Araştırma Makalesi

Kayseri Senatörü Suat Hayri Ürgüplü'nün Senato Faaliyetleri

Cilt: 4 Sayı: 2 28 Temmuz 2026
PDF İndir
AR EN RU TR

Kayseri Senatörü Suat Hayri Ürgüplü'nün Senato Faaliyetleri

Öz

Bu çalışma, Türk siyasi tarihinde parlamenter sistemin gelişim sürecini ve Cumhuriyet Senatosu’nun işleyişini Kayseri özelinde ele almaktadır. Anayasa ve parlamenter sisteme geçiş arayışları Tanzimat döneminde başlamış ve 1876’da Meclisi Umumi’nin açılmasıyla kurumsallaşmıştır. Osmanlı Devletinin yıkılması sonrasında Cumhuriyetin ilanı ile birlikte demokrasiye geçiş çabaları devam etmiş, ancak uygulama aşamasında çok partili hayata geçiş denemeleri 1924 ve 1930’da başarısız olmuştur. II. Dünya Savaşı sonrası uluslararası alandaki gelişmelerin etkisiyle Türkiye, 1946’da Demokrat Parti’nin kurulmasıyla çok partili hayata geçmiştir. 1950–1960 yılları arasında Demokrat Parti iktidarı ile demokrasi uygulamaları sürmüş, 27 Mayıs 1960 askeri müdahalesi sonrasında hazırlanan 1961 Anayasası ile Türkiye Büyük Millet Meclisi iki kanatlı hale gelmiş ve Cumhuriyet Senatosu kurulmuştur. 1961–1980 yılları arasında görev yapan Cumhuriyet Senatosu, seçimle gelen, Cumhurbaşkanı kontenjanından atanan ve tabii senatörlerden oluşmuştur. Kayseri bu dönemde altı senatörle temsil edilmiştir: Hüseyin Kalpaklıoğlu, Hüsnü Dikeçligil, Hüseyin Sami Turan, İbrahim Kirazoğlu, Ziya Müezzinoğlu ve Suat Hayri Ürgüplü. Çalışmada özellikle Türkiye’nin 11. Başbakanı ve Cumhuriyet Senatosu’nun ilk başkanı olan Suat Hayri Ürgüplü’nün senatodaki faaliyetleri incelenmektedir. Cumhurbaşkanlığı Arşivi, Senato tutanakları, hatıratlar ve dönemin basın kaynakları kullanılarak Ürgüplü’nün Türkiye genelinde ve Kayseri özelinde siyasi katkıları değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Arşiv Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA), 030. 000.018.145.120.15.
  2. BCA, 030.000.010.139.998.18.
  3. BCA, 030.000.010.77.514.25.
  4. BCA, 030.000.018.1.02.141.90.19.
  5. BCA, 030.000.10.14.80.7.
  6. BCA, 030.01.02.18.159.11.11.
  7. Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Arşivi Tercümei Hal Kâğıdı.
  8. TBMM Arşivi, Sicil No: 1081, Suat Hayri Ürgüplü Seçim mazbatası 1939.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türkiye Cumhuriyeti Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

14 Mayıs 2026

Kabul Tarihi

7 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 4 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Çakırbaş, A. (2026). Kayseri Senatörü Suat Hayri Ürgüplü’nün Senato Faaliyetleri. Istranca Tarih Araştırmaları Dergisi, 4(2), 375-396. https://izlik.org/JA87LT94KT
AMA
1.Çakırbaş A. Kayseri Senatörü Suat Hayri Ürgüplü’nün Senato Faaliyetleri. ISTAD. 2026;4(2):375-396. https://izlik.org/JA87LT94KT
Chicago
Çakırbaş, Ali. 2026. “Kayseri Senatörü Suat Hayri Ürgüplü’nün Senato Faaliyetleri”. Istranca Tarih Araştırmaları Dergisi 4 (2): 375-96. https://izlik.org/JA87LT94KT.
EndNote
Çakırbaş A (01 Temmuz 2026) Kayseri Senatörü Suat Hayri Ürgüplü’nün Senato Faaliyetleri. Istranca Tarih Araştırmaları Dergisi 4 2 375–396.
IEEE
[1]A. Çakırbaş, “Kayseri Senatörü Suat Hayri Ürgüplü’nün Senato Faaliyetleri”, ISTAD, c. 4, sy 2, ss. 375–396, Tem. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA87LT94KT
ISNAD
Çakırbaş, Ali. “Kayseri Senatörü Suat Hayri Ürgüplü’nün Senato Faaliyetleri”. Istranca Tarih Araştırmaları Dergisi 4/2 (01 Temmuz 2026): 375-396. https://izlik.org/JA87LT94KT.
JAMA
1.Çakırbaş A. Kayseri Senatörü Suat Hayri Ürgüplü’nün Senato Faaliyetleri. ISTAD. 2026;4:375–396.
MLA
Çakırbaş, Ali. “Kayseri Senatörü Suat Hayri Ürgüplü’nün Senato Faaliyetleri”. Istranca Tarih Araştırmaları Dergisi, c. 4, sy 2, Temmuz 2026, ss. 375-96, https://izlik.org/JA87LT94KT.
Vancouver
1.Ali Çakırbaş. Kayseri Senatörü Suat Hayri Ürgüplü’nün Senato Faaliyetleri. ISTAD [Internet]. 01 Temmuz 2026;4(2):375-96. Erişim adresi: https://izlik.org/JA87LT94KT