Innovation in Science, Technology and Engineering (İSTE) Journal, bilimsel yayınların kalitesini, bilimsel bulgulara duyulan kamu güvenini ve özgün fikirlerin hak ettiği itibarı korumak amacıyla belirli etik kurallara uyar. Dergi, Yayın Etiği Komitesi'nin (COPE) davranış kurallarını ve yönergelerini esas alır.

Yayın Etiği Komitesi (COPE). (2026, 21 Temmuz). Üyeler İçin Davranış Kuralları (Code of Conduct for Members). Erişim tarihi: 24 Ekim 2026, https://publicationethics.org/membership/code-of-conduct

Innovation in Science, Technology and Engineering (İSTE) Journal'a çalışma gönderen yazarlar, çalışmalarının özgün olduğunu ve başka bir yerde yayımlanmadığını ve yayımlanmak üzere değerlendirme sürecinde olmadığını onaylar. Yazarlar ayrıca gönderdikleri makalenin başka makale veya çalışmalardan kısmen ya da tamamen kopyalanmadığını ve intihal içermediğini onaylar. Yazarlar, çalışmanın yürütülmesini, değerlendirilmesini veya yorumlanmasını etkileyebilecek mali, mesleki, kişisel veya kurumsal ilişkilerini beyan eder; çıkar çatışması bulunmuyorsa bunu açıkça belirtir.

Gönderilen tüm makaleler editoryal ön inceleme aşamasında DergiPark’ın sağladığı benzerlik tespit sistemiyle taranır. Kaynakça hariç toplam benzerlik oranı %20'yi veya tek bir kaynakla benzerlik %5'i aşarsa makale ayrıntılı editoryal incelemeye alınır. Benzerlik oranı tek başına intihal göstergesi değildir; usulüne uygun gösterilmiş alıntılar ve yaygın yöntem ifadeleri bağlamı içinde değerlendirilir. İnceleme sonucunda etik açıdan sorun bulunmayan makalelerin değerlendirme sürecine devam edilir; gerekli görülen durumlarda yazardan açıklama veya düzeltme istenir ya da makale gerekçesi belirtilerek reddedilir. Belirtilen eşiklerin altında kalan benzerlik oranları, çalışmanın intihal içermediğini veya yayımlanmaya uygun olduğunu tek başına göstermez. Yayın sürecinin ilerleyen aşamalarında veya yayımlandıktan sonra intihal tespit edilirse COPE yönergeleri doğrultusunda işlem yapılır. Benzerlik taramalarında kullanılan yazılım ve filtreleme ayarları raporla birlikte kaydedilir. Karşılaştırılabilir nitelikteki başvurular tutarlı ayarlarla değerlendirilir; gerekli görülen ek incelemeler ve bunların gerekçeleri kayıt altına alınır.

Dergi, gönderilen makalelerin tarafsız biçimde değerlendirilmesi ve yazarlar ile hakemler arasındaki fiili veya olası çıkar çatışmalarının önlenmesi için gerekli düzenlemeleri yapar.

EDİTÖRLERİN VE EDİTÖR KURULUNUN SORUMLULUKLARI

Yayın Sorumlulukları ve Bağımsızlık

Derginin tüm editörleri, dergideki değerlendirme ve kararlarında bağımsızdır. Editoryal kararlar yalnızca bilimsel ölçütlere dayanır; karar süreçlerine yönelik uygunsuz müdahalelere izin verilmez. Editörler, bu tür baskı veya müdahale girişimlerini kayıt altına alır ve gerektiğinde ilgili kurumsal mekanizmalara başvurur. Öte yandan editörler, dergide verdikleri kararlardan sorumludur. Baş editör, derginin editoryal süreçlerinden ve nihai yayın kararlarından sorumludur. Yardımcı editörler ve Editör Kurulu, görevleri kapsamında bilimsel değerlendirmeye ve yayın politikalarının geliştirilmesine katkı sağlar.

