TR
EN
Ruh Sağlığı Çalışanlarında Travmanın Sessiz Yükü: İkincil Travmatik Stres, Tükenmişlik ve Psikolojik Sermaye Dinamikleri
Öz
Bu çalışma, ruh sağlığı çalışanlarının ikincil travmatik stres algısı ile tükenmişlik düzeyi arasındaki ilişkide psikolojik sermayenin aracı rolünü incelemektedir. Mevcut çalışmanın özgün değeri, ikincil travmatik stresi ruh sağlığı çalışanlarında tükenmişlik için bir risk faktörü olarak ele alması ve bu ilişkide psikolojik sermayenin işlevini araştırmasıdır. Katılımcılar, Türkiye’de görev yapan 283 ruh sağlığı profesyonelinden oluşmaktadır. Veriler demografik bilgi formu, ikincil travmatik stres ölçeği, tükenmişlik ölçeği ve psikolojik sermaye ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma, ilişkisel tarama modeli kapsamında desenlenmiş ve değişkenler arasındaki dolaylı etkileri test etmek amacıyla aracılık analizi uygulanmıştır. Veri analizinde tanımlayıcı istatistikler ve korelasyon analizleri için SPSS, aracılık analizi için ise PROCESS makro eklentisi (Model 4) kullanılmıştır. Korelasyon analizleri, ikincil travmatik stres ile tükenmişlik arasında güçlü ve pozitif yönde; psikolojik sermaye ile tükenmişlik arasında ise güçlü ve negatif yönde bir ilişki olduğunu göstermektedir. Aracılık analizi sonucunda, psikolojik sermayenin ikincil travmatik stres ile tükenmişlik arasındaki ilişkide aracı rolü bulunmuştur. Bulgular, psikolojik sermaye aracılığıyla ikincil travmatik stresin tükenmişlik üzerindeki olumsuz etkisinin zayıfladığını ortaya koymaktadır. Araştırmanın kesitsel desende yürütülmesi ve yalnızca ruh sağlığı çalışanlarıyla gerçekleştirilmiş olması, bulguların nedensel çıkarımlarını ve farklı meslek gruplarına genellenebilirliğini sınırlandırmaktadır. Sonuçlar, ruh sağlığı çalışanlarının tükenmişliğinin azaltılmasında psikolojik sermayeyi güçlendirmeye yönelik müdahalelerin geliştirilmesinin önemli olduğunu ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akdağ, B., Çelebi, S. B., & Kılıçaslan, F. (2024). Kahramanmaraş depremi sonrasında çocuk/ergen psikiyatristlerinde travma sonrası stres bozukluğu, ikincil travmatik stres ve tükenmişliğin incelenmesi. Dicle Medical Journal, 51(4), 565-572. https://doi.org/10.5798/dicletip.1608133
- Alarcon, G., Eschleman, K. J., & Bowling, N. A. (2009). Relationships between personality variables and burnout: A meta-analysis. Work & Stress, 23(3), 244-263. https://doi.org/10.1080/02678370903282600
- APA. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5. baskı). American Psychiatric Association. American Psychiatric Publishing.
- Avey, J. B., Wernsing, T. S., & Luthans, F. (2008). Can positive employees help positive organizational change? Impact of psychological capital and emotions on relevant attitudes and behaviors. The Journal of Applied Behavioral Science, 44(1), 48-70. https://doi.org/10.1177/0021886307311470
- Bakker, A. B., & Costa, P. L. (2014). Chronic job burnout and daily functioning: A theoretical analysis. Burnout Research, 1(3), 112-119. https://doi.org/10.1016/j.burn.2014.04.003
- Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191-215. https://doi.org/10.1037/0033-295X.84.2.191
- Beck, C. T. (2011). Secondary traumatic stress in nurses: A systematic review. Archives of Psychiatric Nursing, 25(1), 1-10. https://doi.org/10.1016/j.apnu.2010.05.005
- Bornstein, M. H., Jager, J., & Putnick, D. L. (2013). Sampling in developmental science: Situations, shortcomings, solutions, and standards. Developmental Review, 33(4), 357–370. https://doi.org/10.1016/j.dr.2013.08.003
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Uygulamalı ve Gelişimsel Psikoloji (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
29 Aralık 2025
Gönderilme Tarihi
30 Haziran 2025
Kabul Tarihi
1 Kasım 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 24 Sayı: 54
APA
Arslan, G., & Kuş, Y. (2025). Ruh Sağlığı Çalışanlarında Travmanın Sessiz Yükü: İkincil Travmatik Stres, Tükenmişlik ve Psikolojik Sermaye Dinamikleri. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(54), 907-934. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1730952
AMA
1.Arslan G, Kuş Y. Ruh Sağlığı Çalışanlarında Travmanın Sessiz Yükü: İkincil Travmatik Stres, Tükenmişlik ve Psikolojik Sermaye Dinamikleri. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;24(54):907-934. doi:10.46928/iticusbe.1730952
Chicago
Arslan, Gurbet, ve Yasemin Kuş. 2025. “Ruh Sağlığı Çalışanlarında Travmanın Sessiz Yükü: İkincil Travmatik Stres, Tükenmişlik ve Psikolojik Sermaye Dinamikleri”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 24 (54): 907-34. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1730952.
EndNote
Arslan G, Kuş Y (01 Aralık 2025) Ruh Sağlığı Çalışanlarında Travmanın Sessiz Yükü: İkincil Travmatik Stres, Tükenmişlik ve Psikolojik Sermaye Dinamikleri. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 24 54 907–934.
IEEE
[1]G. Arslan ve Y. Kuş, “Ruh Sağlığı Çalışanlarında Travmanın Sessiz Yükü: İkincil Travmatik Stres, Tükenmişlik ve Psikolojik Sermaye Dinamikleri”, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 24, sy 54, ss. 907–934, Ara. 2025, doi: 10.46928/iticusbe.1730952.
ISNAD
Arslan, Gurbet - Kuş, Yasemin. “Ruh Sağlığı Çalışanlarında Travmanın Sessiz Yükü: İkincil Travmatik Stres, Tükenmişlik ve Psikolojik Sermaye Dinamikleri”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 24/54 (01 Aralık 2025): 907-934. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1730952.
JAMA
1.Arslan G, Kuş Y. Ruh Sağlığı Çalışanlarında Travmanın Sessiz Yükü: İkincil Travmatik Stres, Tükenmişlik ve Psikolojik Sermaye Dinamikleri. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;24:907–934.
MLA
Arslan, Gurbet, ve Yasemin Kuş. “Ruh Sağlığı Çalışanlarında Travmanın Sessiz Yükü: İkincil Travmatik Stres, Tükenmişlik ve Psikolojik Sermaye Dinamikleri”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 24, sy 54, Aralık 2025, ss. 907-34, doi:10.46928/iticusbe.1730952.
Vancouver
1.Gurbet Arslan, Yasemin Kuş. Ruh Sağlığı Çalışanlarında Travmanın Sessiz Yükü: İkincil Travmatik Stres, Tükenmişlik ve Psikolojik Sermaye Dinamikleri. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Aralık 2025;24(54):907-34. doi:10.46928/iticusbe.1730952
