İLHANLI DEVLETİNDE KULLANILAN BİRTAKIM UNVAN VE ISTILAHLAR

Kaan Akar

İLHANLI DEVLETİNDE KULLANILAN BİRTAKIM UNVAN VE ISTILAHLAR

Öz

Dünya tarihini değiştiren olayların başlangıcını, 1206 Kurultayı’nda Cengiz unvanı verilen Temüçin’in Hanlığı ve talihsiz Otrar hadiseleri oluşturmaktadır. Otrar hadisesi sonucu, meşhur Batı Seferine çıkan Cengiz Han, kısa bir süre içinde Türkistan’a hâkim olmuş fakat İran coğrafyasına hâkim olma çabaları akim kalmıştır. Cengiz Han’ın vefatı sonrası, vârislerinin de çabaları netice vermeyince, Cengiz Han’a mizaç olarak en çok benzeyen torunu Mengü’nün Hanlığı sırasında, bu soruna kalıcı bir çözüm bulunması kararlaştırılmıştır. Bu sebeple Mengü Han, kardeşi şehzade Hulagü’yü büyük bir ordu ile İran’a kalıcı çözüm için göndermiştir. Hulagü’nün, Han olarak kurduğu İlhanlı Devleti, Batı Asya’da ve Anadolu coğrafyasında derin iziler bırakmıştır. Ömrü nispeten kısa olmasına rağmen Moğol ve Türk tarihini etkileyen bu devlet, bozkır geleneği ile yerleşik Fars kültür medeniyeti arasında şekillenmiştir. Çalışmamız konusunu İran Moğolları İlhanlılar Devleti’nde kullanılan bazı unvanlar ve ıstılahlar oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Moğol,İlhanlı,Hülagü,Unvan,Istılah

Kaynakça

Abû’l Farac, Gregory, (Bar Hebraeus), Abû’l-Farac Tarihi, Çev: Ömer Rıza Doğrul, C.2, 2.Baskı, Türk Tarih Kurumu, Ankara 1995
Aka, İsmail, İran’da Türkmen Hâkimiyeti (Kara Koyunlular Devri),1.Baskı, Türk Tarih Kurumu, Ankara 2001
Aka, İsmail, Mirza Şahruh ve Zamanı (1405-1447),1.Baskı, Türk Tarih Kurumu, Ankara 1994
Aksarayî, Kerimüddin Mahmud, Müsameretü’l Ahbâr, Çev. Mürsel Öztürk,1. Baskı, , Türk Tarih Kurumu, Ankara 2000
Alinge, Curt, Moğol Kanunları,1. Baskı, Ankara, Çev: Coşkun Üçok, Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, Ankara 1967
Alpargu, Mehmet, Türkistan Hanlıkları, Genel Türk Tarihi Ansiklopedisi, C.2, İstanbul 2002
Aziz Ahmet, Muhammed, Siyasi Tarih ve Müesseseleriyle Delhi Türk İmparatorluğu, Tercüman 1001 Eser Yayınları, İstanbul, 1981
Barthold, Moğol İstilasına Kadar Türkistan,1. Baskı, Haz: Hakkı Dursun Yıldız, Türk Tarih Kurumu, Ankara 1990
Barthold, Orta Asya Tarih ve Uygarlık,1. Baskı, Çev: Ahsen Batur, Selenge Yayınları, Istanbul 2010
Cüveyni, Alaeddin Ata Melik; Tarih-i Cihan Güşa, Çev: Mürsel Öztürk, 1.Baskı, Ankara, 2014