Gizlilik ve Çıkar Çatışması

Gönderilen makaleler ve bunlara ilişkin değerlendirme bilgileri yalnızca değerlendirme ve yayın sürecinde görev alan editörler, hakemler ve yayın ekibiyle, görevlerinin gerektirdiği ölçüde paylaşılır. Bu kişiler yayımlanmamış bilgi, fikir ve verileri izinsiz olarak kendi çalışmalarında kullanamaz. Bir editör ile yazar, yazarın kurumu veya çalışma arasında çıkar çatışması varsa değerlendirme süreci, çıkar çatışması bulunmayan başka bir editör tarafından yürütülür. Editörler, kendi makalelerinin değerlendirme ve karar süreçlerinde görev almaz.

Yayın Kararları

Editörler, ön incelemeyi geçen makaleler için alanında uzman en az iki hakem görevlendirerek hakem değerlendirmesini sağlar. Bir makalenin yayımlanmasına ilişkin karardan, makalenin araştırmacılar ve okuyucular için önemi, hakem raporları ile intihal ve telif hakkı ihlali gibi hukuki konular dikkate alınarak baş editör sorumludur. Baş editör, kararını diğer editörler ve hakemlerle tartışabilir.

HAKEMLERİN SORUMLULUKLARI

Editör Kararına Katkı

Hakem değerlendirmesi, gönderilen bir makalenin bilimsel içeriğinin, yöntemsel yeterliliğinin, raporlama niteliğinin ve dergi ilkelerine uygunluğunun kontrol edilmesi ve uygun olmayan içerik için hakem görüşünün bildirilmesidir. Değerlendirme süreci, hakemlere yalnızca görüşlerini editörlere iletme olanağı sağlamakla kalmaz, aynı zamanda makalelerin içeriğini geliştirme fırsatı da verir.

Değerlendirme Süresi

Bir makalenin değerlendirilmesi için görevlendirilen hakem, makalenin konusunda yeterli uzmanlığa sahip değilse, değerlendirme için yeterli zamanı yoksa veya bir çıkar çatışması varsa, kendisini görevlendiren editöre bilgi vermeli ve görevden çekilmeyi talep etmelidir. Makalenin içeriği hakemin uzmanlık alanına uygunsa, hakem değerlendirmeyi tamamlamalı ve raporunu editörlük tarafından belirtilen süre içinde sunmalıdır.

Gizlilik

Makalelerin değerlendirilmesi için görevlendirilen hakemler, makalelerin gizli belge olduğunu baştan kabul eder ve bu belgelerle ilgili hiçbir bilgiyi değerlendirmede görev alan editörler dışında üçüncü kişilerle paylaşmaz. Hakemler, makaleler yayına kabul edildikten veya reddedildikten sonra da bilgi paylaşmamaya devam eder. Değerlendirmeye gönderilen makaledeki bir fikrin hakem tarafından izinsiz kullanıldığından şüphelenilirse, COPE'un "Bir hakemin yazarın fikirlerini veya verilerini sahiplendiğinden şüpheleniyorsanız ne yapmalısınız?" akış şeması takip edilir.

Nesnellik Standartları

Hakemler eleştirilerini bilimsel temellere dayandırmalı ve görüşlerini bilimsel kanıtlarla desteklemelidir. Makaleleri geliştirmek amacıyla yapılan tüm yorumlar açık ve doğrudan olmalı, yazarı incitmeyecek bir dille yazılmalıdır. Aşağılayıcı ve onur kırıcı ifadelerden kaçınılmalıdır.

Atıf ve Kaynakların Uygunluğu

Hakemler, başka kaynaklardan aktarılan ifade, fikir, gözlem, sonuç ve kanıtlara uygun biçimde atıf yapılıp yapılmadığını değerlendirmelidir. Hakemler gerektiğinde gösterilen kaynakların makaledeki iddiaları gerçekten desteklediğini de kontrol etmelidir.

Çıkar Çatışması

Bir hakemin yazar(lar)la bir veya daha fazla çıkar ilişkisi varsa, kendisini görevlendiren editöre bilgi vermeli ve görevden çekilmeyi talep etmelidir.

