Economics: From Modernism to Postmodernism

Öz

The dominant form of theory in the world of economics today, namely, the Neoclassical economics, claims its theories are universal, scientific and rational. Relying on the positivist methodology, the claim that humanity will be able to dominate the environment through positive analysis, which is one of the tenets of the enlightenment and hence modernism has an important place in the development of this perspective in economics. However, the idea that the social environment of man could easily be manipulated with positive inferences like those in the natural sciences seems problematic. The debate over whether it is possible to mention of single positive facts in economic life started long ago and more pluralistic points of view flourished later. Within this process, diversity and difference replaces the single fact positivism, and methodological individualism is replaced by a more holistic approach. At the same time individuals’ thoughts and emotions as well as cultural norms of different societies are subjects o scrutiny again. In this vein, the Original Institutional Economics and the Heuristic approach to economics and mentality came into the fore again. The aim of this study is to present the evolution of economics from modernism to postmodernism as a disciplined thought process.

Anahtar Kelimeler

• Modernism
• Postmodernism
• Economic Thought
• Positivism
• Methodology

Modernizmden Postmodernizme İktisat

Öz

Neoklasik iktisat, günümüzün hâkim iktisat anlayışıdır. Pozitivist bir metodoloji üzerine temellenen Neoklasik iktisat, ortaya attığı teorilerin bilimsel, evrensel ve rasyonel olduğunu iddia etmektedir. Aydınlanma düşüncesinin temelinde yer alan, olgucu analiz ile insanın çevresine hâkim olacağı iddiası ve dolayısıyla modernizm, bu bakış açısının gelişmesinde önemli bir yere sahiptir. Ancak, modernizmin kişilerden bağımsız ve gözlemlenebilir olgularla açıklanan gerçek dünya görüşünü ifade eden pozitivist yönteme dayanan bu hâkim iktisat anlayışı, karşı argümanlarını da beraberinde getirmiştir. İnsanın sosyal çevresinin de doğal çevre gibi pozitif çıkarımlar ile kolaylıkla şekillendirilmesi düşüncesi sorunlu görülmektedir. İktisatta tek bir doğrudan söz edilemeyeceği tartışması başlatılmış ve farklı yaklaşımları da içeren çoğulcu bir bakış açısı daha sonra gündeme gelmiştir. Bu süreçle birlikte tek doğrunun yerini çeşitleme ve farklılık, temsili bireyin yerini holistik yaklaşım almakta, bireylerin duygu, düşünce dünyaları ve kültürel bağlam tekrar analiz konusu edilmektedir. Postmodernist bir ton taşıyan bu itirazın da dikkate alınması, iktisadın kendisine ilişkin kavrayışımızı kuvvetlendirmesi açısından önemlidir. Bu süreçte, holistik yaklaşımı savunan Orijinal Kurumsal İktisadın özellikle evrim vurgusuyla birlikte ön plana çıkması söz konusudur. Kurumsalcılığın yanında, yine ahlak-zihniyet-iktisat ilişkisini inceleyen Yorumsamacı yaklaşımın da tekrar ele alınması gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı da modernizmden postmodernizme bir süreç olarak iktisadın serüvenini ortaya koymaktır.

Anahtar Kelimeler

• Modernizm
• Postmodernizm
• İktisadi düşünce
• Olguculuk
• Metodoloji

Kaynakça

1. Acar, G. T. (2008). İktisadı değiştirmek: Neoklasik iktisada eleştirel bir yaklaşım. İstanbul: İletişim Yayınları. google scholar
2. Arslan, M. (2015). İktisatta yeni yaklaşımlar, heterodoks iktisat ve yapıçözüm: Karmaşıklığın bilimi ve postmodern bilim söylemi bağlamında bir değerlendirme. E. Eren & M. Sarfati (Eds.), İktisatta Yeni Yaklaşımlar kitabı içinde (s.47-57). İstanbul: İletişim Yayınları. google scholar
3. Bauman, Z. (2003). Yasa koyucular ile yorumcular. (Kemal Atakay, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları. google scholar
4. Beed, C. (1991). Philosophy of science and contemporary economics: An overview. Journal of Post Keynesian Economics, 13(4), 459 - 494. google scholar
5. Bell, D. & Kristol, I. (2003) Models and reality in economic discourse in the crisis in economic theory (Ed.). New York: Free Press. google scholar
6. Bilir, H. (2019). Postmodernizmin iktisada yansımaları. Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, 27, 221-241. google scholar
7. Cassirer, E. (1979). The philosophy of the enlightenment. (Fritz C.A. Koelin & J. P. Pettegrove, Trans.). Princeton: Princeton University Press. google scholar
8. Cevizci, A. (2017). Aristoteles hayatı ve eserleri. (Furkan Akderin, Çev.). Nikomakhos’a Etik kitabının içinde. İstanbul: Say Yayınları. google scholar

