EVCİL AT-İNSAN İLİŞKİSİ NAZARINDAN TÜRKÇEDEKİ AT İLE İLGİLİ ATASÖZLERİNE BİR BAKIŞ

Atın evcilleştirilmesi insan yaşamı üzerinde derin izler bırakmış bir teknolojik atılımdır. Konar göçer bir yaşam tarzını benimseyerek atı sosyoekonomik yaşamın merkezine yerleştiren toplumların kültürel yaşamında at ve ata dair olguların önemli bir yeri mevcuttur. Tarihi çağlarda Türklerin de konar göçer yaşam tarzında bir sosyal örgütlenme kurması, evcil bir hayvan olan at ile derin ilişkiler geliştirmesini sağlamıştır. Atın evcilleştirilmesi ve insan ile kurduğu ilişkilerin kültürel tarih araştırmalarında tespit edilebilmesi için dilsel veriler büyük bir önem taşımaktadır. Bu noktada toplumların kültürel hafızalarını teşkil eden atasözleri mühim bir önem taşımaktadır. At-insan ilişkileri nazarından Türkçedeki atasözlerini inceleyerek sosyoekonomik açıdan Türk kültürüne bir bakış ortaya koymayı amaçladık. Atın bozkır yaşamı özelinde Türkler için taşıdığı anlamı ve bugüne yansımalarını at evcilleştirilmesine dair yapılan psikolojik ve nörolojik çalışmalar ile karşılaştırarak yeni bir bakış ortaya koymayı amaçladık. Elde edilen bulgular Türkçenin ne denli derinlikli bir dil olduğunu ve bu hususta yeni araştırmaların yapılması gerektiğini göstermektedir.

The domestication of the horse is a technological breakthrough that engrave on human life. Horses and horse-related phenomena have an important place in the cultural life of societies that adopt a nomadic lifestyle and position horses at the center of socio-economic life. In historical times, the Turks established a social organization based on a nomadic lifestyle and developed deep relationships with the horse, a domestic animal. Linguistic data is of great importance in determining the domestication of the horse and its relationships with humans in cultural history research. At this point, proverbs that constitute the cultural memories of societies are of great importance. We aimed to present a socioeconomic perspective on Turkish culture by examining Turkish proverbs from the perspective of horse-human relations. We aimed to present a new perspective by comparing the meaning of the horse for the Turks, specifically in the steppe life, and its reflections today with psychological and neurological studies on horse domestication. The findings show how profound Turkish is as a language and that new research needs to be conducted on this subject.