DEĞERLENDİRME SÜREÇLERİNDE YAPAY ZEKÂ KULLANIMI

Yapay zekâ araçları bağımsız hakem olarak görevlendirilemez ve insan hakem değerlendirmesinin yerine kullanılamaz. Editörler ve hakemler değerlendirmelerinden ve kararlarından sorumludur. Yayımlanmamış makaleler, hakem raporları ve diğer gizli belgeler, derginin önceden belirlediği ve gizlilik, veri koruma ve kullanım koşulları bakımından uygunluğu doğrulanmış süreçler dışında haricî yapay zekâ hizmetlerine yüklenemez.

YAZARLARIN SORUMLULUKLARI

Raporlama Standartları

Araştırma makalelerinde bulgular doğru ve açık biçimde sunulmalı, kullanılan yöntem ve elde edilen kanıtlarla ilişkilendirilerek tartışılmalıdır. Araştırmanın deseni ile veri toplama ve analiz süreçleri, benimsenen yaklaşımın gerektirdiği açıklıkta raporlanmalıdır. Uygun araştırma türlerinde tekrarlanabilirliği, nitel araştırmalarda ise araştırma sürecinin izlenebilirliğini destekleyen bilgiler verilmelidir. Yazarlar bilerek yanlış veya eksik veri sunmamalıdır. Derleme makalelerde kaynakların nasıl seçildiği ve incelendiği açıklanmalı, literatüre eleştirel veya bütünleştirici bir katkı sunulmalıdır.

Veri Erişimi ve Saklama

Araştırma bulgularını destekleyen veriler ve ilgili belgeler güvenli biçimde saklanmalıdır. İlgili mevzuat, kurumsal veya fon sağlayıcı politikaları, etik kurul kararları ve katılımcılara verilen taahhütlerden kaynaklanan farklı gereklilikler saklı kalmak üzere anonimleştirilmiş araştırma verileri, makalenin yayımlanmasından itibaren en az 10 yıl korunur. Katılımcıların kimliğini belirleyebilecek veriler ilgili mevzuata, etik kurul kararlarına ve katılımcılara verilen taahhütlere uygun süre ve koşullarda saklanır; açık erişime sunulmaz. Bilimsel doğrulama veya etik inceleme amacıyla editörlük tarafından veri talep edilmesi hâlinde paylaşım, gizlilik yükümlülüklerine ve gerekli erişim izinlerine uygun biçimde gerçekleştirilir.

Etik Kurul İzni ve Bilgilendirilmiş Onam

Anket, görüşme, odak grup, gözlem veya deney gibi yöntemlerle insan katılımcılardan veri toplanan ve etik kurul izni gerektiren çalışmalarda izin, veri toplanmadan önce alınmalıdır. Etik kurulun adı, karar tarihi ve sayısı makalenin yöntem bölümünde belirtilmelidir. Katılımcıların gönüllü katılımının, bilgilendirilmiş onamının ve gizliliğinin nasıl sağlandığı açıklanmalıdır. Hayvanların kullanıldığı ve etik kurul onayı gerektiren araştırmalarda, araştırmanın yürütüldüğü ülkedeki ilgili mevzuat ve kurumsal düzenlemeler uyarınca yetkili etik kuruldan onay alınmalı; kurul adı, karar tarihi ve sayısı makalede belirtilmelidir. Etik kurul izni gerektirmeyen çalışmalarda bunun gerekçesi belirtilmelidir. Etik kurul onayından veya bilgilendirilmiş onamdan muafiyet söz konusuysa muafiyetin dayanağı ve varsa ilgili kurul ya da kurum kararı ayrı ayrı açıklanmalıdır. Başkalarına ait ölçek, anket veya görsellerin kullanımı için gerekli izinler de ayrıca alınmalı ve makalede belirtilmelidir.

Özgünlük ve İntihal

Makale gönderen yazarlar, makalelerinin özgün olduğundan ve başka kaynaklardan aktarılan tüm ifade ve fikirlere uygun biçimde atıf yapıldığından emin olmalıdır.

