Reflection of Türkiye-England Relations in the Early Republican Period in the Cumhuriyet Newspaper (1929-1939)

Yıl 2025, Cilt: 24 Sayı: 52, 76 - 110, 27.06.2025

Sibel Fügan Varol , Uğur Yasin Asal

https://doi.org/10.46928/iticusbe.1508412

Öz

In this article, Türkiye-England relations in the period between 1929 and 1939 were analysed through their reflections in the Turkish press. In this period, the course of relations between the two countries was analysed through the news about England published in the newspaper Cumhuriyet. The sample of the study consisted of Cumhuriyet newspapers from the beginning of 1929 until September 2, 1939. The issues of Cumhuriyet were accessed from the digital archive of Istanbul University called “A Look to History through Newspapers Project". In this archive, a framing analysis was conducted on 3603 issues of Cumhuriyet published in the said period. Within the scope of the study, the visibility rate of the news about England in the scanned newspapers, the attitude adopted towards England in these news articles and the compatibility of this attitude with the Turkish foreign policy of the period were questioned. In order to make a comparative evaluation, the news articles about Soviet Russia in the same newspapers were also analysed using the same criteria as those used for England. The findings determined that the editorial policy applied in Cumhuriyet in the news during the period analysed was generally in line with the Turkish foreign policy of the period, and that the changes in Turkish foreign policy towards England and Soviet Russia were often reflected in the editorial policy of the newspaper mostly simultaneously. Since no other study has been found that systematically examines Türkiye's relations with England through newspaper framing analysis or any other research method in the early Republican period, and particularly between 1929 and 1939, it is hoped that this study will contribute to filling a gap in the literature on the subject.

Anahtar Kelimeler

Turkish foreign policy , Turkey-England relations , Turkey-Soviet Russia relations , news visibility , framing analysis , Cumhuriyet newspaper

Erken Cumhuriyet Döneminde Türkiye-İngiltere İlişkilerinin Cumhuriyet Gazetesine Yansıması (1929-1939)

Öz

Bu çalışmada, 1929-1939 arası dönemdeki Türkiye-İngiltere ilişkilerinin Türk basınındaki yansımaları ele alınmıştır. İki ülke arasındaki ilişkilerin incelenen dönemdeki seyri, Cumhuriyet gazetesinde yayınlanan haberler üzerinden tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırmanın örneklemini, 1929 yılı başından 2 Eylül 1939 tarihine kadarki Cumhuriyet gazetesi arşivi oluşturmuştur. Cumhuriyet gazetesinin "İstanbul Üniversitesi Gazeteden Tarihe Bakış Projesi" dijital arşivinden ulaşılan ilgili döneme ait 3603 sayısı üzerinde bir çerçeveleme analizi yapılmıştır. Çalışma kapsamında, taranan gazetelerde İngiltere’nin görünürlük oranı, İngiltere’ye yönelik tutum ve bu tutumun dönemin Türk dış politikasıyla ne ölçüde uyumlu olduğu incelenmiştir. Karşılaştırmalı değerlendirme yapabilmek amacıyla, aynı gazetelerde Sovyet Rusya’yla ilgili haberler de aynı kriterler üzerinden incelenmiştir. Elde edilen bulgular, söz konusu dönemde, Cumhuriyet gazetesinde Türk dış politikasına ilişkin haberlerde uygulanan yayın politikasının dönemin Türk dış politikasıyla genel olarak uyumlu bir seyir izlediğini, İngiltere ve Sovyet Rusya’ya yönelik dış politika değişikliklerinin de çoğu kez eş zamanlı olarak gazetenin yayın politikasına yansıdığını göstermiştir. Erken Cumhuriyet döneminde, özel olarak da 1929-1939 arası dönemde Türkiye’nin İngiltere’yle ilişkilerini gazeteler üzerinden çerçeveleme analizi veya başka bir araştırma yöntemiyle sistematik olarak inceleyen başka çalışmaya rastlanmadığından, bu çalışmanın literatürde konuya ilişkin bir eksikliğin giderilmesine katkıda bulunacağı umulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Türk Dış Politikası , Türkiye-İngiltere ilişkileri , Türkiye-Sovyet Rusya ilişkileri , haber görünürlüğü , çerçeveleme analizi , Cumhuriyet gazetesi

