Gulâm Sistemi İçerisinde Kırklar ve İhtiyâreddîn Yüzbeg Tuğrul Hân
Öz
Delhi Türk Sultanlığı’nın kurucusu ve ilk hükümdarı Kutbeddîn Aybeg’ten sonra sultanlığa asıl hüviyetini kazandıran Şemseddîn İltutmuş olmuştur (1211-1236). Sultan Şemseddîn’in hükümranlığında devletin sosyal, siyasal, ekonomik ve kültürel anlamda refah seviyesi her ne kadar yüksek olsa da ölümünden sonra duraklamıştır. Haleflerinin idari kabiliyetten yoksun olmaları sebebiyle Şemseddîn İltutmuş tarafından yetiştirilen ve Kırklar olarak adlandırılan köleler yönetimde büyük söz sahibi oldular. İlk dönemlerde devlete katkıları ve başarıları yadsınamayan Kırklar fırsat buldukları esnada hâkimiyet alanlarını genişletmekten çekinmediler. Ülkenin içinde bulunduğu zor durumdan faydalanarak kendilerine ayak bağı olan kişileri devre dışı bırakan Kırklar, devletin önde gelen adamları sıfatıyla zamanla yönetime el koydular. Tahta çıkarma, tahttan indirme ve hatta birilerinin öldürülmesine bile karar veriyorlardı. Artık elde ettikleri güçler hafife alınacak düzeyde değildi. Bu çalışmanın amacı; gulâm sistemi içerisinde yetiştirilen Kırklar’ın genel bir değerlendirmesini yapmak ve devlet üzerindeki nüfuzlarına değinmektir. Ayrıca zamanla bir hükümdar edasıyla hareket eden meliklerden İhtiyâreddîn Yüzbeg Tuğrul Hân’ın yönetim üzerindeki etkisini ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Delhi Türk Sultanlığı, Şemseddîn İltutmuş, Kırklar, Gulâm, Köle, Melik
Kaynakça
- AHMED, Aziz, Hindistan’da İslâm Kültürü Çalışmaları, İnsan Yayınları, İstan-bul 1995.
- AHMED, Fouzia Farooq, “The Delhi Sultanate: A Slave Society or A Society with Slaves?”, Pakistan Journal of History and Culture, vol.XXX, No.1, 2009, s.1-24.
- AHMED, Fouzia Farooq, Muslim Rule in Medieval India, Power and Religion in The Delhi Sultanate, I. B. Tauris, New York, 2016.
- AHMET, M. Aziz, Siyasi Tarihi ve Müesseseleriyle Delhi Türk İmparatorluğu, Tercüman 1001 Temel Eser, tarihsiz.
- ANJUM, Tanvir, “Nature and Dynamics of Political Authority in the Sultanate of Delhi”, Quarterly Journal of the Pakistan Historical Society, vol. LIV, No.3, 2006, s.29-59.
- ANSARI, A. S. Bazmee, “İltutmış”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c.22, İstanbul, 2000, s.158-159.
- BAYUR, Y. Hikmet, Hindistan Tarihi, TTK Yayınları, c.I, Ankara, 1987.
- BERENÎ, Ziyâeddîn, Târîh-i Fîruzşâhî, (İng. Trc., H. M. Elliot, J. Dowson), History of India As Told By Its Own Historians, London, vol. III, 1871.
- CÛZCÂNÎ, Ebû Ömer Minhâceddîn Osman b. Sirâceddîn, Tabakat-ı Nasırî, (İng. Trc. H. G. Raverty), New Delhi, vol. I-II., 1970.
- es-Seyyid Abdulaziz Sâlim, “Hindistan’daki Memlûkler Sultanlığı Devleti ve Mısır’daki Memlûkler Sultanlığı Devleti Arasında Karşılaştırmalı Bir İnceleme”. (Çev. A. Çetin), Tarih Dergisi, c.0, S.44, 2006, s.199-213.