Mükerrer Yayın ve Eşzamanlı Gönderim

Aynı veri setinden üretilen çalışmalar farklı araştırma sorularına ve özgün katkılara dayanmalı, önceki yayınlarla ilişkileri açıklanmalı ve bu yayınlara atıf yapılmalıdır. Aynı bulguların yeni bir katkı sunulmadan yeniden yayımlanması ve araştırmanın gereksiz parçalara bölünmesi kabul edilmez. Tezlerden veya bilimsel toplantılarda sunulan çalışmalardan üretilen makalelerde önceki çalışmanın niteliği, erişim bilgileri ve gönderilen makaleyle ilişkisi editörlüğe açıklanmalıdır. Toplantıda sunum yapılması, özet yayımlanması ve tam metin yayımlanması ayrı durumlar olarak değerlendirilir. Önceki içeriğin kapsamı, metinsel ve bilimsel örtüşme düzeyi ile makalenin özgün katkısı editoryal incelemede dikkate alınır. Yazarlar aynı makaleyi aynı anda birden fazla dergiye göndermemelidir.

Gönderilen Makalenin Geri Çekilmesi

Sorumlu yazar, tüm yazarların bilgisi ve onayıyla gerekçeli geri çekme talebini editörlüğe iletir. Talep editörlük tarafından incelenir ve sonucu yazılı olarak bildirilir. Geri çekme işlemi tamamlanmadan makale başka bir dergiye gönderilemez. Geri çekme talebi, mevcut bir etik ihlal iddiasının incelenmesini kendiliğinden sona erdirmez.

Yazarlık

Makalede yazar olarak yer alan kişilerin aşağıdaki koşulların tamamını karşılaması gerekir:

•       Çalışmanın kavramsallaştırılmasına veya tasarımına ya da verilerin elde edilmesine, analizine veya yorumlanmasına önemli bilimsel katkı sağlamak,

•       Makalenin hazırlanmasında veya eleştirel olarak gözden geçirilmesinde yer almak,

•       Makalenin son hâlini onaylamak,

•       Çalışmanın doğruluğu ve bütünlüğü konusunda sorumluluk üstlenmek.

Bu koşulları karşılamayan katkı sahipleri (teknik yardım, yazım ve düzenleme desteği, genel katkılar vb.) yazar listesine dâhil edilmemeli, ancak teşekkür bölümünde belirtilebilir. Sorumlu yazar, yazar olarak yer alanların ve teşekkür bölümünde anılacak kişilerin ayrı bir listesini sunmalıdır.

Gönderimden sonra yazar ekleme, çıkarma veya yazar sıralamasında değişiklik talepleri, sorumlu yazarın gerekçeli başvurusu, tüm yazarların ve eklenmesi veya çıkarılması önerilen kişilerin yazılı onayı ve editörün değerlendirmesiyle ele alınır. Makale kabul edildikten sonra rutin yazar ekleme, çıkarma veya sıralama değişiklikleri yapılmaz. Bununla birlikte belgelenmiş bir hata, yazarlık uyuşmazlığı veya etik sorun ortaya çıkması hâlinde ilgili talep COPE yönergeleri doğrultusunda incelenir. Gerektiğinde yayın süreci durdurulur, ilgili kurumlardan değerlendirme istenir veya yayımlanmış makale için düzeltme işlemi yürütülür.

Çıkar Çatışması

Yazarlar, makalelerinde her türlü çıkar çatışmasını açıkça beyan etmelidir. Çıkar çatışması bulunmaması durumunda bu durum da açıkça beyan edilmelidir. En yaygın çıkar çatışması türleri mali destekler, eğitim veya diğer fonlar, kişisel veya kurumsal ilişkiler ve üyeliklerdir. Çalışmanın tüm mali destek kaynakları (hibe veya proje numaralarıyla birlikte) beyan edilmelidir.

Kaynakların Kullanımı

Yazarlar, kişisel yollarla elde edilen bilgileri (konuşmalar, yazışmalar veya tartışmalar) bilginin sahibinin izni olmadan kullanmamalıdır. Gizli belgelere veya hibe başvurularının değerlendirilmesine ilişkin bilgiler, ilgili hizmeti sağlayan kurumların izni olmadan kullanılmamalıdır.

