Nicel yöntemler. (M. Bursal Çev.). Araştırma deseni; nitel, nicel, karma yöntem yaklaşımları. (3. Baskı). (S. B. Demir Çev.). Eğiten Kitap.
- Dölek, N. (2002). Öğrencilerde zorbaca davranışların araştırılması ve bir önleyici program modeli (Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi.
- Gökler, R. (2009). Okullarda akran zorbalığı. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 6 (2), 511-537.