Examination of the Support Education Program for Individuals with Hearing Impairment According to Taxonomies

Yıl 2025, Cilt: 26 Sayı: 3, 1887 - 1924, 30.12.2025

Ufuk Atmaca , Yunus Yılmaz , Ramazan Bekar

https://doi.org/10.17679/inuefd.1689600

Öz

Support education services for deaf and hard of hearing children in Turkey are provided within the school the student attends, and outside of school at special education and rehabilitation centers. The process of special education support services in these institutions is carried out through the “Support Education Program for Individuals with Hearing Impairments” prepared by the Ministry of National Education. This program, consisting of seven modules and 179 learning outcomes, has been examined using taxonomies specific to cognitive, affective, and psychomotor learning areas. Findings obtained through document analysis show that 78.21% of the learning outcomes are in the cognitive area, 13.40% in the psychomotor area, and 8.37% in the affective area. Based on this distribution according to learning areas, it can be stated that the strengths of the program are the opportunity for individualized education thanks to its modular structure and its focus on application and analysis skills in the cognitive area. Among the weaknesses are the lack of learning outcomes at the evaluation stage, the focus on only basic level skills in the psychomotor area, and the limited number of higher-level goals in the affective area.

Anahtar Kelimeler

Hearing impairment , Bloom , affective taxonomy , psycho-motor taxonomy

Etik Beyan

-

Destekleyen Kurum

-

Teşekkür

-

İşitme Yetersizliği Olan Bireyler İçin Destek Eğitim Programının Taksonomilere Göre İncelenmesi

Öz

Türkiye’de işitme yetersizliği olan çocuklara destek eğitim hizmetleri, okul içinde öğrencinin devam ettiği okulda, okul dışında ise özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde sunulmaktadır. Bu kurumlarda özel eğitim destek hizmetleri süreci Millî Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan “İşitme Yetersizliği Olan Bireyler İçin Destek Eğitim Programı” aracılığıyla yürütülmektedir. Yedi modül 179 kazanımdan oluşan bu program bilişsel, duyuşsal ve psikomotor öğrenme alanlarına özgü taksonomilerle incelenmiştir. Doküman analizi ile elde edilen bulgular sonucunda kazanımların %78,21’i bilişsel alanda, %13,40’ı psikomotor alanda ve %8,37’si duyuşsal alanda yer almaktadır. Öğrenme alanlarına göre oluşan bu dağılımdan yola çıkarak programın güçlü yanlarının modüler yapı sayesinde bireyselleştirilmiş eğitim imkânı, bilişsel alanda uygulama ve analiz becerilerine yoğunlaşması olduğu ifade edilebilir. Zayıf yönler arasında ise değerlendirme basamağındaki kazanımların eksikliği, psikomotor alanda yalnızca temel düzey becerilere odaklanılmış olması ve duyuşsal alanda üst düzey hedeflerin sınırlılığı yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler

İşitme yetersizliği , Bloom’un bilişsel taksonomisi , Duyuşsal taknonomi , Psikomotor taksonomi , Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi , Destek eğitim hizmetleri