Yapay Zekâ Kullanımı

Üretken yapay zekâ araçları yazar olarak gösterilemez. Makalenin hazırlanmasında bu araçlar kullanıldıysa hangi aracın hangi amaçla kullanıldığı makalenin kaynakçadan önceki beyanlar bölümünde ve Yazar Beyan Formu’nda belirtilmelidir. Yazarlar, yapay zekâ ile üretilen içeriğin doğruluğundan ve gösterilen kaynakların gerçekliğinden sorumludur.

Yapay zekâ araçlarının veri işleme, analiz, kodlama veya görsel üretimi gibi araştırmanın yöntemini ya da bulgularını etkileyen işlemlerde kullanılması hâlinde kullanım biçimi ve sonuçların nasıl doğrulandığı yöntem bölümünde de açıklanmalıdır. Yapay zekâ ile üretilen içerik, gerçekte elde edilmemiş araştırma verisi veya bulgusu olarak sunulamaz.

Hakem Değerlendirmesi

Yazarlar hakem değerlendirme sürecine katılmak zorundadır. Editörlerin ham veri, etik onay belgesi, araştırmanın niteliğine göre katılımcı veya hasta onamı ve yazar beyan formu taleplerine ve açıklama isteklerine yanıt vererek iş birliği yapmalıdır. Yazarlar, hakem değerlendirmesi sonucunda gelen düzeltme önerilerine olumlu ya da olumsuz yanıt vermelidir. Olumsuz yanıtlarda karşı görüşlerini de belirttiklerinden emin olmalıdırlar.

İTİRAZ VE ŞİKÂYETLER

Yazarlar editoryal kararlara ilişkin gerekçeli itirazlarını, yazarlar ve okuyucular ise yayın süreçlerine veya yayımlanmış içeriklere ilişkin şikâyetlerini derginin iletişim sayfasında belirtilen kanaldan editörlüğe iletebilir. Başvurular ilgili bilgi ve belgelerle birlikte incelenir ve sonuç başvuru sahibine bildirilir. İtiraz veya şikâyetin ilgili olduğu editör, başvurunun değerlendirilmesi ve karara bağlanmasında görev almaz; inceleme çıkar çatışması bulunmayan bir editör veya kurul üyesi tarafından yürütülür.

YAYIN SONRASI DÜZELTME VE GERİ ÇEKME

Yayımlanmış bir makalede hata veya etik sorun bildirilmesi hâlinde ilgili iddia editörlük tarafından incelenir; gerektiğinde yazarlardan açıklama ve ilgili kurumlardan değerlendirme istenir. Bulguların niteliğine göre düzeltme, endişe bildirimi veya geri çekme işlemi COPE yönergeleri doğrultusunda yürütülür. İlgili bildirimler gerekçeleri açıklanarak yayımlanır ve asıl makaleyle bağlantılandırılır. Yayımlanmış bir makalenin geri çekilmesi, gönderilmiş bir makalenin değerlendirmeden çekilmesinden ayrı bir süreçtir.

SORUMLULUK REDDİ

Makalelerde ifade edilen görüşler yazarlara aittir ve yayımcının, editörlerin veya Editör Kurulunun görüşlerini yansıtmak zorunda değildir. Yazarlar çalışmalarının özgünlüğünden, doğruluğundan ve bütünlüğünden sorumludur. Yayımcı ve editörler, yayın süreçlerinin etik ilkelere uygun yürütülmesi ve bildirilen hata veya etik sorunların incelenmesine ilişkin sorumluluklarını sürdürür. Yazarlar son okuma sırasında metni kontrol ederek gerekli düzeltmeleri bildirir. Dizgi ve yayın hazırlığı sırasında oluşan hatalar, kaynağı ve niteliği dikkate alınarak yazarlar ve dergi yönetiminin iş birliğiyle düzeltilir.

Not: Hakem değerlendirmesi sonrasında istenen düzeltmeler, kararın sorumlu yazara bildirilmesinden itibaren 2 ay içinde tamamlanmalıdır. Bu süre içinde yanıt vermeyen ve gerekçeli ek süre talep etmeyen yazarların makalelerinin değerlendirme süreci sonlandırılır.