Muhacirlerin Eliyle İmparatorluğu Yeniden Kurmak: Vladimir Hamed-Troyansky ve Muhacirler İmparatorluğu Üzerine Bir İnceleme

Öz

Bu makale, Vladimir Hamed-Troyansky’nin 19. yüzyılda Kuzey Kafkasya’dan Osmanlı İmparatorluğu’na yönelen göçleri konu alan Muhacirler İmparatorluğu adlı monografisini incelemektedir. Yazar, Osmanlı topraklarına gelen muhacirleri modernleşmenin edilgen nesneleri değil kurucu aktörleri olarak konumlandırırken, devletin modern mülteci sisteminin öncüsü olan kapsamlı bir "muhacir rejimi" kurduğunu savunmaktadır. Çalışmada, Osmanlıların ortaya koyduğu hukuki ve kurumsal çerçevede, muhacirlerin yeni bir yerleşim ve hayat kurmak için sergiledikleri mücadeleler ve kölelik gibi sosyal meseleler derinlemesine analiz edilmiştir. Zengin arşiv verilerini, mektup ve dilekçeler gibi mikro-tarihsel kaynakları bir araya getiren eser, klasik tarih anlatısının ötesine geçmiş, göç olgusunu bürokrasiyi, tarımı ve demografiyi yeniden inşa eden dinamik bir süreç olarak değerlendirmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Kuzey Kafkasya
• Muhacirler
• İskân
• Osmanlı İmparatorluğu
• Çarlık Rusya

Rebuilding the Empire Through Migrants: A Review of Vladimir Hamed-Troyansky’s Empire of Refugees

Öz

This article examines Vladimir Hamed-Troyansky’s monograph, Empire of Refugees, which focuses on the migrations from the North Caucasus to the Ottoman Empire in the 19th century. The author positions the refugees arriving in Ottoman lands not as passive objects of modernization, but as foundational actors. He argues that during this process, the Ottomans established a comprehensive "refugee regime" that served as a precursor to the modern refugee system. Within the legal and institutional framework established by the Ottomans, the study provides a deep analysis of the struggles of refugees to build new lives and settlements, as well as social issues such as slavery. By integrating rich archival data with micro-historical sources like letters and petitions, the work moves beyond classical historical narratives and evaluates migration as a dynamic process that reconstructed bureaucracy, agriculture, and demography.

Anahtar Kelimeler

• North Caucasus
• Refugees
• Settlement
• Ottoman Empire
• Tsarist Russia

Kaynakça

1. Demirdağ, M. (2024), Göç ve Girişimcilik: Batı Afrika’daki Lübnanlılar Örneği (1860-1990), Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Orta Doğu ve İslam Ülkeleri Araştırma Enstitüsü Orta Doğu Ekonomi Politiği Bilim Dalı.
2. Dündar, F. (2021), Hicret, Dîn ü Devlet Osmanlı Göç Politikası (1856-1908), 1.Baskı, İletişim Yayınları.
3. Gündoğdu, İ. (2025), 19. Yüzyılda Canik Sancağı’nda Kurumsal Değişim ve Ekonomik Gelişme, Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisat Anabilim Dalı, İktisat Tarihi Bilim Dalı.
4. Hamed-Troyansky, V. (2026), Muhacirler İmparatorluğu Osmanlı İmparatorluğu’nun Son Döneminde Kuzey Kafkasyalı Müslümanlar, 1. Baskı, İletişim Yayınları.
5. İpek, N. (2024), Canik Ve Göç 1800-1923, 1.Baskı, Ankara, Türk Tarih Kurumu.
6. Karpat, Kemal H. (2003), Osmanlı Nüfusu (1830-1914): Demografik ve Sosyal Özellikleri, (Çev. B. Tırnakçı) Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul.