Türkiye-Çin Ekonomik İlişkileri (1925-1995)

Türkiye Cumhuriyeti Devleti kuruluşundan itibaren Çin ile ilişkilerine önem vermiştir. 1925 yılında Türkiye ile Çin Cumhuriyeti Devleti arasında imzalanan antlaşmayla birlikte iki ülke arasında diplomatik ilişkiler kurulmuştur. 1934 yılında ise iki ülke arasında Dostluk Antlaşması imzalanmıştır. 1925 yılından itibaren iki ülke arasında müstakil bir ticaret antlaşması yapılması için görüşmeler sürmüştür. Ancak Çin’de başlayan iç savaş iki ülke arasında ticaret antlaşması ile ilgili somut adımlar atılmasını zorlaştırmıştır. Çin İç Savaşı sonunda kurulan Çin Halk Cumhuriyeti’ni Türkiye 1971 yılında tanımış ve bu tarih itibariyle iki ülke arasındaki ticari ilişkiler başlamıştır. Gizliliği kaldırılan Türk Diplomatik Arşivleri ve Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Cumhuriyet Arşivleri evraklarına dayanan bu çalışmada 1925-1995 yılları arası Türkiye-Çin ticari ilişkileri ele alınacaktır. Literatüre özellikle 1990 öncesi Türkiye-Çin ticari ilişkileri konusunda katkı sağlayacak bu çalışmada, gizliliği kaldırılan Türkiye-Çin Karma Ekonomik Komisyonu tutanakları kullanılacaktır. İki ülke arasındaki ticari ilişkilerin gelişmemesinde, Çin İç Savaşı ve Körfez Savaşı gibi dış etkenlerin yanı sıra, her iki ülkede uygulanan korumacı ekonomi politikaları ile kamu dışı bireysel yatırımcıların yetersizliğinin etkili olduğu vurgulanacaktır.