6. Sınıf Öğrencilerinin Doğal Kaynakların Bilinçsizce Tüketimi ve Oluşan Çevre Sorunları Hakkında HazırBulunuşluk Düzeylerinin Karikatürlerle Belirlenmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı, 6. sınıf Sosyal Bilgiler dersi “Üretim, Dağıtım ve Tüketim” öğrenme alanında yer alan “Dünyamıza Sahip Çıkalım” konusunun öğretiminden önce doğal kaynakların aşırı tüketimi, yenilenemeyen enerji kaynaklarının çevreye verdiği zararların neler olduğu hakkında öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeylerini karikatür yoluyla belirlemektir. Çalışma, “kaynakların bilinçsizce tüketilmesinin canlı yaşamına etkilerini analiz eder” kazanımı ile doğrudan ilgilidir. Bu amaçla, 2018-2019 Öğretim yılında, Aydın ili Köşk ilçesinde öğretim gören 6. sınıf düzeyinde 50 öğrenci ile bir çalışma yapılmıştır. Araştırmamızda nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Öğrencilere çalışma yaprakları ile sunulan yedi karikatürden her biri, üç soru ile değerlendirilmiştir. Sorular; karikatürde verilmek istenen mesajın ne olduğu, kirlilik/sorunun kaynağının ne olduğu, kirlilik/çevre sorununun çözümünde neler yapılabileceği şeklinde yöneltilmiştir. Öğrenci çalışma yaprakları, Ö1, Ö2, Ö3... şeklinde sıralanmış, betimsel analiz yöntemi ile incelenmiştir. Öğrenci cevapları, doğru algı, yanlış algı, cevapsız, şeklinde üç alt temada tasnif edilmiştir. Öğrenci cevapları, doğru algı, yanlış algı şeklinde ayrılırken, uzman görüşlerine de başvurulmuştur. Bulgulara ait edinilen sonuçlar, tablo haline getirilmiş; öğrencilere ait görüşlere de ilgili alt temalarda yer verilmiştir.  Çalışma yaprakları incelenirken, öğrencilerin birçoğunun özgün cevaplar verdiği, çevre sorunları hakkında hazır bulunuşluk düzeylerinin yüksek olduğu görülmüştür. Karikatürle ilgili yöneltilen ilk iki soruya, öğrenciler yüksek oranda doğru cevap verirken; kirlilik/sorunun çözümünde neler yapılabilir? sorusuna önceki iki soruya göre, düşük düzeyde cevap verdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın sonunda öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeyi ortalaması, %74,94 bulunmuştur. Buna göre, karikatür kullanımının Sosyal Bilgiler konularının, hazır bulunuşluk düzeyinin belirlenmesine katkı sağlayacağı, çevre farkındalığı oluşturmada karikatür kullanımının etkili bir araç olduğu, öğrencilerde fikir yürütme becerilerini desteklediği, soyut işlemler dönemine geçememiş öğrencilerde karikatür kullanımına da dikkat edilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Karikatür,Yenilenemeyen Enerji Kaynakları

Kaynakça

1. Akar, H. (2017). Durum çalışması. A. Saban, A. Ersoy (ed.). Eğitimde Nitel araştırma desenleri (ss.139-177). Ankara: Anı Yayıncılık
2. Akengin, H., İbrahimoğlu, Z. (2010). Sosyal bilgiler dersinde karikatür kullanımının öğrencilerin akademik başarısına ve derse ilişkin görüşlerine etkisi.Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 29 (2), 1-19
3. Aytaçlı, B. (2012). Durum çalışmasına ayrıntılı bir bakış, Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 3 (1). 1-9.
4. Can, G. (2005). Eğitimde ölçme ve değerlendirme, M. Gültekin (ed.). Öğretimde planlama ve değerlendirme(ss. 207-222).Eskişehir: Anadolu Üniversitesi yayınları.
5. Çakır, A., Aydoğdu, B. (2016). Çevre sorunları konusunun öğretiminde karikatür kullanımının öğrencilerin akademik başarılarına ve çevreye yönelik tutumlarına etkisi Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 7 (14). 102-116.
6. Çilenti, K. (1988). Eğitim Teknolojisi ve Öğretimi. Ankara: Yargıcı Matbaası
7. Demir, Y. (2008). Kavram yanılgılarının belirlenmesinde kavram karikatürlerinin kullanılması Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi. Erzurum.
8. Erden, M. (2000).Sosyal bilgiler öğretimi. İstanbul: Alkım Yayınevi

9. Ergin, A. (1998). Öğretim teknolojisi ve iletişim. Ankara: Anı Yayıncılık
10. https://beylikduzu.com/fidanlardan-orman-olur-mu/.?Erişim tarihi: 21.10.2018 (Orman tahribatı)https://cevreci.wordpress.com/cevreci-karikaturler/. Erişim tarihi: 21.10.2018 (Hava kirliliği)http://resimlisozler.net/anlamli-karikaturler/. Erişim tarihi:21.10.2018 (deniz kirliliği)http://saadetyalcin.blogspot.com/2015/04/gelecek-nesiller-future-generations.html.Erişim tarihi:21.10.2018 (nükleer enerji, radyoaktivite)https://tr.pinterest.com/pin/738027457660358788/. Erişim tarihi:21.10.2018 (Küresel ısınma)https://yigitozalkan.weebly.com/sosyal-bilgiler.html Erişim tarihi: 17.12.2018 (toprak kirliliği)https://www.wattpad.com/601185487-do%C4%9Fa%27r-yine-yeniden-sen-evet senay%C5%9Feya%C4%9Fmur Erişim tarihi:21.10.2018 (akarsu kirliliği)
11. Karikatürcüler Derneği (1971). Türk karikatürü. İstanbul: Karaca Ofset
12. Harman, G., Çelikler, D. (2012). Eğitimde hazır bulunuşluğun önemi üzerine bir derleme çalışması. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, Journal of Research in Education and Teaching, 1 (3) 147-157.
13. Mürsel, C.G.(2009). Deyim ve atasözlerinin öğretiminde karikatürün etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Ankara
14. Nalçacı, A.,Ercoşkun M.H. (2005). İlköğretim sosyal bilgiler derslerinde kullanılan materyaller.Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi2005 0 (11). 141-154
15. Orhan, H. (2018). Ortaokul öğrencilerinin çevre sorunları algılarının karikatür yoluyla belirlenmesi Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi Niğde Ömer Halis Demir Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Niğde.
16. Ormancı Ü.,Şaşmaz Ö. F. (2010). Çalışma yapraklarının yararları, sınırlılıkları ve kullanımına ilişkin sınıf öğretmeni adaylarının görüşleri, International Conference on New Trends in Education and Their Implications 11-13 November, Antalya: TurkeyÖzer, A. (1994). İletişimin çizgi dili karikatür. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları
17. Özçelik, D. A. (1981). Okullarda ölçme ve değerlendirme. Ankara: ÖSYM Yayınları
18. Öztürk, C. (2012). Sosyal bilgiler öğretimi. Ankara: Pegem Akademi Yayınları
19. Sakin, S. (2011). Siyasi karikatürlerde emperyalizm milletler cemiyeti ve Türkiye. İstanbul: IQ Kültür Sanat Yayıncılık.
20. Sidekli, S., Er H., Yavaşer R., Aydın E. ( 2014) , Sosyal bilgiler öğretiminde alternatif bir yöntem: karikatür. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 2 (2) 151-163.
21. Şahin, Y., Yıldırım, S. (1999). Öğretim teknolojileri ve materyal geliştirme. Ankara: Anı Yayıncılık
22. Seçgin, F., Yalvaç, G., Çetin, T. (2010). İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin karikatürler aracılığıyla çevre sorunlarına ilişkin algıları. International Conference on New Trends in Educationand Their Implications 11-13 November, Antalya:Turkey
23. Selanik-Ay, T. (2010). Sosyal bilgiler dersinde çevre bilinci kazandırmada medya ürünlerinden yararlanmaya ilişkin öğrenci görüşleri. Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi.1(1) 76-93.
24. Yıldırım, A., Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık
25. Yin, R.K. (2014). Case study research: design and methods. Los Angeles: Sage.