Araştırma Makalesi

Eklektik paradigmanın gelişimi ışığında içe dönük ve dışa dönük doğrudan yabancı yatırımların incelenmesi

Cilt: 23 Sayı: 51 28 Aralık 2024
PDF İndir
TR EN

Eklektik paradigmanın gelişimi ışığında içe dönük ve dışa dönük doğrudan yabancı yatırımların incelenmesi

Öz

Globalleşmeyle artan aşırı rekabetçilik, uluslararasılaşma süreçlerini yeniden organize etmeye başlamıştır. Bu durum, açıklayıcı teorilerin zaman içinde yeniden düşünülmesi gerekliliğini ortaya koymuştur. Uluslararası ticaretin son evresi olan doğrudan yabancı yatırımlar kavramını tanımlamak ve paydaşlara etkilerini değerlendirmek için literatürde en çok atıf alan çalışma, eklektik paradigmadır. Eklektik paradigmanın bütüncüllüğünü oluşturan teoriler üzerinden açıklama yapılmaktadır. Çalışmanın amacı, yabancı literatürde yer alan doğrudan yabancı yatırımın türleri ve onu açıklamaya çalışan eklektik paradigmanın gelişim sürecini inceleyerek dışa dönük doğrudan yabancı yatırımların, yatırım geliştirme yolunda ifade edildiği gibi içe dönük doğrudan yabancı yatırımlardan sonra gelen bir süreç mi yoksa gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için stratejik bir araç mı olduğunu karşılaştırma yaparak incelemektir. Sistematik literatür inceleme çalışması temelinde nitel teorik karşılaştırmalı inceleme yapılmıştır. Dunning’in eklektik paradigmasındaki avantajlara odaklanarak, içe dönük ve dışa dönük doğrudan yabancı yatırımların kişi başına gayrisafi yurtiçi hasıla üzerindeki etkilerini makro düzeyde karşılaştırmaktadır. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasındaki farklılıkları değerlendirmek için ampirik bulgular incelenmiştir. Artan global rekabetçilikle birlikte, ülkelerin gelişmişlik farkını kapatmak için, yabancı şirketlerin yerel ekosisteme bilgi aktarmasını beklemek yerine, yerel şirketlerin yabancı ülkelere stratejik varlık arayışıyla yatırım yaparak tersine bilgi yayılımı sağlamasının önemi ifade edilmiştir. Yatırım geliştirme yolunda ifade edildiği gibi dışa dönük doğrudan yabancı yatırımların içe dönük yatırımlardan sonra gelmesi gerektiği savı, gelişmekte olan ülkelerce genellikle benimsenmemektedir. Eklektik paradigma çerçevesinde içe dönük ve dışa dönük doğrudan yabancı yatırımların karşılaştırıldığı güncellenmiş bir çalışma mevcut değildir. Yatırım geliştirme yoluna vurgu yapılarak dışa dönük doğrudan yabancı yatırımların, içe dönükten sonra gelen bir süreç olarak tanımlanması yerine sıçrama tahtası özelliğiyle stratejik bir araç da olabileceği ifade edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alon, T. (2010). Institutional analysis and the determinants of Chinese FDI. Multinational Business Review, 18(3), 1-24. doi: 10.1108/1525383X201000013
  2. Amann, E., ve Virmani, S. (2015). Is the evolution of India’s Outward FDI consistent with Dunning’s Investment Development Path sequence?. Economics Working Paper Series, Lancaster University, Department of Economics, Lancaster. Erişim adresi: www.dora.dmu.ac.uk/handle/2086/17658
  3. Andreff, W. (2016). Outward foreign direct investment from BRIC countries: Comparing strategies of Brazilian, Russian, Indian and Chinese multinational companies. The European Journal of Comparative Economics, 12(2), 79-131. Erişim adresi: https://shs.hal.science/halshs-01342391
  4. Barney, J. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99-120. doi: 10.1177/014920639101700108
  5. Casson, M. (2015). Coase and international business: The origin and development of internalisation theory. Managerial and Decision Economics, 36(1), 55-66. doi: 10.1002/mde.2706
  6. Ciesielska, D., ve Kołtuniak, M. (2010). Internationalization and home country’s economic growth. Working Papers of Warsaw School of Economics. doi: 10.13140/RG.2.2.34263.47520
  7. Cuypers, I. R., Hennart, J. F., Silverman, B. S., ve Ertug, G. (2021). Transaction cost theory: Past progress, current challenges, and suggestions for the future. Academy of Management Annals, 15(1), 111-150. doi: 10.5465/annals.2019.0051
  8. D'aveni, R. A. (2010). Strategic Supremacy: How Industry Leaders Create Spheres of Influence from Their Product Portfolios to Achieve Preeminence. New York: Simon and Schuster Publishing.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ekonomik Kalkınma Politikası, İnovasyon Yönetimi, Strateji, Uluslararası İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

28 Aralık 2024

Yayımlanma Tarihi

28 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

3 Ekim 2024

Kabul Tarihi

13 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 23 Sayı: 51

Kaynak Göster

APA
Yücel, M. F., & Çemberci, M. (2024). Eklektik paradigmanın gelişimi ışığında içe dönük ve dışa dönük doğrudan yabancı yatırımların incelenmesi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(51), 2194-2223. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1560504
AMA
1.Yücel MF, Çemberci M. Eklektik paradigmanın gelişimi ışığında içe dönük ve dışa dönük doğrudan yabancı yatırımların incelenmesi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2024;23(51):2194-2223. doi:10.46928/iticusbe.1560504
Chicago
Yücel, Muhammed Fatih, ve Murat Çemberci. 2024. “Eklektik paradigmanın gelişimi ışığında içe dönük ve dışa dönük doğrudan yabancı yatırımların incelenmesi”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 23 (51): 2194-2223. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1560504.
EndNote
Yücel MF, Çemberci M (01 Aralık 2024) Eklektik paradigmanın gelişimi ışığında içe dönük ve dışa dönük doğrudan yabancı yatırımların incelenmesi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 23 51 2194–2223.
IEEE
[1]M. F. Yücel ve M. Çemberci, “Eklektik paradigmanın gelişimi ışığında içe dönük ve dışa dönük doğrudan yabancı yatırımların incelenmesi”, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 23, sy 51, ss. 2194–2223, Ara. 2024, doi: 10.46928/iticusbe.1560504.
ISNAD
Yücel, Muhammed Fatih - Çemberci, Murat. “Eklektik paradigmanın gelişimi ışığında içe dönük ve dışa dönük doğrudan yabancı yatırımların incelenmesi”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 23/51 (01 Aralık 2024): 2194-2223. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1560504.
JAMA
1.Yücel MF, Çemberci M. Eklektik paradigmanın gelişimi ışığında içe dönük ve dışa dönük doğrudan yabancı yatırımların incelenmesi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2024;23:2194–2223.
MLA
Yücel, Muhammed Fatih, ve Murat Çemberci. “Eklektik paradigmanın gelişimi ışığında içe dönük ve dışa dönük doğrudan yabancı yatırımların incelenmesi”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 23, sy 51, Aralık 2024, ss. 2194-23, doi:10.46928/iticusbe.1560504.
Vancouver
1.Muhammed Fatih Yücel, Murat Çemberci. Eklektik paradigmanın gelişimi ışığında içe dönük ve dışa dönük doğrudan yabancı yatırımların incelenmesi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Aralık 2024;23(51):2194-223. doi:10.46928/iticusbe.1560504