Çingizoğlu , Ənvər, Orta Asırlarda Azerbaycan’da Harbi ve Mülki Vazifeler, Bakı Azerbaycan Respublikası Tahsil Nazirliyi,Bakü, 2016
d’Ohsson, Abraham Konstantin, Moğol Tarihi Denizler İmparatoru Cengiz, Çev: Bahadır Apaydın,1.Baskı, Nesnel Yayınları,İstanbul, 2008
Ebü’l Ferec İbnü’l-İbri, Târîhu Muhtasari’d-Düvel, Çev: Şerafeddin Yaltkaya, Baskı, Ankara, Türk Tarih Kurumu, 2011
El Hüseyni, Şadruddin Ebu’l Hasan Ali İbn Naşır, Ahbar Üd-Devlet İs-Selçukıyye, Çev. Necati LUGAL, 1. Baskı, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1943
El Ömeri, Şihabeddin bin Fazlullah, Türkler Hakkında Gördüklerim ve Duyduklarım, Çev: Ahsen Batur, 1. Baskı, Selenge Yayınları, İstanbul, 2014
Erkoç, Hayrettin İhsan, Anadolu’da Moğol Etkileri (13-15. Yüzyıllar), Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, Y.13, S.19, Güz 2015,
Fazlullah, Reşidü’d-din, Camiu’t- Tevarih ( İlhanlılar Kısmı) Çev: İsmail AKA- Mehmet ERSAN- Ahmad Hesamipour KHELEJANİ, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 2013
Fazlullah, Reşidü’d-din, Cami’ü’t-Tevarih Selçuklu Devleti, Çev: Erkan Göksu-H.Hüseyin Güneş, Selenge Yayınları, İstanbul, 2010
Genç, Reşat, Karahanlılar Devlet Teşkilatı XI.yüzyıl Türk Hakimiyet Anlayışı ve Karahanlılar, 1.Baskı, Kültür Bakanlığı Yayınları, İstanbul, 1981
Göksu, Erkan, Türkiye Selçuklularında Ordu, 2.Baskı, Türk Tarih Kurumu, Ankara, 2018
Grigor, Aknerli, Moğol Tarihi, Çev: Heand Andresyan, 1. Baskı, İstanbul, Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, İstanbul, 1954
Haykıran, Kemal Ramazan, İlhanlılar Devrinde Sürdürülen Eğitim Faaliyetlerine Bir Bakış ve İlhanlı Hükümdarı Olcaytû Han’ın Eğitim Politikası, Tarih Okulu Dergisi, Y.9, S.XXVI, Haziran 2016
Haykıran, Kemal Ramazan, Moğollar Zamanında Yakındoğu,1. Baskı, Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2016
Hinz, Walther, Ortaçağ Yakın Şarkına Ait Vergi Kitabeleri, Çev: Fikret Işıltan, Belleten Dergisi, C.XIII, S.52, Ankara, Ekim 1949
İzgi, Özkan, Orta Asya Türk Tarihi Araştırmaları,1. Baskı, Ankara, Haz: Serhat Küçük-Erkin Ekrem, Türk Tarih Kurumu, Ankara, 2014
Kafalı, Mustafa, Ötemiş Hacı’ya Göre Cuci Ulusu’nun Tarihi, 1. Baskı, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları, Ankara, 2009
Kamalov, İlyas, Moğolların Kafkasya Politikası,1.Baskı, Kaknüs Yayınları, İstanbul, 2003
Kayaoğlu, İsmet, İslam Kurumları Tarihi,2.Baskı, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, Ankara, 1984
Köprülü, Fuad, Bizans Müesseselerinin Osmanlı Müesseselerine Tesiri,2.Baskı, Yay: Orhan Köprülü, Ötüken Neşriyat, İstanbul, 1986
Küçük, İsmail, Türk Devletlerinde Mali Yönetim VIII. – XIII. Yüzyıllar Arası, Mutav, Ocak 2013
Macit, Abdülkadir, Şeybânî Özbek Hanlığı Siyasî, İdarî, Askeri ve Îktisadî Yapı, İlem Kitaplığı, İstanbul, 2016
Merçil, Erdoğan, Afganistan ve Hindistan’da Bir Türk Devleti Gazneliler,1.Baskı, Bilge Kültür Sanat, İstanbul, 2014
Merçil, Erdoğan, Selçuklular ’da Saraylar ve Saray Teşkilatı,1.Baskı, Bilge Kültür Sanat Yayınları, İstanbul, Şubat 2011
Özgüdenli Osman Gazi, Bir İlhanlı Şehir Modeli: Rab-i Reşidi’de Meslekler, Görevliler ve Ücretler, Ortaçağ Türk-İran Tarihi Araştırmaları, 1.Baskı, Kaknüs Yayınları, İstanbul, 2006
Özgüdenli, Osman Gazi, Moğol İran’ında Gelenek ve Değişim Gâzân Han ve Reformları (1294-1304), Kaknüs Yayınları 1.Baskı, İstanbul, 2009
Özgüdenli, Osman Gazi, Bir İlhanlı Şehir Modeli: Rab-i Reşidi’de Meslekler, Görevliler ve Ücretler, Ortaçağ Türk-İran Tarihi Araştırmaları, 1.Baskı, Kaknüs Yayınları, İstanbul, 2006
Özgüdenli, Osman Gazi, İncü, Diyanet İslam Ansiklopedisi, Diyanet Vakfı Yayınları, C.22, 2000
Özyetgin, Melek, Eski Türklerde Ödeme Araçları: Kağıt Para Çav’ın Kullanımı, Modern Türklük Araştırmaları Dergisi, C.1.S.1, Ankara, Kasım 2004
Paydaş, Kazım, Moğol ve Türk İslam Devletlerinde Suyurgal Uygulaması, Bilig, Güz 2006
Rossabi, Moris, Kubilay Han, Çev: Özgür Özol, 1.Baskı, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, Ekim 2015
Roux, Jean-Paul, Moğol İmparatorluğu Tarihi,1.Baskı, Kabalcı Yayınevi, İstanbul, 2001
Spuler, Bertold, İran Moğolları Siyaset, İdare ve Kültür İlhanlılar Devri, 1220-1350, 3. Baskı, Çev: Cemal Köprülü, Türk Tarih Kurumu, Ankara, 2011
Sümer, Faruk, Anadolu’da Moğollar, Selçuklu Araştırmaları Dergisi, S,1, Ankara, 1969
Şahin, Hanifi, Câmiu’t Tevârîh’e Göre Gâzân Han’ın Müslümanlığı ve Bunun İlhanlı Toplumuna Yansımaları, Bilig, S.73, Bahar 2015
Tihrani, Ebu Bekr, Kitab-ı Diyarbekriyye, Çev: Mürsel Öztürk,1.Baskı, Türk Tarih Kurumu, Ankara, 2014
Togan, Zeki Velidi, Umumi Türk Tarihine Giriş (En Eski Devirlerden 16. Asra Kadar), C.1, Enderun Kitabevi, 3. Baskı, İstanbul, 1981
Turan, Osman, Selçuklular Zamanında Türkiye,8. Baskı, Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2004
Uyar, Mustafa, “İlhanlılar Devletinin Askeri Teşkilatı”, Basılmamış Doktora Tezi, 2007
Uyar, Mustafa, Moğol İstilası Döneminde Selçuklular, Selçuklu Tarihi El Kitabı, Ed: Refik Turan, 1. Baskı, Grafik Yayınları, İstanbul, 2012
Uyar,Mustafa, İlhanlı (İran Moğolları) Ordusunun Birimleri, Selçuklu’dan Osmanlı’ya Bilim, Kültür ve Sanat Prof. Dr. Mikail Bayram’a Armağan, 1.Baskı, ,s.297, Kömen Yayınları, Konya, 2009
Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, Osmanlı Devlet Teşkilatına Medhal Büyük Selçukiler, Anadolu Selçukileri, Anadolu Beylikleri, İlhaniler, Karakoyunlu ve Akkoyunlularla Memluklerdeki Devlet Teşkilatına Bir Bakış, Türk Tarih Kurumu Yayınları, 4. Baskı, Ankara 1988,
Yakubovskiy , A.Yu., Altın Ordu ve Çöküşü, Çev: Hasan Eren, 2.Baskı, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara,1976
Yazıcı, Nesimi, İlk Türk – İslam Devletleri Tarihi, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, Ankara, 1992
Yuvalı, Abdülkadir, İlhanlılar Tarihi -I- Kuruluş Devri,1. Baskı, Erciyes Üniversitesi Yayınları, Kayseri, 1994
Yuvalı, Abdülkadir, İlhanlılar, Diyanet İslam Ansiklopedisi, Diyanet Vakfı Yayınları, Yıl.2000, C.12

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Kaan Akar ^*
0000-0003-2130-8648
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

28 Aralık 2018

Gönderilme Tarihi

3 Kasım 2018

Kabul Tarihi

7 Ocak 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Sayı: Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA65DE56SP

APA

Akar, K. (2018). İLHANLI DEVLETİNDE KULLANILAN BİRTAKIM UNVAN VE ISTILAHLAR. İran ve Turan Tarihi Araştırmaları Dergisi, Sayı: 1, 71-103. https://izlik.org/JA65DE56SP

AMA

1.Akar K. İLHANLI DEVLETİNDE KULLANILAN BİRTAKIM UNVAN VE ISTILAHLAR. İRTAD. 2018;(Sayı: 1):71-103. https://izlik.org/JA65DE56SP

Chicago

Akar, Kaan. 2018. “İLHANLI DEVLETİNDE KULLANILAN BİRTAKIM UNVAN VE ISTILAHLAR”. İran ve Turan Tarihi Araştırmaları Dergisi, sy Sayı: 1: 71-103. https://izlik.org/JA65DE56SP.

EndNote

Akar K (01 Aralık 2018) İLHANLI DEVLETİNDE KULLANILAN BİRTAKIM UNVAN VE ISTILAHLAR. İran ve Turan Tarihi Araştırmaları Dergisi Sayı: 1 71–103.

IEEE

[1]K. Akar, “İLHANLI DEVLETİNDE KULLANILAN BİRTAKIM UNVAN VE ISTILAHLAR”, İRTAD, sy Sayı: 1, ss. 71–103, Ara. 2018, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA65DE56SP

ISNAD

Akar, Kaan. “İLHANLI DEVLETİNDE KULLANILAN BİRTAKIM UNVAN VE ISTILAHLAR”. İran ve Turan Tarihi Araştırmaları Dergisi. Sayı: 1 (01 Aralık 2018): 71-103. https://izlik.org/JA65DE56SP.

JAMA

1.Akar K. İLHANLI DEVLETİNDE KULLANILAN BİRTAKIM UNVAN VE ISTILAHLAR. İRTAD. 2018;:71–103.

MLA

Akar, Kaan. “İLHANLI DEVLETİNDE KULLANILAN BİRTAKIM UNVAN VE ISTILAHLAR”. İran ve Turan Tarihi Araştırmaları Dergisi, sy Sayı: 1, Aralık 2018, ss. 71-103, https://izlik.org/JA65DE56SP.

Vancouver

1.Kaan Akar. İLHANLI DEVLETİNDE KULLANILAN BİRTAKIM UNVAN VE ISTILAHLAR. İRTAD [Internet]. 01 Aralık 2018;(Sayı: 1):71-103. Erişim adresi: https://izlik.org/JA65DE56SP