Araştırma Makalesi

Şehristânî’nin Mefâtîhu’l-esrâr Adlı Tefsirinde Şahsî Mushaflar ve Sûre Tertipleri

Sayı: 38 1 Aralık 2017
PDF İndir
TR EN

Şehristânî’nin Mefâtîhu’l-esrâr Adlı Tefsirinde Şahsî Mushaflar ve Sûre Tertipleri

Öz

Bilindiği gibi Hz. Peygamber inen vahiyleri önce kendisi hıfzediyor sonra da vahiy kâtiplerine yazdırıyordu. Bunun yanı sıra nâzil olan âyet ve sûreleri öğrenmek ve ezberleyebilmek için yoğun bir gayret içine giren bazı sahâbîler de bu âyetleri kendileri için yazıyor ve kişisel mushaflar oluşturmaya çalışıyorlardı. Söz konusu şahsî mushaflardaki sûrelerin tertibine ve bu tertiplerin Hz. Osman mushafı ile arasındaki farka dair Kur’ân-ı Kerim tarihi ve kitâbü’l-mesâhif türü eserlerde çeşitli rivayetler nakledilmiştir. Şahsî mushafların sûre tertipleriyle ilgili önemli bilgiler veren kaynaklardan biri de Muhammed b. Abdülkerîm eş-Şehristânî’ye (ö. 548/1153) nispet edilen Mefâtîhu’l-esrâr adlı tefsirdir. Şehristânî, eserinin mukaddimesinde okurların hiçbir yerde görme imkânı bulamayacağını ve sika râviler ve muteber eserlerden naklettiğini belirttiği, içinde Hz. Ali, Übey b. Kâ‘b, Abdullah b. Mes‘ûd, İbn Abbas ve Ca‘fer es-Sâdık gibi kişisel mushafların sûre sıralamalarını içeren farklı tertiplere yer vermiştir. Şehristânî’nin bu eseri özellikle şahsî Mushaflar ve Kur’ân-ı Kerim’in nüzûl tertibine dair elimizdeki mevcut kaynaklarda yer almayan bazı bilgiler içermesi ve İbn Mes‘ûd’un mushafında Fâtiha’nın yer alıp almadığı tartışmasına yeni bir boyut kazandırması açısından kayda değer gözükmektedir. Bu makalede Şehristânî’nin naklettiği şahsî mushafların sûre tertiplerini içeren rivayetlerin kaynaklarının belirlenmesine çalışılacak ve bahsi geçen mushafların sûre tertiplerini nakleden başka eserlerle kıyaslanarak aralarındaki benzerlikler ve farklar ortaya konmaya çalışılacaktır.

 

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Arı, Salih, “Tarihçi ve Coğrafyacı Olarak Yakûbî (ö.292/905)”, İslâmî İlimler, 3/2 (2008): 161-73.
  2. Arpa, Recep, “Mefâtîhu’l-Esrâr ve Mesâbîhu’l-Ebrâr Adlı Tefsirin Şehristânî’ye Aidiyeti Meselesi”, Usûl: İslam Araştırmaları, 27 (2017): 19-48.
  3. Bahrânî, Hâşim b. Süleyman, el-Burhân fî tefsîri’l-Kur’ân, I-V, Kum: Müessesetü’l-bi’se, t.y.
  4. Beyhakī, Ahmed b. Hüseyin, Delâilü’n-nübüvve, haz. Abdülmu‘tî Kal‘acî, I-VII, Beyrut: Dârü’l-kütübi’l-ilmiyye - Dârü’l-beyân li’t-türâs, 1408/1988.
  5. Brockelmann, Carl, “Yâkûbî”, İslâm Ansiklopedisi (İA), 1986, XIII, 352.
  6. Buhl, F., “Kur’ân”, İA, 1977, VI, 995-1012.
  7. Cerrahoğlu, İsmail, “Abdullah b. Mes‘ûd”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), 1988, I, 116.
  8. Cerrahoğlu, İsmail, Tefsir Usûlü, Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1997.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Din Araştırmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

1 Aralık 2017

Gönderilme Tarihi

26 Ekim 2017

Kabul Tarihi

5 Ağustos 2017

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2017 Sayı: 38

Kaynak Göster

APA
Arpa, R. (2017). Şehristânî’nin Mefâtîhu’l-esrâr Adlı Tefsirinde Şahsî Mushaflar ve Sûre Tertipleri. İslam Araştırmaları Dergisi, 38, 45-87. https://doi.org/10.26570/isad.346788
AMA
1.Arpa R. Şehristânî’nin Mefâtîhu’l-esrâr Adlı Tefsirinde Şahsî Mushaflar ve Sûre Tertipleri. isad. 2017;(38):45-87. doi:10.26570/isad.346788
Chicago
Arpa, Recep. 2017. “Şehristânî’nin Mefâtîhu’l-esrâr Adlı Tefsirinde Şahsî Mushaflar ve Sûre Tertipleri”. İslam Araştırmaları Dergisi, sy 38: 45-87. https://doi.org/10.26570/isad.346788.
EndNote
Arpa R (01 Aralık 2017) Şehristânî’nin Mefâtîhu’l-esrâr Adlı Tefsirinde Şahsî Mushaflar ve Sûre Tertipleri. İslam Araştırmaları Dergisi 38 45–87.
IEEE
[1]R. Arpa, “Şehristânî’nin Mefâtîhu’l-esrâr Adlı Tefsirinde Şahsî Mushaflar ve Sûre Tertipleri”, isad, sy 38, ss. 45–87, Ara. 2017, doi: 10.26570/isad.346788.
ISNAD
Arpa, Recep. “Şehristânî’nin Mefâtîhu’l-esrâr Adlı Tefsirinde Şahsî Mushaflar ve Sûre Tertipleri”. İslam Araştırmaları Dergisi. 38 (01 Aralık 2017): 45-87. https://doi.org/10.26570/isad.346788.
JAMA
1.Arpa R. Şehristânî’nin Mefâtîhu’l-esrâr Adlı Tefsirinde Şahsî Mushaflar ve Sûre Tertipleri. isad. 2017;:45–87.
MLA
Arpa, Recep. “Şehristânî’nin Mefâtîhu’l-esrâr Adlı Tefsirinde Şahsî Mushaflar ve Sûre Tertipleri”. İslam Araştırmaları Dergisi, sy 38, Aralık 2017, ss. 45-87, doi:10.26570/isad.346788.
Vancouver
1.Recep Arpa. Şehristânî’nin Mefâtîhu’l-esrâr Adlı Tefsirinde Şahsî Mushaflar ve Sûre Tertipleri. isad. 01 Aralık 2017;(38):45-87. doi:10.26570/isad.346788

Cited By