Osmanlı Matbuatında Aileye Yönelik Tartışmalar (1840 -1880)

Osmanlı modernleşme tartışmalarında matbuatın yaygınlaşmasıyla beraber toplumdaki sosyal kurumlar da bu tartışmaların öznesi haline gelmişlerdir. III. Selim (1789 -1808) ve akabinde II. Mahmut (1808 -1839) dönemlerinde ıslahatların sadece kurumları değil, aynı zamanda toplumu da kapsaması amaçlanmıştır. Yapılan ıslahatların toplumu kapsamasıyla ıslahatların daha köklü ve kalıcı olacağı düşünülmüştür. Özellikle II. Mahmut (1808 -1839) döneminde Kapıkulu Ocağı’nın kaldırılmasından (1826), toplumun kılık kıyafetinin değiştirilmesine kadar bir dizi alanı kapsamıştır. Bununla birlikte 1831 yılında Takvim –i Vekayi’nin çıkarılmaya başlanması devlet ve toplum arasında yeni bir iletişim alanını ortaya çıkarmıştır. Devletle toplum arasında, devlet toplumun nazarında daha şeffaflaşmaya ve toplum kendi sorunlarına devletin müdahalesini görmeye başlamıştır. Takvim –i Vekayi’nin ardından 1850’lili yıllarla birlikte Osmanlı matbuatında, özel teşebbüse dayalı gazeteler, dergiler ve mecmualar neşredilmiştir. Toplum böylelikle kendi gündemini şekillendirmiş; örf, adet, gelenek ve göreneklerin çağa uygunluğu tartışılmıştır. Bu bağlamda aile tartışmaları, aile içindeki anne, baba, çocuk, karı –koca gibi sosyo –biyolojik roller değerlendirilmiştir. Ailenin sınırları, edinilmiş sosyal alışkanlıklar ve çağın aileye etkileri toplumsal gündemin önemli konularından olmuştur. Çalışmamızda ele alınan dönemde dönemin dergileri, mecmuaları, gazetelerindeki aile bağlamlı yazılar tartışılmıştır. Böylelikle toplumun farklı kesimlerinden insanların aileyle ilgili değerlendirmeler toplumdaki farklı görüşlerin kendi sundukları mecraların takibini yapmak mümkün olmuştur.