ARAYIŞ’TAN İTTİFAK’A: SAFEVİ – PORTEKİZ İLİŞKİLERİ
Öz
16. yüzyılda kurulan Safevi Devleti, Ortadoğu’nun ekonomik ve siyasi durumunun belirlenmesinde önemli mevkiye sahipti. Bu devlet, doğu komşusu Şeybaniler’i yenilgiye uğratmasının ardından Osmanlı ile karşı-karşıya kalmıştır. Çaldıran’daki mağlubiyetinden sonra, Portekiz başta olmak üzere, Batı Avrupa devletleri ile Osmanlı’ya karşı bir ittifak kurmaya çalışmıştır. Böylelikle, Safevi Şahları Osmanlı’ya karşı tek başına mücadele edemeyeceklerini anlamışlardı. Bu girişimler de Avrupalılar için önemli bir fırsat oluşturmuştur. Çünkü, Portekiz ve diğer Avrupalı devletler bu dönemde Doğuda Osmanlı’ya karşı koyacak bir müttefik aramanın yanı sıra, İran Körfezi bölgesini, Hürmüz’ü ele geçirmeye ve deniz ticaretinde eğemenliklerini sağlamaya çalışıyorlardı. Bu gelişmeler Safevi hanedanı ile Portekiz’in yakınlaşmasına katkılar sağlamıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AĞALAROV, Mübariz, “XV-XVI asırlarda Azerbaycan Beynelhalk Münasebetler Sisteminde”, Yayınlanmamış Doktora tezi, Bakü 2008.
- ALİYARLI, Süleyman, Azerbaycan Tarihi: Uzak Geçmişten 1870 yılına kadar, Bakü 1996.
- AYDOĞMUŞOĞLU, Cihat, “Şah Abbas Devrinde (1587-1629) İran’da Ticari Hayat”, A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi (TAED), sayı 48, Erzurum 2012, s.365-386.
- AYDOĞMUŞOĞLU, Cihat, Safevi Devleti Tarihi, Ankara 2014.
- AZİMLİ, Dilaver, “Azerbaycan’ın Batı Avrupa ülkeleri ile ticari ilişkileri ve Türkiye”, Yayınlanmış doktora tezi, Bakü 2008.
- BAHŞELİYEV, Adil, Safevi Devletinin Sosyal, Ekonomik hayatı ve uluslararası ilişkileri, Bakü 2009.
- BODYANSKİY, V.L. Baxreyn, Moskova 1961.
- EFENDİYEV, Oktay, Azerbaycan Safeviler Devleti, Bakü, 2007.
- FALSAFİ N, Siyasate Xariciye İran der Dovreys Safeviyye, Tahran 1346 h (1967).
- İSKENDER Bey, Türkman, Tarihe-Alemaraye-Abbasi, Farsçadan çeviren: Şahin Fazil Ferzeliyev, Bakü 2010.