A CRITICAL LOOK AT THE CONCEPTS OF CONSTRUCTIVE RIGHT AND CONSTRUCTIVE LAWSUIT

Öz

This short article deals with constructive rights (Gestaltungsrechte) within the context of the debate between jurisprudence of interest and jurisprudence of conceptualism. With reference to the habilitation thesis of Christian Hattenhauer which was published in 2011 it has been argued the so-called “invention” of constructive rights in the early twentieth centruy is hardly useful and efforts to list a number of common characteristics for constructive rights serve no purpose but only create confusion.

Anahtar Kelimeler

• Constructive Rights
• German Civil Procedure
• Turkish Civil Procedure
• Jurisprudence of Interest
• Jurisprudence of Conceptualism

İNŞAÎ HAK VE İNŞAÎ DAVA KAVRAMLARINA ELEŞTİREL BİR BAKIŞ

Öz

Alman Medenî Kanunu’nun yürürlüğe girdiği dönemde medenî hukukun genel teorisinin soyut kavramlardan oluşan düşünme şekli menfaat içtihadı görüşünce kavram içtihadı olarak isimlendirilerek eleştirilmiştir. Taraf menfaatlerini dikkate almaksızın tümdengelim aracılığıyla soyut hukuk kurallarını somut olaya uygulamakla yetinen kavram içtihadının 19. yüzyılın ikinci yarısında oluşturduğu kavramlardan biri de inşaî hak ve bunun uzantısı olan inşaî davadır. İnşaî hak bir kavram olarak medenî hukuka Romanist Seckel’in 1903 yılında verdiği bir konferans ve yazdığı bir yazıyla girecektir. Seckel’in çalışmasıyla inşaî hak adını alacak olan tek taraflı irade beyanıyla hukuk yaratma hakkı, yakın zamanda Christian Hattenhauer tarafından eleştirel bir bakış açısıyla incelenmiştir. Bu bakış açısına göre bütün inşaî haklara ortak bazı özellikler atfedilmesi uygulamada taraf menfaatlerini zedeleyen bir etki yaratmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• inşai hak
• inşai dava
• menfaat içtihadı
• kavram içtihadı

Kaynakça

1. Aral, F. ve Ayrancı, H. (2021). Borçlar hukuku özel borç ilişkileri. Ankara: Yetkin Yayınları.
2. Arslan, S. (2012). İşverenin haklı nedenle fesih hakkı. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
3. Budak, A. C. (2021). Kılı kırk yarma makinası, medenî usul hukukunda kavram içtihadı ve menfaat içtihadı. İstanbul: Filiz Kitabevi.
4. Budak, A. C. (2023). Avrupa’da hukuk yargılamasının kısa tarihi. İstanbul: Filiz Kitabevi.
5. Budak, A. C. ve Karaaslan, V. (2023). Medenî usul hukuku. İstanbul: Filiz Kitabevi.
6. Buz, V. (2005). Medeni hukukta yenilik doğuran haklar. Ankara: Yetkin Yayınları.
7. Büyük, E. I. (2021). Medeni usul hukukunda inşai dava ve inşai hüküm. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
8. Eren, F. (2021). Borçlar hukuku genel hükümler. Ankara: Yetkin Yayınları.

9. Furrer, A., Muller-Chen, M. ve Çetiner, B. (2021). Borçlar hukuku genel hükümler. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık. Hattenhauer, C. (2011). Einseitige private rechtsgestaltung, geschichte und dogmatik (heidelberger rechtswissenschaftliche abhandlungen 4). Tübingen: Mohr Siebeck.