9. Çiğdem, A. (2004). Bir imkan olarak modernite, weber ve habermas. İstanbul: İletişim Yayınları. google scholar
10. Çiğdem, A. (2009). Aydınlanma düşüncesi. İstanbul: İletişim Yayınları. google scholar
11. Demir, Ö. (1996). İktisatta yöntem tartışmaları. Ankara: Vadi Yayınları google scholar
12. Demir, Ö. (2009). Bilim felsefesi. Ankara: Vadi Yayınları. google scholar
13. Demir, Ö. (2019). İktisat metodolojisi. Bursa: Sentez Yayınları. google scholar
14. Dow, C. S. (1991). Are there any signs of postmodernism with economics ? Methdos, 3(1) ( June), 81-5. google scholar
15. Dulupçu, A. M. (1998). Modernizm - iktisat - retorik ve metafor üzerine post - epistemolojik bir deneme. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3, 15-34. google scholar
16. Eagleton, T. (2011). Postmodernizmin yanılsamaları. (Mehmet Küçük, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları. google scholar
17. Eck, A. (2017). Physicists confirm that we’re not living ın a computer simulation. https://www.pbs.org/ wgbh/nova/article/physicists-confirm-that-were-not-living-in-a-computer-simulation/ (Erişim tarihi: 05.07.2019). google scholar
18. Eren, E. (2011). Yeni iktisatta ortak noktalar. İçinde E. Eren & M. Sarfati (Eds.), iktisatta yeni yaklaşımlar (ss.13-45). İstanbul: İletişim Yayınları. google scholar
19. Esgün, T. G. (2006). Postmodernizme rağmen aydınlanma. Kaygı. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, 0(6), 96-103. google scholar
20. Featherstone, M. (2005). Postmodernizm ve tüketim kültürü. (M. Küçük, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları. google scholar
21. Feyerabend, P. K. (1994). Against method. London: Verso. google scholar
22. Feyerabend, P. K. (2017). Özgür bir toplumda bilim. (A. Kardam, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları. google scholar
23. Friedman, M. (2008). The methodology of positive economics. In D. M. Hausman (Ed.), The Philosophy of Economics: An Anthology (s. 145-178). Cambridge University Press. google scholar
24. Galeon, D. (2017). Sorry, Elon. Physicists say we definitely aren’t living in a computer simulation. https://futurism.com/sorry-elon-physicists-say-we-definitely-arent-living-in-a-computer-simulation, (Erişim tarihi: 05.07.2019). google scholar
25. Goody, J. (2008). Kapitalizm ve mdernlik. (İ. Durdu, Çev.). İstanbul: Küre Yayınları. google scholar
26. Görün, F. (1979). İktisatta kapsam ve yöntem. Ankara: Orta Doğu Teknik Üniversitesi Yayınları. google scholar
27. Habermas, J. (1996). Modernity: An unfinished project. In M. Passerin d’Entreves & Seyla Benhabib (Eds.), Habermas and the unfinished projet of modernity (pp. 38-58). Polity Press. google scholar
28. Hale, E. E. (2001). Lecture notes from economics 327: Comparative economic systems. In W. J. Samuels (Ed.), Edward Everett Hale: The Writings of an Economic Maverick - Research in the History of Economic Thought and Methodology (pp. 105-138). Emerald Group Publishing Limited: Bingley. google scholar
29. Harvey, D. (2010). Postmodernliğin durumu. (Sungur Savran, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları. google scholar
30. Hausman, D. & McPherson, M. (1994). Economics, rationality and ethics. In D. M. Hausman (Ed.) The philosophy of economics: an anthology (pp. 252 - 274). Cambridge University Press. google scholar
31. İlkorur, K. (2009, 24 Aralık). İktisat tartışmaları ... (2), Radikal gazetesi. http://www.radikal.com.tr/ yazarlar/korkmaz-ilkorur/iktisat-tartismalari-2-970846/ (Erişim tarihi: 4.03.2021). google scholar
32. Jevons, S. W. (1888). The theory of political economy. London: Macmillan. google scholar
33. Kara, A. (1996). Neoklasik iktisatta pozitivist metodoloji: Eleştirel bir yaklaşım. Ö. Demir (Ed.). İktisatta Yöntem Tartışmalar içinde (s. 105-131). Ankara: Vadi Yayınları. google scholar
34. Kara, A. (2001). İktisat kuramında pozitivizm ve post modernizm. Ankara: Vadi Yayınları. google scholar
35. Keyder, Ç. (1979). İktisatta kapsam ve yöntem. içinde fikret görün (Ed.) İktisatta kapsam ve yöntem: Seçme yazılar. Ankara: Orta Doğu Teknik Üniversitesi Yayınları. google scholar
36. Kılınçoğlu, D. T. (2018). İbn Haldun: Sistem kuran düşünür. İçinde A.A. Eren ve E. Kırmızıaltın (Ed.). İktisat sosyolojisi (ss. 41-82). Ankara: Heretik Yayınları. google scholar
37. Lyotard, J. F. (2000). Postmodern Durum: Bilgi Üzerine Bir Rapor. Çev. Ahmet Çiğdem. Ankara: Vadi Yayınları. google scholar