Etik Beyan

-

Destekleyen Kurum

-

Teşekkür

-

Kaynakça

• Akarsu, S. (2017). İlköğretim (1-8) müzik öğretimi programı kazanımlarının bilişsel, duyuşsal ve devinişsel açıdan incelenmesi. The Journal of Academic Social Science, 44(44), 279-289. https://doi.org/10.16992/ASOS.12153
• Anderson, L. W. (2005). Objectives evaluation and the improvement of education. Studies in Educational Evaluation, 31(2), 102- 113. https://doi.org/10.1016/j.stueduc.2005.05.004
• Anderson, L. W., & Krathwohl, D. R. (2001). A taxonomy for learning, teaching, and assessing: a revision of bloom's taxonomy of educational objectives. Longman.
• Anderson, L. W., & Krathwohl, D. R. (2021). Öğrenme Öğretim ve Değerlendirme ile İlgili Bir Sınıflama (D. A. Özçelik, Çev.). Pegem Akademi.
• Birgin, O. (2016). Bloom taksonomisi. Matematik eğitiminde teoriler, (ss. 839-860). Pegem Akademi.
• Cheng, H., & Furnham, A. (2012). Childhood cognitive ability, education, and personality traits predict attainment in adult occupational prestige over 17 years. Journal of Vocational Behavior, 81(2), 218–226. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2012.07.005
• Çeliktaş, H. S. (2004). Kazanımların kazandırdıkları: din kültürü ve ahlâk bilgisi dersi ortaöğretim programı kazanımlarının bilişsel, duyuşsal ve devinişsel alanlara göre değerlendirilmesi. Bülent Ecevit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 11(1), 1-27.
• Forster, N. S. (2006). The Analysis of company documentation. In J. P. Scott (Ed.), Documentary Research (pp. 83-106). SAGE Publication.
• Gardner, E. R. & Howard, M. (2024). Promoting lifelong learning for adults with special needs. Psychological Research in Individuals with Exceptional Needs, 2(3), 1-3. https://doi.org/10.61838/kman.prien.2.3.1
• Gheysen, F., Loots, G., & Van Waelvelde, H. (2008). Motor development of deaf children with and without cochlear implants. Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 13(2), 215-224. https://doi.org/10.1093/deafed/enm053
• Gönüldaş, H., Atmaca, U., & Yılmaz, Y. (2025). Yöneticilerinin Gözünden Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri: Bir Fenomenolojik Araştırma. Milli Eğitim Dergisi, 54(246), 997-1040. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1518506
• Gürgür, H., Büyükköse, D., & Kol, Ç. (2016). Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezlerinde İşitme Kayıplı Öğrencilere Sunulan Destek Hizmetler: Öğretmen Görüşleri. İlköğretim Online, 15(4). https://doi.org/10.17051/io.2016.32423
• Güllühan, N. Ü., & Bekiroğlu, D. (2022). 2018 hayat bilgisi öğretim programının bilişsel, duyuşsal ve devinişsel alan açısından incelenmesi. International Primary Education Research Journal, 6(1), 24-36. https://doi.org/10.38089/iperj.2022.89
• Harrow, A.J. (1972). A taxonomy of the psychomotor domain. David McKay Publications.
• Hoque, M. E. (2016). Three domains of learning: cognitive, affective and psychomotor. The Journal of EFL Education and Research, 2(2), 45–52. ISSN-2520-5897
• Houde, M. S., Landry, S. P., Pagé, S., Maheu, M., & Champoux, F. (2016). Body perception and action following deafness. Neural Plasticity, 2016, 1–7. https://doi.org/10.1155/2016/5260671
• Hoffman, M.F., Quittner, A.L., & Cejas, I. (2015). Comparisons of social competence in young children with and without hearing loss: a dynamic systems framework. Journal of Deaf Studies & Deaf Education, 20 (2), 115–124. https://doi.org/10.1093/deafed/enu040
• Karagöl, İ. & Adıgüzel, O.C. (2022). Duyuşsal alan ve duyuşsal alan taksonomileri. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (AUJEF), 6(2), 217-240. https://doi.org/10.34056/aujef.999650
• Kartal, H. (2009). Yatılı-gündüzlü işitme engelli ilköğretim öğrencilerinin benlik kavramları ve akademik başarıları arasındaki ilişki. NWSA: Education Sciences, 4(3), 716-728.
• Krathwohl, D.R., Bloom, B.S., & Masia, B.B. (1964). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. Handbook II: The affective domain. David McKay
• Krathwohl, D.R. (2002). A revision of Bloom taxonomy: An overview, Theory into Practice, 41(4), 212-218.
• Kritzer, K. (2009). Barely started and already left behind: A descriptive analysis of the mathematics ability demonstrated by young deaf children. Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 14(4), 409–421. https://doi.org/10.1093/deafed/enp015
• Korucu, N. (2005). Türkiye`de özel eğitim ve rehabilitasyon hizmeti veren kurumların karşılaştığı güçlüklerin analizi: Kurum sahipleri, müdür, öğretmen ve aileler açısından [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi.
• Küçükahmetoğlu, R., & Pulur, A. (2024). İlkokul beden eğitimi ve oyun öğretim programı kazanımlarının farklı taksonomilere göre değerlendirilmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44(2), 1651-1673. https://doi.org/10.17152/gefad.1337522
• Lévesque, J., Théoret, H., & Champoux, F. (2014). Reduced procedural motor learning in deaf individuals. Frontiers in Human Neuroscience, 8, 343. https://doi.org/10.3389/fnhum.2014.00343