Kaynakça

• Atabek, N. ve Uztuğ, F. (1998). Haberlerde çerçeveleme ve öne çıkarma. Kurgu Dergisi, 15, 96-105.
• Atabey, F. (2012). Atatürk’e denizden yapılan cenaze töreni. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 28, 17-38.
• Atabey, F. (2014a). İkinci Dünya Harbi öncesi Türk-İngiliz-Fransız Ortak Deklarasyonu. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(31), 296-304.
• Atabey, F. (2014b). Montreux Konferansı’ndan İkinci Dünya Harbi’ne Türk-Sovyet ilişkileri. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 4(4), 1-11.
• Atabey, F. (2015a). Türk-İngiliz siyasi ilişkileri (1936-1939). History Studies, 7(1), 25-45.
• Atabey, F. (2015b). Hatay’ın anavatana katılma süreci. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 3(7), 193-209.
• Atabey, F. (2020). Türk-İngiliz belgeleri ışığında Hatay sorununun çözümüne dair bazı değerlendirmeler. Belgi, 2(20), 2579-2594.
• Bali, R. N. (2002). Tek parti döneminde gazete tirajları. Tarih ve Toplum, 221, 18–19.
• Boyd-Barrett, O. J. (2004). Understanding: The second casualty. S. Allan, S. ve B. Zelizer (Ed.). Reporting war: Journalism in wartime (s. 25-42) içinde. Routledge.
• Cansız, D. (2021). Atatürk’ün ölümünün Türk halkı üzerindeki tesirleri. Mavi Atlas, 9(1), 55-76.
• Caşın, M. (2017). Askeri ve stratejik açıdan Montreux'nün dünü ve geleceği. Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, 37(1), 51-112.
• Coşkun, M. A. (2003). Medya ve din ilişkisi: Cumhuriyet gazetesi örneği. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Uludağ Üniversitesi].
• Çoban Karabulut, P. (2015). Musul sorunu: 1914-1926. The Journal of Turk-Islam World Social Studies, 2, 328-349.
• De Vreese, C. H. (2005). News framing: Theory and typology. Information Design Journal + Document Design, 13(1), 51 – 62.
• De Vreese, C.H. ve Boomgaarden, H.G. (2003). Valenced news frames and public support for the EU: Linking content analysis and experimental data’, Communications, 3(4), 361–81.
• Deringil, S. (2014). Denge oyunu: İkinci Dünya Savaşı'nda Türkiye'nin dış politikası (5. Baskı). Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
• Dinç, S. (2008), Atatürk döneminde (1920- 1938) Türk dış politikasında gelişmelere genel bir bakış: İkili ve çok uluslu ilişkiler, Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 6.
• Emre Kaya, A. E. (2010). Cumhuriyet Gazetesi’nin kuruluşundan günümüze kısa tarihi. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 0(39), 75-91.
• Güneş, Ş. ve Alp, A. H. (1974). Türkiye dış politikasında 50 yıl: Cumhuriyetin ilk on yılı ve Balkan Paktı (1923-1934). T.C. Dışişleri Bakanlığı.
• Hirst, S. J. (2013). Anti-Westernism on the European periphery: The meaning of Soviet-Turkish convergence in the 1930s. Slavic Review, 72(1), 32–54.
• İleri, İ. (2005). Türkiye'nin dış politikası. Atatürk Yolu Dergisi, 9, 375-381.
• Kasliwal, R. R. (1945). The foreign policy of Turkey since 1919. The Indian. Journal of Political Science, 7(1-2), 387-397.
• Kaya, H. (2019). Türkiye-İngiltere ilişkileri (1929-1939). [Yayımlanmamış doktora tezi, İstanbul Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü].
• Kaymas, S. (2017). Avrupa Birliği ve İngiltere ilişkileri ekseninde Türkiye’yi düşünmek: Brexit referandumunun Türkiye'de ulusal gazetelerdeki temsili. Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi Medya ve İletişim Araştırmaları Hakemli E-Dergisi, (1), 1-32.
• Köse, R. (2022). Türk-İngiliz ilişkileri bağlamında İngiltere'nin Akdeniz Filosu'nun 1929 Yılı Türkiye ziyareti. Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, 42, 203-229.
• MacArthur-Seal, D. J. (2018). Turkey and Britain: From enemies to allies, 1914- 1939. Middle Eastern Studies, 54(5), 737–743.
• Miles, M. B. ve Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage Publications.
• Oleinik, A. (2011). Mixing quantitative and qualitative content analysis: Triangulation at work. Quality & Quantity, 45, 859-873.
• Oran, B. (2009). Dönemin Bilançosu, B. Oran (Ed.), Türk dış politikası: Kurtuluş Savaşından bugüne olgular, belgeler, yorumlar (Cilt-1: 1919-1980) (15. Baskı, s. 241-257) içinde. İletişim.
• Peng, Z. (2004). Representation of China: An across time analysis of coverage in the New York Times and Los Angeles Times. Asian Journal of Communication, 14(1), 53-67.
• Rodriguez, L. ve Lee, S. (2016) What can be gleaned from news coverage to improve science reporting and enhance public literacy about agricultural biotechnology in Ghana? Journal of Agricultural & Food Information, 17(2-3), 91-109.
• Sarıçoban, G. (2020). İkinci Dünya Savaşı döneminde (1939-1945) Türk dış politikası. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(4), 1755-1777.
• Sarınay, Y. (2000). Atatürk’ten günümüze Türk dış politikası hakkında genel bir değerlendirme. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 16(48), 857-886.
• Saumure, K. ve Given, L. M. (2008). Nonprobability sampling. L. M. Given (Ed.) The Sage encyclopedia of qualitative research methods (Volumes 1 & 2), (s. 562-563) içinde. Sage.
• Schuck, A. R.T. ve De Vreese, C. H. (2006). Between risk and opportunity: News framing and its effects on public support for EU enlargement. European Journal of Communication, 21(1), 5-32.
• Şimşir, B. N. (2005). Musul sorunu ve Türkiye-İngiltere-Irak ilişkileri. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 21, 859-916.
• Uzgel, İ. ve Kürkçüoğlu, Ö. (2009). Batı Avrupa'yla ilişkiler. B. Oran (Ed.), Türk dış politikası: Kurtuluş Savaşından bugüne olgular, belgeler, yorumlar (Cilt-1: 1919-1980) (15. Baskı, s. 258-313) içinde. İletişim.
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
• Yılmaz, S. ve Yakşi, A. (2016). Osmanlı Devleti'nden günümüze Türk-Rus ilişkileri. TYB Akademi Dil Edebiyat ve Sosyal Bilimler Dergisi, 0(17), 9-57.