Dördüncü Endüstri Devrinde İşletmelerde Yapay Zekâ Uygulamaları Örnekleri Üzerine Nitel Bir Araştırma

Öz

Bu çalışma, Endüstri 4.0'ın 20 farklı bileşeninden biri olan yapay zekâ uygulamalarının, işletmelerde hangi ortak amaçlar doğrultusunda kullandıklarını ve bu uygulamaların iş süreçlerine olan etkilerini kapsamlı bir şekilde araştırmayı amaçlamaktadır. Çalışmada, 20 farklı sektörde faaliyet gösteren 20 işletmenin kurumsal web sayfaları ve çeşitli dokümanları incelenerek, yapay zekâ uygulamalarının işletmelerdeki rolü ve etkisi analiz edilmiştir. Nitel araştırma yöntemi kullanılarak gerçekleştirilen bu çalışmada, yapay zekânın işletmelerin operasyonel süreçlerine entegrasyonu, kullanılan yapay zekâ teknolojilerinin türleri ve bu teknolojilerin işletmelerin verimliliği, müşteri memnuniyeti, rekabet avantajı gibi çeşitli alanlardaki etkileri ele alınmıştır. Elde edilen bulgular, yapay zekâ uygulamalarının işletmelerde geniş bir kullanım potansiyeline sahip olduğunu ve birçok sektörde önemli faydalar sağladığını göstermektedir. Çalışma, yapay zekâ teknolojilerinin iş süreçlerine entegrasyonu konusunda çeşitli örnekler sunarak, bu alandaki uygulamaların mevcut durumu ve gelecekteki gelişim potansiyelleri hakkında kapsamlı bir bakış açısı sağlamaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma, yapay zekânın işletmelerdeki kullanımına dair kapsamlı bir bakış açısı sağlarken, bu alandaki uygulamaların çeşitli örneklerini ve potansiyel gelişim alanlarını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• endüstri 4.0
• yapay zeka
• yapay zeka uygulamaları

A Qualitative Research on Examples of Artificial Intelligence Applications in Businesses in The Fourth Industrial Era

Abstract

This study aims to comprehensively investigate the common purposes for which artificial intelligence applications, one of the 20 key components of Industry 4.0, are utilized in enterprises and the effects of these applications on business processes. The corporate websites and various documents of 20 enterprises operating in 20 different sectors were examined to analyze the role and impact of artificial intelligence applications within businesses. Conducted using a qualitative research method, this study explores the integration of artificial intelligence into the operational processes of enterprises, the types of artificial intelligence technologies employed, and the effects of these technologies in areas such as efficiency, customer satisfaction, and competitive advantage. The findings indicate that artificial intelligence applications have broad potential usage in enterprises, providing significant benefits across many sectors. By presenting various examples of the integration of artificial intelligence technologies into business processes, this study offers a comprehensive perspective on the current state and future development potential of AI in this field. Ultimately, it provides valuable insights into the use of artificial intelligence in businesses while highlighting potential areas for further development and application.

Keywords

• Industry 4.0
• Artificial Intelligence
• Artificial Intelligence Applications

Kaynakça

1. Acar, S. (2022). Endüstri 4.0 ve Stratejik İnsan Kaynakları Yönetimi İlişkisine Yenilikçi Bir Bakış, Usta Kara, I., Karalar, S (Ed.), içinde. Kalite ve Strateji Yönetimi Araştırmaları, 433-468.
2. Akben, İ. ve Avşar, İ.İ. (2018), Endüstri 4.0 ve Karanlık Üretim: Genel Bir Bakış, Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 3(1), 26-37.
3. Arkan, Ö. (2018). Endüstri 4.0 Kavramı ve Endüstri 4.0 Dönüşümünün Üretim Maliyetlerine Etkisi Üzerine Bir Vaka Çalışması: Bebek Bezi Üretimi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Arel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
4. Atak, G. (2018). Impact Factors And Current Issues On Technolog Development For Industry 4.0 Transformation In Technopark Companıes: The Case Of Turkey, istanbul Technical University Graduate School Of Arts And Socıal Sciences Department of Management, (Management MBA Programme).
5. Banger, G. (2018), Endüstri 4.0 ve Akıllı İşletme, Dorlion Yayınları.
6. Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarda geçerlik, güvenirlik ve örneklem büyüklüğünün belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23-28.
7. Bayuk, M., & Demir, B. (2019). Endüstri 4.0 kapsamında yapay zekâ ve pazarlamanın geleceği. Journal of social, humanities and administrative sciences, 5(19), 781-799.
8. Bécue, A., Praça, I., & Gama, J. (2021). Artificial intelligence, cyber-threats and Industry 4.0: Challenges and opportunities. Artificial Intelligence Review, 54(5), 3849-3886.