• Leybaert, J., & Van Cutsem, M. N. (2002). Counting in sign language. Journal of Experimental Child Psychology, 81(4), 482–501. https://doi.org/10.1006/jecp.2002.2660
• Luckner, J. L., & Movahedazarhouligh, S. (2019). Social-emotional learning in children and youth who are deaf or hard of hearing: A scoping review. The Journal of Special Education, 53(1), 3-14. https://doi.org/10.1093/deafed/eny030
• Mahvash, A., Sharifidaramadi, P., Rezayi, S., & Asgari, M. (2019). Instructional program for cognitive emotion regulation on social skills in students with hearing ımpairments. Middle Eastern Journal of Disability Studies, 9, 47.
• Miles, M, B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded Sourcebook. (2nd ed). SAGE Publicaiton.
• Millî Eğitim Bakanlığı (2018). Özel eğitim hizmetleri yönetmeliği. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=24736&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
• Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü (2021). İşitme yetersizliği olan bireyler için destek eğitim programı (IYOBDEB). https://ookgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2021_07/09112514_21130053_Isitme.pdf
• Millî Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı (2025). Millî Eğitim İstatistikleri, Örgün Eğitim 2024–2025. https://sgb.meb.gov.tr/www/mill-egitim-istatistikleri-orgun-egitim-2024-2025/icerik/768
• Norman, N., & Jamieson, J. R. (2015). Social and Emotional Learning and the Work of Itinerant Teachers of the Deaf and Hard of Hearing. American Annals of the Deaf, 160(3), 273–288. https://doi.org/10.1353/AAD.2015.0024
• Pakulski, L.A. (2011). Addressing qualified personnel shortages for children who are deaf or hard of hearing with an interdisciplinary service learning program. American Journal of Audiology, 20, 203–219. https://doi.org/10.1044/1059-0889(2011/11-0005)
• Patton, M.Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods (3rd Ed.). SAGE Publication.
• Peñeñory, V. M., Manresa-Yee, C., Riquelme, I., Collazos, C. A., ve Fardoun, H. M. (2018). Scoping review of systems to train psychomotor skills in hearing impaired children. Sensors, 18(8), 2546. https://doi.org/10.3390/s18082546
• Peterson, C. C., Wellman, H. M. and Slaughter, V. (2012). The mind behind the message: Advancing theory‐of‐mind scales for typically developing children, and those with deafness, autism, or asperger syndrome. Child Development, 83(2), 469-485. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2011.01728.x
• Sönmez, V. (2020). Program geliştirmede öğretmen elkitabı. Anı Yayıncılık.
• Simpson, E. (1972). The classification of educational objectives in the psychomotor domain: The psychomotor domain. (3nd ed). Gryphon House.
• Stroh, A. L., Overvliet, K. E., Zierul, B., Rösler, F., & Röder, B. (2024). Motor adaptation in deaf and hearing native signers. Journal of Deaf Studies And Deaf Education, 29(3), 335–349. https://doi.org/10.1093/deafed/enae010
• Tataroğlu, E. (2011). Görsel sanatlar dersi kazanımlarının bilişsel-duyuşsal-psikomotor alan becerilerinin aşamalarına göre sınıflandırılması. Milli Eğitim Dergisi, 41(190), 122-144.
• Traxler, C. B. (2000). The Stanford achievement test, 9th edition: National norming and performance standards for deaf and hard-of-hearing students. Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 5(4), 337–348. https://doi.org/10.1093/deafed/5.4.337
• Tüfekçioğlu, U. (2003). İşitme, konuşma ve görme sorunları olan çocukların eğitimi. Anadolu Üniversitesi.
• Tyler, R. W. (2014). Eğitim programlarının ve öğretimin temel ilkeleri, (M. Emir Rüzgar ve Berna Aslan, Çev.). Pegem Akademi.
• Uysal, Ç., Koç, H., & Yılmaz, Y. (2019). Kapsayıcı eğitim ve destek özel eğitim hizmetleri. H. Gürgür, S. Rakap (Ed.) Kapsayıcı eğitim: Özel eğitimde bütünleştirme (181-206) içinde. Pegem Akademi.
• Vidranski, T., ve Farkaš, D. (2015). Motor skills in hearing impaired children with or without cochlear implant: A systematic review. Collegium Antropologicum, 39(1), 173-179.
• Wellman, H. M., Fang, F. and Peterson, C. C. (2011). Sequential progressions in a theory‐ of‐mind scale: Longitudinal perspectives. Child Development, 82(3), 780-792. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2011.01583.x
• Yanık, Ş., & Gürgür, H. (2017). Procedures in Turkey for guiding students with special needs into inclusive settings. Educational Sciences: Theory & Practice, 17(5), 1649-1673. https://doi.org/10.12738/estp.2017.5.0066
• Yıldırım, A., & Simsek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
• Yılmaz, Y., & Doğan, M. (2023). Investigation of diagnosis, evaluation and monitoring processes in guidance and research centers: the case of children with hearing loss. Ankara University Faculty of Educational Sciences Journal of Special Education, 24(1), 137-157. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.901899
• Zorluoğlu, S. L., Şahintürk, A., & Bağrıyanık, K. E. (2017). 2013 yılı fen bilimleri öğretim programı kazanımlarının yenilenmiş bloom taksonomisine göre analizi ve değerlendirilmesi. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(1), 1-15. https://doi.org/10.14686/buefad.267190