38. Mankiw, G. (2014, March 23rd). When the scientist is also a philosopher. The New York Times.https:// www.hks.harvard.edu/centers/mrcbg/programs/growthpolicy/when-scientist-also-philosopher. (Erişim Tarihi:18.06.2021). google scholar
39. Marshall, A. (1920). Principals of economics. London: MacMillan. google scholar
40. Nietzsche, F. (2015). Böyle söyledi zerdüşt. (Mustafa Tüzel, Çev.). İstanbul: İş Bankası Yayınları. google scholar
41. Niggle, C. (2006). Evolutionary keynesianism: A synthesis of ınstitutionalist and post-keynesian macroeconomics. Journal of Economic Issues, 40 (2), 405-412. google scholar
42. Nijkamp, P. & Poot, J. (2005). The last word on the wage curve. Journal of Economic Surveys, 19 (3), 421-450. google scholar
43. Friedman, M. (2000). Pozitif iktisadın metodolojisi (Çev. Mehmet Orhan). İçinde Ö. Demir (Ed.). Devlet, rekabet, mülkiyet ve iktisat (11-60). Adapazarı: Değişim Yayınları. google scholar
44. Özatay, F. (2009). İktisat kuramı deprem geçiriyor. Radikal gazetesi. http://www.radikal.com.tr/ yazarlar/fatih-ozatay/iktisat-kurami-deprem-geciriyor-970305/ (Erişim tarihi: 5.03.2021). google scholar
45. Özel, H. (2006). İktisat, ideoloji ve iktidar [Konuşma metni]. Bilim ve İktidar başlıklı konferansta yapılan konuşma, Hacettepe Üniversitesi, Ankara. Erişim adresi: http://yunus.hacettepe.edu. tr/~ozel/Bilim_iktidar_Karaburun.pdf (Erişim tarihi: 5.03.2021). google scholar
46. Peters, O. & Adamou, A. (2018). Ergodicity economics [Blog yazısı]. Erişim adresi: https:// ergodicityeconomics.files.wordpress.com/2018/06/ergodicity_economics.pdf (Erişim tarihi: 5. 03. 2021) google scholar Peterson, W.C. (1977). Institutionalism, Keynes and the real world. Journal of Economic Issues, 11:2, 201-221. google scholar
47. Reinert, E.S. (2012). Neo-classical economics: Atrail of economic destruction since the 1970s, Real-World Economics Review, 60, 2-17. google scholar
48. Rosenberg, A. (2020). Bilim felsefesi: Çağdaş bir giriş. Ankara: Dipnot Yayınları. google scholar
49. Ruccio, D.F. (1991). Postmodernism and economics. Journal of Post Keynesian Economics, 13(4), 495510. google scholar
50. Sarfati, M. (2006). Rasyonalite ve neoklasik kuram. Ekonomik Yaklaşım, 16(57), 103-130. google scholar
51. Sarıbay, A. Y. (2004). Modernitenin ironisi olarak globalleşme, İstanbul: Everest Yayınları. google scholar
52. Schulte-Sasse, J. (1986). Introduction: Modernity and modernism, postmodernity and postmodernism: Framing the Issue. Cultural Critique, 5, 5 - 22. google scholar
53. Screpanti, E. (2000). The postmodern crisis in economics and the revolution against modernism. Rethinking Marxism, 12(1), 87-111. google scholar
54. Serdaroğlu, U. (2010). Feminist iktisatın bakışı postmodernist mi? Ankara: Efil Yayınevi. google scholar
55. Simon, H. (1986). Rationality in Psychology and Economics. The Journal of Business, 59(4),S209-S224. google scholar
56. Skidelsky, R. (2009, 15 Aralık). Economic Theory: How to rebuild a newly shamed subject. Financial Times. https://www.ft.com/content/098e5930-e843-11de-8a02-00144feab49a (Erişim tarihi: 5.03.2020) google scholar
57. Slovic, P.& Sarah, L. (1983), Preference reversals: A broader perspective. The American Economic Review, 73(4), 596 - 605. google scholar
58. Smith, A. (2006). Milletlerin zenginliği. (H. Derin, Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları. google scholar
59. Smith A. (2018). Ahlaki duygular kuramı. (D. Kızılay, Çev.). İstanbul: Pinhan Yayınları. google scholar
60. Snow, A. J. (1924). Psychology in economic theory. The Journal of Political Economy, 32(4), 487 - 496. google scholar
61. Tauheed, L. F. (2011). A proposed methodological synthesis of Post-Keynesian and Institutionalist Economics. Journal of Economic Issues, 45(4), 819-838. google scholar
62. Tweeten, L. & Zulauf, C. (1999). The challenge of postmodernism to applied economics. American Journal of Agricultural Economics, 81(5), 1166 - 1172. google scholar
63. Wagner, P. (2015). Interpretations of modernity and the problem of World - making. Papers: Revista de Sociologia, 100(3), 267-279. google scholar
64. Walras, L. (1965). Elements of pure economics. (W. Jaffe, Çev.), London: George Allen and Unwin LTS. google scholar
65. Wilber, C.K. (2003). Ethics and economic actors. Post - Autistic Economics Review, 21(3). google scholar
66. Yılmaz, F. (2009). Rasyonalite iktisat özelinde bir tartışma. İstanbul: Paradigma Yayınları. google scholar