9. Berberoğlugil, B. (2023). Yönetimde Yapay Zekâ. Scientific Journal of Innovation and Social Sciences Research, 3(2), 81-96.
10. Bortolini, M., Ferrari, E., Gamberi, M., Pilati, F. & Faccio M. (2017). Assembly system design in the Industry 4.0 era: a general framework. IFAC PapersOnLine, 50-1, 5700–5705.
11. Büyükgöze, S., & Dereli, E. (2019). Dijital sağlık uygulamalarında yapay zekâ. VI. Uluslararası Bilimsel ve Mesleki Çalışmalar Kongresi-Fen ve Sağlık, (s. 07-10).
12. Demir, C. (2019). Endüstri 4.0: Yakın Geleceğin Sanayi Devrimi, B. Türkcan ve U. Akseki (Ed.), Endüstri 4.0 ve Türkiye Ekonomisi, ORION Kitabevi, Ankara.
13. De Azambuja, A. J. G., Plesker, C., Schützer, K., Anderl, R., Schleich, B., & Almeida, V. R. (2023). Artificial intelligence-based cyber security in the context of industry 4.0—a survey. Electronics, 12(8), 1920.
14. Efe, A. (2021). Yapay Zekâ ve Endüstri 4.0 İlişkisinin Siber Güvenlik Perspektifinden Analizi. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(1), 8(1), 123-143.
15. Ever, D., & Demircioğlu, E. N. (2022). Yapay zekâ teknolojilerinin kalite maliyetleri üzerine etkisi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 31(1), 59-72.
16. Fıske, J. (1996). İletişim çalışmalarına giriş. (S. İrvan, Çev.). Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
17. Guba, E. G., & Lincoln, Y. S. (1982). Epistemological and methodological bases of naturalistic inquiry. Educational Communication and Technology Journal, 30 (4), 233-252.
18. Gülşen, İzzet & Şuayıp Özdemir (2018), “Perakendecilikte Teknolojik Yenilikler ve Uygulamalar”, Pazarlama Teorisi ve Uygulamaları Dergisi, 4 (1), 103-138.
19. Gülşen, İ. (2019). İşletmelerde Yapay Zekâ Uygulamaları ve Faydaları: Perakende Sektöründe Bir Derleme. Tüketici ve Tüketim Araştırmaları Dergisi, 11(2), 407-436.
20. Gür, A., Ünay, S. & Dilek, Ş. (2018). Sanayiyi Yeniden Düşünmek. Seta Yayınları. İstanbul.
21. Güven, H., & Ayvaz-Güven, E. T. (2023). Yapay Zekâ Uygulamalarının E-Ticarette Kullanımı. International Journal of Management and Administration, 7(13), 69-94.
22. Infosys (2017), “AI: The Promise of a Great Future for Retailers”, https:// www.infosys.com/human-amplification/Documents/retail-ai-perspective.pdf, (Erişim: 15.05.2019).
23. İçten, T., & Bal, G. (2017). Artırılmış gerçeklik teknolojisi üzerine yapılan akademik çalışmaların içerik analizi. Bilişim Teknolojileri Dergisi, 10(4), 401-415.
24. İnce, H., İmamoğlu, S., & İmamoğlu, S. (2021). Yapay zekâ uygulamalarının karar verme üzerine etkileri: Kavramsal bir çalışma. International Review of Economics and Management, 9(1), 50-63.
25. Karakule, İ., & Aktepe, Ş. (2023). İşletmelerde Rekabet Üstünlüğü Sağlamada Yapay Zekâ Kullanımı: E-Ticaret Sitelerinin Mobil Uygulamalar Örneği. Fenerbahçe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(1), 30-46.
26. Koçak, A. & Arun, Ö. (2006). İçerik Analizi Çalışmalarında Örneklem Sorunu, Selçuk İletişim, 4(3), 21-28.
27. Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 170-189.
28. Metin, O. & Ünal, Ş. (2022), İçerik Analizi Tekniği: İletişim Bilimlerinde ve Sosyolojide Doktora Tezlerinde Kullanımı, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), 273-294.
29. Murugesan, U., Subramanian, P., Srivastava, S., & Dwivedi, A. (2023). A study of artificial intelligence impacts on human resource digitalization in Industry 4.0. Decision Analytics Journal, 7, 100249.
30. Nunes, M. L., Pereira, A.C. & Alves, A.C. (2017). Smart products development approaches for Industry 4.0. Procedia Manufacturing, 13, pp. 1215–1222.
31. Özdoğan, O. (2017). Endüstri 4.0. Dördüncü Sanayi Devrimi ve Endüstriyel Dönüşümün Anahtarları. Pusula Yayıncılık. İstanbul.
32. Özkan, Y.(2013). Veri Madenciliği Yöntemleri. Papatya Yayıncılık. İstanbul.
33. Peres, R. S., Jia, X., Lee, J., Sun, K., Colombo, A. W., & Barata, J. (2020). Industrial artificial intelligence in industry 4.0-systematic review, challenges and outlook. IEEE access, 8, 220121-220139.
34. Reınhard, G., Jesper, V. & Stefan, S. (2016). Industry 4.0: Building The Digital Enterprise, PWC-Industry 4.0, 1-36.
35. Sarnıç, A. (2017), Endüstri 4.0 Sürecinde Yetkinlik Temelli İnsan Kaynakları Sistemleri Üzerine Nitel Bir Araştırma (Yayınlanmamış Doktora Tezi) Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyonkarahisar.
36. Sarnıç, A. & Özutku, H. (2024), Endüstri 4.0 Sürecinde İnsan Kaynaklı Yetkinlikleri Üzerine Nitel Bir Araştırma, Beykoz Akademi Dergisi, 12(1), 141-171.
37. Sinan, A. (2016), “Üretim için yeni bir izlek: sanayi 4.0”, Journal of Life Economics, 8, 19-30.
38. Şahin, E. & Kaya, F. (2019). Pazarlamada Yeni Dönem, Endüstri 4.0 Yapay Zekâ ve Akıllı Asistanlar. Çizgi Kitabevi, Konya.
39. Şentürk, Ö. (2022). İç denetim faaliyetlerinde yapay zekâdan beklentiler: ChatGPT uygulaması örneği. TIDE Academia Research, 4(2), 51-82.
40. Tiftik, C. (2021). İnsan kaynakları yönetiminde yapay zekâ uygulamaları. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 9, 374-390.
41. Toker, A. (2022). Sosyal bilimlerde nitel veri analizi için bir kılavuz. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (51), 319-345.
42. Tsiatsis, V., Karnouskos, S., Höller, J., Boyle, D., Mulligan, C. (2019). Why the Internet of Things?, 3-7. Tuncel, C.O. (2022), İnovasyon ve Endüstri 4.0, DORA Yayıncılık
43. Ünal, A., & Kılınç, İ. (2020). Yapay zekâ işletme yönetimi ilişkisi üzerine bir değerlendirme. Yönetim Bilişim Sistemleri Dergisi, 6(1), 51-78.
44. Wang,Ş., Wan, J., Zhang,D., Li, D. ve Zhang,C. (2015). Towards Smart Factory For Industry 4.0: A Self-organized Multı-Agent System With Big Data Based Feedback and Coordination. Computer Networks, (101), 158-168.
45. Yıldız, A. (2018), Endüstri 4.0 ve Akıllı Fabrikalar, Sakarya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 22(2), 546-556.
46. Yiğit, S., Berşe, S., & Dirgar, E. (2023). Yapay zekâ destekli dil işleme teknolojisi olan ChatGPT’nin sağlık hizmetlerinde kullanımı. Eurasian Journal of Health Technology Assessment, 7(1), 57-65.
47. Yoşumaz, İ. (2018). Endüstri 4.0’a Geçiş Sürecinde Kurumsal Hafızanın Rolü, (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyonkarahisar.