Derginin Yayın Politikaları'nı indirmek için aşağıdaki dosyaya tıklayınız:
📝 TR Derginin Yayın Politikaları.docx
1. Genel İlkeler ve Yayın Etiği
1.1. Genel İlkeler
İtkan Akademik Araştırmalar Dergisi; bilimsel araştırmaların niteliğini ve akademik dürüstlüğünü geliştirmeyi, özellikle din araştırmaları ile ilgili sosyal ve beşerî bilimler alanında bilgi birikimine katkı sağlayan özgün çalışmaları yayımlamayı amaçlamaktadır.
Dergi, tüm editoryal süreçlerinde adalet, şeffaflık, bağımsızlık ve akademik sorumluluk ilkelerini esas almakta; bilimsel yayın sürecinin güvenilirliğini sağlamayı ve süreçte yer alan tüm tarafların haklarını korumayı taahhüt etmektedir.
Derginin politika ve standartları; Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayımlanan ilke ve tavsiyeler ile COPE, DOAJ, OASPA ve WAME tarafından yayımlanan Principles of Transparency and Best Practice in Scholarly Publishing ilkeleri ve yürürlükteki akademik mevzuat doğrultusunda oluşturulmuştur.
Dergi; dürüstlük, tarafsızlık ve karşılıklı saygıya dayalı bir bilimsel yayın ortamı sağlamayı taahhüt eder. İntihal, sahtecilik, veri uydurma, mükerrer veya eş zamanlı yayın, atıf manipülasyonu, çıkar çatışmasının gizlenmesi ve bilimsel kayıtların güvenilirliğini zedeleyebilecek her türlü etik dışı uygulamayı kesin olarak reddeder.
1.2. Yayın Etiği
Bilimsel yayın etiği; yazarlar, hakemler, editörler ve yayıncı dâhil olmak üzere yayın sürecine katılan tüm tarafların ortak sorumluluğudur. Bu doğrultuda dergi, makalelerin teslim alınmasından hakem değerlendirmesine, editoryal işlemlerden yayımlanmasına ve arşivlenmesine kadar geçen tüm aşamalarda en yüksek etik standartları uygulamayı taahhüt eder.
Editör Kurulu, araştırma ve yayın etiğine aykırı davranışlara ilişkin tüm iddiaları tarafsızlık ve titizlikle değerlendirir ve COPE rehberleri doğrultusunda gerekli işlemleri yürütür. Bu kapsamda ilgili taraflardan açıklama talep edebilir, makalenin düzeltilmesine, geri çekilmesine veya gerekli görüldüğünde kamuoyuna açıklayıcı bir bildiri yayımlanmasına karar verebilir.
Dergi ayrıca, değerlendirme sürecindeki tüm yazmalara ilişkin bilgi ve belgelerin gizliliğini korur. Yayımlanmamış çalışmalarda yer alan veri, bulgu veya içerikler, hak sahiplerinin yazılı izni olmaksızın kişisel ya da bilimsel herhangi bir amaçla kullanılamaz.
1.3. Yazarların Sorumlulukları
Yazarlar, gerçek bilimsel katkılarını yansıtan, özgün ve bilimsel yöntemlere uygun çalışmalar sunmakla yükümlüdür. Araştırma verilerinin sunumu, analizi ve yorumlanmasında doğruluk, nesnellik ve bilimsel dürüstlük ilkelerine bağlı kalınmalıdır.
Yazarlar; yararlanılan tüm kaynakları, referansları ve alıntıları akademik kurallara uygun biçimde göstermeli; intihal, usulsüz alıntı ve başkalarının eserlerini kaynak göstermeksizin kullanma gibi etik ihlallerden kaçınmalıdır.
Yazarlık sıfatı yalnızca araştırmanın tasarlanması, yürütülmesi, verilerin analiz edilmesi veya yayına hazırlanması süreçlerine önemli ölçüde bilimsel katkı sağlayan kişilerle sınırlıdır. Tüm yazarlar, makalenin son hâlini onaylamış olmalı ve yayına gönderilmesini kabul etmelidir.
Yazarlar ayrıca; araştırmayı destekleyen her türlü mali veya kurumsal desteği ve gerçek ya da olası çıkar çatışmalarını beyan etmekle yükümlüdür. Bunun yanında, çalışmanın daha önce yayımlanmadığını ve aynı anda başka bir dergiye veya yayınevine değerlendirilmek üzere gönderilmediğini taahhüt etmelidir.
Yazarın, makalesinde yayımlanmadan önce veya yayımlandıktan sonra önemli bir hata tespit etmesi hâlinde, durumu gecikmeksizin Editör Kuruluna bildirmesi ve hatanın düzeltilmesi veya gerektiğinde makalenin geri çekilmesi konusunda dergiyle iş birliği yapması zorunludur.
Etik kurul izni veya resmî onay gerektiren araştırmalarda gerekli tüm izinlerin alınmasından yazarlar sorumludur. Yazarlar ayrıca çalışmalarının içeriği ile verilerin, bulguların ve sonuçların doğruluğundan tamamen sorumludur.
1.4. Yayıncının Sorumlulukları
Derginin yayıncısı, editoryal kararların bağımsızlığını desteklemeyi; makalelerin değerlendirilmesi, hakem raporları ile kabul veya ret kararlarına hiçbir şekilde müdahale etmemeyi taahhüt eder. Böylece editoryal sürecin tarafsızlığı ve bilimsel bütünlüğü güvence altına alınır.
Yayıncı; derginin uluslararası standartlara uygun biçimde sürdürülebilmesi için gerekli teknik ve idari altyapıyı sağlar; yayımlanan içeriklerin korunmasını, uzun dönem erişilebilirliğinin güvence altına alınmasını, yayın etiği ilkelerinin uygulanmasını ve araştırma etiğine aykırı davranışlara ilişkin tüm bildirimlerin ciddiyetle ele alınmasını temin eder.
Ayrıca yayıncı; yazarların, okuyucuların, hakemlerin ve Editör Kurulunun haklarına saygı göstermeyi, derginin bağımsızlığına, güvenilirliğine ve bilimsel itibarına zarar verebilecek herhangi bir etki oluşturmamayı taahhüt eder.
1.5. Editör Kurulunun Sorumlulukları
İtkan Akademik Araştırmalar Dergisi Editör Kurulu, editoryal sürecin tüm aşamalarını bilimsel dürüstlük, şeffaflık ve tarafsızlık ilkeleri doğrultusunda yürütmeyi; derginin akademik niteliğini yükseltmeyi ve bilimsel kayıtların güvenilirliğini korumayı taahhüt eder.
Editör Kurulu, dergiye gönderilen çalışmaları; bilimsel değeri, özgünlüğü, metodolojik yeterliliği ve derginin amacı ile kapsamına uygunluğu esas alarak değerlendirir. Değerlendirme sürecinde yazarların cinsiyeti, milliyeti, dili, kurumsal bağlılığı, dinî, siyasî veya fikrî görüşleri hiçbir şekilde dikkate alınmaz.
Editör Kurulu ayrıca aşağıdaki yükümlülükleri yerine getirir:
- Tüm yazmaları tam bir gizlilik içinde değerlendirmek ve bunlara ilişkin hiçbir bilgiyi değerlendirme ve yayın sürecinde doğrudan görev alan kişiler dışında üçüncü kişilerle paylaşmamak.
- Hakemlik sürecinin kabul edilmiş bilimsel standartlara uygun biçimde yürütülmesini sağlamak ve çalışma konusuna uygun uzmanlık ve deneyime sahip hakemleri görevlendirmek.
- Kabul, ret veya düzeltme kararlarını yalnızca hakem raporları ve editoryal değerlendirme doğrultusunda almak; kişisel veya kurumsal etkilerden bağımsız hareket etmek.
- Yazarların ve hakemlerin dergi politikalarına ve yayın etiği ilkelerine uygun hareket etmelerini gözetmek.
- Araştırma ve yayın etiğine aykırı bir durumdan şüphe edilmesi hâlinde gerekli işlemleri başlatmak.
- Gerektiğinde düzeltme (corrigendum), açıklama (editorial notice) veya geri çekme (retraction) yayımlayarak bilimsel kayıtların doğruluğunu ve güvenilirliğini korumak.
1.6. Baş Editörün Sorumlulukları
Baş Editör, dergide yayımlanan bilimsel içeriğin ve editoryal süreçlerin bütünlüğünden nihai olarak sorumludur. Bilimsel değerlendirme ve editoryal inceleme süreçlerinin tamamlanmasının ardından makalenin kabulü, reddi veya düzeltilmesinin istenmesine ilişkin nihai karar verme yetkisine sahiptir.
Baş Editör aşağıdaki hususlarla yükümlüdür:
- Dergi politika ve etik ilkelerinin tüm yazmalara istisnasız uygulanmasını sağlamak.
- Editoryal kararların bağımsızlığını korumak ve hiçbir iç veya dış kişi ya da kuruluşun bilimsel değerlendirme sürecini etkilemesine izin vermemek.
- Hakemlik sürecinin dürüstlük, tarafsızlık ve çıkar çatışmasından uzak şekilde yürütülmesini denetlemek.
- Editoryal kararlara ilişkin şikâyet ve itirazları adil, şeffaf ve makul süre içerisinde sonuçlandırmak.
- Derginin akademik kalitesini sürekli geliştirmek ve yayın politikalarını uluslararası bilimsel yayın standartları doğrultusunda güncellemek.
1.7. Editoryal Kararların Bağımsızlığı
İtkan Akademik Araştırmalar Dergisi, makalelerin teslim alınması, değerlendirilmesi, hakemlik süreci, kabulü, reddi ve yayımlanmasına ilişkin tüm editoryal kararlarda tam editoryal bağımsızlığa sahiptir.
Hiçbir destekleyici kuruluş, yayıncı, finansman sağlayıcı veya çıkar sahibi üçüncü taraf, editoryal kararlara müdahale edemez ya da hakem değerlendirme sürecini etkileyemez. Yayına ilişkin tüm kararlar yalnızca bilimsel ve akademik ölçütler esas alınarak verilir.
Dergi ayrıca idari ve mali süreçlerle editoryal ve bilimsel karar alma süreçlerini kesin biçimde birbirinden ayırarak editoryal sürecin tarafsızlığını ve bağımsızlığını güvence altına alır.
1.8. Gizlilik ve Kişisel Verilerin Korunması
Editör Kurulu; yazarlara ve hakemlere ait kişisel verileri ile akademik bilgileri korumayı ve bu bilgileri yalnızca bilimsel yayın sürecinin yürütülmesi amacıyla kullanmayı taahhüt eder.
Hakemlik süreciyle bağlantılı tüm yazmalar, belgeler ve yazışmalar gizli belge niteliğindedir. Bunlar, yürürlükteki mevzuatın gerektirdiği durumlar veya gerekli izinlerin alınması hâlleri dışında editoryal süreç dışındaki kişilerle paylaşılamaz ve üçüncü kişilerin erişimine açılamaz.
1.9. Editörlerde Çıkar Çatışması
Editör Kurulu üyeleri, değerlendirdikleri herhangi bir yazmayla ilgili tarafsızlıklarını etkileyebilecek veya etkileyebileceği düşünülen kişisel, mesleki, mali ya da akademik ilişkileri derhâl açıklamakla yükümlüdür.
Herhangi bir çıkar çatışmasının bulunması hâlinde ilgili editör değerlendirme sürecine katılmaz ve söz konusu yazma, tarafsızlık ve bağımsızlık ilkelerini sağlayan başka bir editöre devredilir.
1.10. Şikâyet ve İtirazların Değerlendirilmesi
Dergi; yayın kararları, hakemlik süreci veya yayın etiğine ilişkin ihlaller hakkında yapılacak şikâyet ve itirazların değerlendirilmesine yönelik açık ve şeffaf bir mekanizma işletmektedir.
Tüm şikâyetler Baş Editöre iletilir ve gizlilik ile tarafsızlık ilkeleri çerçevesinde incelenir. Gerekli görüldüğünde Editör Kurulunun bağımsız üyelerine veya alanında uzman kişilere danışılabilir. İnceleme sonucunda alınan karar ve uygulanan işlemler, adalet ve şeffaflık ilkeleri doğrultusunda ilgili taraflara bildirilir.
2. Hakemlik Politikası ve Hakemlerin Sorumlulukları
2.1. Hakemlik Politikası
İtkan Akademik Araştırmalar Dergisi, değerlendirme sürecinin tarafsızlığını, güvenilirliğini ve bağımsızlığını güvence altına almak amacıyla Çift Taraflı Kör Hakemlik (Double-Blind Peer Review) sistemini benimsemektedir. Bu sistemde, hakemlik sürecinin tüm aşamalarında yazarların kimlik bilgileri hakemlerden, hakemlerin kimlik bilgileri ise yazarlardan gizli tutulur.
Editör Kurulunun ön incelemesini başarıyla geçen tüm makaleler, çalışma konusuyla ilgili bilimsel yeterliliğe ve uzmanlığa sahip en az iki bağımsız hakem tarafından değerlendirilir.
Hakemlik süreci; çalışmanın bilimsel niteliğini, özgünlüğünü, metodolojik yeterliliğini, bilimsel katkısını ve derginin amaç ve kapsamına uygunluğunu değerlendirmeyi amaçlar. Değerlendirme sürecinde yazarların milliyeti, kurumsal bağlılığı, inançları veya kişisel özellikleri hiçbir şekilde dikkate alınmaz.
Yayın kararları; makalenin bilimsel değeri, hakem raporları ve editoryal değerlendirme esas alınarak verilir. Makalenin kabulü, reddi veya düzeltilmesine ilişkin nihai karar Baş Editöre aittir.
2.2. Hakemlik Süreci
Dergiye gönderilen çalışmalar aşağıdaki aşamalardan geçer:
Ön İnceleme
Editör Kurulu, makalenin derginin amaç ve kapsamına uygunluğunu, yazım kurallarına uyumunu, gerekli belgelerin eksiksiz sunulup sunulmadığını ve benzerlik incelemesini başarıyla geçip geçmediğini kontrol eder.
2. Hakem Ataması
Ön incelemeyi geçen makale, çalışma alanında uzman ve herhangi bir çıkar çatışması bulunmayan en az iki hakeme gönderilir.
Bilimsel Değerlendirme
Hakemler; çalışmanın özgünlüğü, metodolojik yeterliliği, sonuçlarının doğruluğu, sunum kalitesi ve bilimsel katkısını kapsayan bağımsız değerlendirme raporları hazırlar.
Editoryal Karar
Editör Kurulu aşağıdaki kararlardan birini verir:
- Değişiklik yapılmaksızın kabul.
- Küçük düzeltmeler sonrasında kabul.
- Büyük düzeltmelerden sonra yeniden değerlendirme.
- Ret.
Hakem raporları arasında önemli bir görüş ayrılığı bulunması hâlinde dergi, makaleyi üçüncü bir hakeme gönderebilir. Nihai karar Editör Kuruluna aittir.
Ayrıca, her iki hakemin de büyük düzeltmeler sonrasında yeniden değerlendirme yönünde görüş bildirmesi durumunda, Editör Kurulu çalışmanın derginin bilimsel ve yayın standartlarını karşılamadığına veya bu standartları karşılayabilme ihtimalinin yeterli olmadığına kanaat getirirse, makaleyi doğrudan reddetme hakkını saklı tutar.
2.3. Hakemlerin Sorumlulukları
Hakemler, görevlerini en yüksek düzeyde dürüstlük, tarafsızlık ve bağımsızlık ilkeleri doğrultusunda ve Committee on Publication Ethics (COPE) ilkeleriyle uyumlu olarak yerine getirmekle yükümlüdür.
Hakemlerin aşağıdaki ilkelere uymaları beklenir:
Gizlilik
Hakem değerlendirmesine gönderilen tüm yazmalar gizli belgelerdir. Hakemler, Editör Kurulunun açık izni olmaksızın bu çalışmaları inceleme süreci dışında paylaşamaz, kullanamaz, çoğaltamaz veya saklayamaz.
Tarafsızlık
Hakem raporları tamamen bilimsel ve nesnel ölçütlere dayanmalıdır. Değerlendirme sürecinde kişisel, ideolojik, kurumsal, dinî veya siyasî görüşler etkili olmamalıdır.
Hakem değerlendirmeleri açık, yapıcı ve bilimsel kanıtlarla desteklenmiş olmalı; çalışmanın geliştirilmesine katkı sağlamayı amaçlamalıdır.
Bilimsel Yeterlilik
Hakemler yalnızca uzmanlık alanlarına giren çalışmaların değerlendirmesini kabul etmeli ve değerlendirme raporunu belirlenen süre içinde hazırlayabilecek durumda olmalıdır.
Yeterli uzmanlığa sahip olunmaması veya değerlendirme süresine uyulamayacağının anlaşılması hâlinde görev derhâl reddedilmelidir.
Çıkar Çatışması
Hakemler; yazarlarla veya araştırmayla ilişkili kişi ya da kuruluşlarla kişisel, mesleki, mali veya kurumsal herhangi bir çıkar çatışması bulunması hâlinde değerlendirme görevini kabul etmemelidir.
Olası herhangi bir çıkar çatışması, değerlendirme sürecine başlamadan önce Editör Kuruluna bildirilmelidir.
Etik İhlallerin Bildirilmesi
Hakem aşağıdaki durumlardan herhangi birini tespit ettiğinde Editör Kurulunu derhâl bilgilendirmelidir:
- İntihal
- Mükerrer yayın
- Veri uydurma veya veri tahrifi
- Kaynak gösterilmeyen alıntılar
- Görsel, tablo veya sonuçlarda manipülasyon
- Diğer yayın etiği ihlalleri
Hakem, mümkün olduğu ölçüde ilgili kanıt ve açıklamaları da raporuna eklemelidir.
Bilgilerin Kullanımı
Hakemler, değerlendirme sürecinde eriştikleri bilgi, veri veya araştırma sonuçlarını, çalışma resmî olarak yayımlanmadan önce kişisel, mesleki veya akademik çıkar sağlamak amacıyla kullanamazlar.
2.4. Hakem Değerlendirme Ölçütleri
Hakemler, makaleleri değerlendirirken aşağıdaki ölçütleri dikkate alırlar:
- Araştırmanın özgünlüğü ve güncelliği.
- Konunun önemi ve bilimsel katkısı.
- Araştırma probleminin ve amaçlarının açıklığı.
- Bilimsel yöntemin uygunluğu ve tutarlılığı.
- Analizlerin ve ulaşılan sonuçların doğruluğu.
- Kaynakların yeterliliği ve güncelliği.
- Akademik dil ve anlatım kalitesi.
- Araştırma ve yayın etiği ilkelerine uygunluk.
- Çalışmanın derginin amaç ve kapsamıyla uyumu.
2.5. Hakemlik Sürecinin Gizliliği
Dergi, hakemlik sürecine ilişkin tüm bilgi ve belgelerin gizliliğini korumayı taahhüt eder. Hakemlerin kimlikleri, hakem raporlarının içeriği ve değerlendirme sürecine ilişkin diğer bilgiler; yürürlükteki mevzuatın gerektirdiği durumlar veya ilgili tüm tarafların açık rızası bulunmadıkça üçüncü kişilerle paylaşılmaz.
Ayrıca dergi, yazmaların içeriğinin gizliliğini ihlal edecek şekilde yapay zekâ araçlarından veya üçüncü taraf hizmetlerinden yararlanmaz. Gizlilik ve yazar haklarının korunması ilkesi doğrultusunda yalnızca gerekli güvenlik tedbirlerini sağlayan uygulamalar kullanılabilir.
2.6. Hakemlik Süresi
Dergi, hakemlik sürecini makul bir süre içerisinde ve bilimsel değerlendirme kalitesinden ödün vermeden tamamlamayı hedefler.
Hakemlik sürecinin, derginin kontrolü dışında gelişen nedenlerle gecikmesi hâlinde, Editör Kurulu yazarı gecikme hakkında bilgilendirir ve değerlendirme sürecinin en kısa sürede tamamlanması için gerekli işlemleri yürütür.
2.7. Hakemlik Sürecinde İletişim Etiği
Hakemlik sürecine ilişkin tüm yazışmalar yalnızca Editör Kurulu aracılığıyla yürütülür.
Yazarların hakemlerle doğrudan iletişim kurmaları mümkün değildir. Aynı şekilde hakemler de derginin resmî iletişim kanalları dışında yazarlarla herhangi bir doğrudan iletişim kuramazlar.
3. Çıkar Çatışması, Araştırma Suistimali, Şikâyet ve İtiraz Politikaları
3.1. Çıkar Çatışması Politikası (Conflict of Interest Policy)
İtkan Akademik Araştırmalar Dergisi, bilimsel yayın sürecinin dürüstlüğünü ve şeffaflığını güvence altına almayı taahhüt eder. Bu doğrultuda çıkar çatışmasının beyan edilmesi, değerlendirme, editoryal inceleme ve yayın sürecinin tüm aşamalarını yöneten temel ilkelerden biri olarak kabul edilir.
Çıkar çatışması; bilimsel kararların tarafsızlığını etkileyebilecek veya etkilediği izlenimini doğurabilecek her türlü mali, mesleki, kurumsal, kişisel veya akademik ilişki ya da durumu ifade eder.
Bu politika; yazarlar, hakemler, Editör Kurulu üyeleri ve yayıncı dâhil olmak üzere yayın sürecine katılan tüm taraflar için bağlayıcıdır.
3.2. Yazarların Çıkar Çatışmasına İlişkin Sorumlulukları
Yazarlar, araştırmaya ilişkin tüm finansman kaynaklarını, mali destekleri ve araştırmanın sonuçlarını veya yorumlarını etkileyebilecek her türlü mali, mesleki, kurumsal veya kişisel ilişkiyi eksiksiz olarak beyan etmekle yükümlüdür.
Çıkar çatışmasının gizlenmesi yayın etiği ihlali olarak değerlendirilir. Böyle bir durumun yayından sonra tespit edilmesi hâlinde dergi gerekli editoryal ve etik işlemleri uygulama hakkını saklı tutar.
3.3. Hakemlerin Sorumlulukları
Hakemler, değerlendirme görevini kabul etmeden önce mevcut veya olası herhangi bir çıkar çatışmasını Editör Kuruluna bildirmekle yükümlüdür.
Hakemler, tarafsızlıklarını etkileyebilecek herhangi bir ilişki bulunması hâlinde değerlendirme görevini kabul etmezler. Bu durum özellikle aşağıdakileri kapsar:
- Yakın araştırma iş birliği
- Akademik danışmanlık veya tez danışmanlığı ilişkisi
- Aynı kurumda doğrudan çalışma ilişkisi
- Doğrudan akademik rekabet
- Mali çıkar ilişkileri
- Değerlendirmenin tarafsızlığını etkileyebilecek diğer kişisel ilişkiler
3.4. Editör Kurulunun Sorumlulukları
Editör Kurulu üyeleri, değerlendirme sürecinde ortaya çıkabilecek her türlü çıkar çatışmasını açıklamakla yükümlüdür.
Çıkar çatışmasının bulunması hâlinde ilgili editör değerlendirme sürecinin hiçbir aşamasına katılmaz ve yazma başka bir editöre devredilir.
Hiçbir editör; kendisine, aile bireylerine veya doğrudan akademik ya da kurumsal ilişkisi bulunan kişilere ait çalışmalar hakkında editoryal karar veremez.
3.5. Araştırma Suistimali (Research Misconduct)
Dergi, bilimsel kayıtların güvenilirliğini korumayı taahhüt eder ve araştırma suistimaliyle ilgili tüm durumlarda Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayımlanan ilke ve rehberleri esas alır.
Bilimsel dürüstlük ihlalleri aşağıdakileri kapsamakla birlikte bunlarla sınırlı değildir:
- İntihal (Plagiarism)
- Veri tahrifi (Falsification)
- Veri uydurma (Fabrication)
- Mükerrer veya çoklu yayın
- Aynı çalışmanın eş zamanlı olarak birden fazla dergiye gönderilmesi
- Atıf manipülasyonu (Citation Manipulation)
- Makale üretim kuruluşlarından (Paper Mills) yararlanılması veya bilimsel çalışma alım satımı
- Yazarlık koşullarını taşımayan kişilerin yazar olarak gösterilmesi ya da katkı sağlayan kişilerin dışlanması
- Görsellerin, tabloların, şekillerin veya verilerin manipüle edilmesi
- Çıkar çatışmasının gizlenmesi
- Bilimsel dürüstlüğü zedeleyen diğer tüm etik ihlaller
3.6. Etik İhlallerin Değerlendirilme Süreci
Yayın etiği ihlaline ilişkin makul bir şüphe oluştuğunda dergi aşağıdaki süreci izler:
- Mevcut bilgi ve kanıtların ön değerlendirmesinin yapılması.
- Yazar veya ilgili taraflardan açıklama istenmesi.
- Kanıtların gizlilik ve adalet ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmesi.
- Gerekli görüldüğünde bağımsız uzman veya danışmanlardan görüş alınması.
- COPE rehberleri doğrultusunda uygun kararın verilmesi.
Bu süreç sonunda aşağıdaki kararlardan biri alınabilir:
- Başvurunun işleme alınmaması.
- Makalenin düzeltilmesinin istenmesi.
- Yayın sürecinin geçici olarak durdurulması.
- Makalenin reddedilmesi.
- Yayımlanmış makalenin geri çekilmesi (Retraction).
- Düzeltme veya editoryal açıklama yayımlanması.
- Gerekli görülmesi hâlinde ilgili kurumun veya finansman sağlayıcının bilgilendirilmesi.
3.7. Şikâyet Politikası (Complaints Policy)
Dergi; editoryal süreçler, hakem değerlendirmesi ve yayın etiğine ilişkin tüm şikâyetleri kabul eder ve bunları bağımsız, tarafsız ve adil biçimde değerlendirir.
Şikâyetler aşağıdaki konulara ilişkin olabilir:
- Hakemlik sürecindeki gecikmeler
- Yayın etiği ihlalleri
- Çıkar çatışmaları
- Editoryal yetkinin kötüye kullanılması
- Hakemlerin etik dışı davranışları
- Dergi politikalarının ihlali
Tüm şikâyetler gizli olarak değerlendirilir. İyi niyetle şikâyette bulunan kişilere karşı herhangi bir misilleme veya olumsuz işlem uygulanmaz.
3.8. İtiraz Politikası (Appeals Policy)
Yazarlar, editoryal kararın bilimsel veya usule ilişkin bir hata içerdiğini düşündükleri takdirde karara itiraz etme hakkına sahiptir.
İtiraz başvurusu yazılı olarak yapılmalı ve yalnızca hakem sonucuna katılmama gerekçesine değil, açık bilimsel ve usule ilişkin gerekçelere dayanmalıdır.
Editör Kurulu itirazı değerlendirerek aşağıdaki kararlardan birini verebilir:
- Önceki kararı onamak.
- Makalenin yeniden değerlendirilmesine karar vermek.
- Çalışmayı yeni bir hakeme veya ek hakemlere göndermek.
- Değerlendirme sürecinde sonucu etkileyen bir hata tespit edilmesi hâlinde yeni bir editoryal karar vermek.
İtirazın incelenmesi sonucunda verilen karar kesindir.
3.9. Soruşturma Sürecinde Gizlilik
Dergi, etik ihlallere ilişkin yürütülen tüm soruşturmaların gizliliğini korur ve yürürlükteki mevzuat veya bilimsel kayıtların korunmasına ilişkin zorunluluklar dışında hiçbir bilgiyi açıklamaz.
Soruşturma tamamlanıncaya ve nihai karar verilinceye kadar tüm taraflara iyi niyet ve masumiyet karinesi çerçevesinde eşit ve adil şekilde yaklaşılır.
3.10. COPE Rehberlerine Bağlılık
Dergi; intihal, mükerrer yayın, yazarlık uyuşmazlıkları, makale geri çekme, düzeltme ve diğer tüm yayın etiği ihlallerinin değerlendirilmesinde Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayımlanan Flowcharts ve diğer rehber dokümanları esas alır.
4. Açık Erişim, Telif Hakkı ve Lisans Politikası
4.1. Açık Erişim Politikası (Open Access Policy)
İtkan Akademik Araştırmalar Dergisi, bilimsel bilginin serbest dolaşımının araştırmaların gelişimine katkı sağladığına, bilgi paylaşımını teşvik ettiğine ve uluslararası akademik iş birliğini güçlendirdiğine inanarak Tam Açık Erişim (Full Open Access) politikasını benimsemektedir.
Dergide yayımlanan tüm makaleler, yayımlandıkları andan itibaren herhangi bir ambargo süresi (embargo), abonelik, kayıt veya erişim ücreti olmaksızın ücretsiz, kalıcı ve anında erişime açılır.
Dünyanın her yerindeki araştırmacılar, okuyucular ve akademik kurumlar; dergide yayımlanan makaleleri okuyabilir, indirebilir, kopyalayabilir, arşivleyebilir, yazdırabilir, atıf yapabilir, paylaşabilir ve derginin benimsediği lisans koşulları çerçevesinde bilimsel ve yasal amaçlarla kullanabilir.
Dergi, Budapest Open Access Initiative (BOAI) ilkelerini benimsemekte; bilimsel bilgiye erişim önündeki mali, hukuki ve teknik engellerin kaldırılmasının bilimsel gelişmeyi ve toplumsal yararı desteklediğine inanmaktadır.
4.2. Telif Hakkı Politikası (Copyright Policy)
Dergide yayımlanan makalelerin fikrî mülkiyet hakları yazarlara aittir. Makalenin dergide yayımlanması, telif haklarının yayıncıya devredildiği anlamına gelmez.
Makalenin yayına kabul edilmesiyle birlikte yazar(lar), dergiye çalışmayı yayımlama, elektronik ortamda erişime açma, arşivleme, dizinleme, koruma ve derginin iş birliği yaptığı veri tabanları ile bilimsel arşivlerde dağıtma konusunda münhasır olmayan (non-exclusive) bir yayın hakkı tanır. Bununla birlikte yazarlar, fikrî mülkiyet haklarının tamamını muhafaza eder.
Yazarlar; yayımlanmış çalışmalarını eğitim, araştırma ve akademik amaçlarla yeniden kullanabilir; ayrıca yayımlanmış sürümü kurumsal veya kişisel arşivlerde saklayabilirler. Ancak ilk yayının İtkan Akademik Araştırmalar Dergisi'nde yapıldığını ve tam bibliyografik künyeyi açıkça belirtmeleri gerekir.
4.3. Lisans Politikası (Licensing Policy)
Dergide yayımlanan tüm makaleler, Creative Commons Attribution–NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) lisansı kapsamında yayımlanır.
Bu lisans kullanıcılarına aşağıdaki hakları tanır:
- İçeriği ücretsiz olarak okuma ve indirme.
- Makaleleri herhangi bir ortam veya formatta kopyalama ve yeniden dağıtma.
- İçeriği bilimsel ve eğitim amaçlı paylaşma.
- Ticari olmayan amaçlarla içeriği uyarlama ve yeni çalışmalar üretme.
- Eseri, yazarlarına uygun şekilde atıf yapmak, kaynağı ve lisansı belirtmek ve lisans hükümlerine uymak şartıyla yeniden kullanma.
İçeriğin ticari amaçlarla kullanılması, lisansın gerektirdiği durumlarda hak sahiplerinden gerekli izinlerin alınmasına tabidir.
İçeriği kullanan herkes, lisans hükümlerine uymakla ve lisansın başkalarına tanıdığı hakları kısıtlayacak herhangi bir işlem yapmamakla yükümlüdür.
4.4. İçeriğin Yeniden Kullanımı (Content Reuse Policy)
Dergide yayımlanan makaleler, CC BY-NC 4.0 lisansı hükümleri doğrultusunda ve ticari amaç taşımamak kaydıyla dergiden ayrıca izin alınmaksızın yeniden kullanılabilir.
Yeniden kullanım sırasında aşağıdaki hususlara uyulması zorunludur:
- Yazar veya yazarların adlarının belirtilmesi.
- Derginin adının açıkça gösterilmesi.
- Makaleye ait tam bibliyografik künyeye yer verilmesi.
- Kullanılan lisansın belirtilmesi.
- İçerikte herhangi bir değişiklik yapılmışsa bunun açıkça ifade edilmesi.
İçerik, derginin veya yazarların ilgili kişi, kurum, ürün ya da hizmeti desteklediği izlenimini oluşturacak şekilde kullanılamaz.
4.5. İçeriğe Kalıcı Erişim
Dergi, yayımlanan tüm makalelerin internet sitesi üzerinden sürekli ve kalıcı olarak erişilebilir olmasını sağlamayı taahhüt eder.
Ayrıca içeriklerin uzun dönem korunmasını ve erişilebilirliğini güvence altına almak amacıyla gerekli teknik ve idari önlemleri alır.
Derginin internet adresinin veya yayın platformunun değişmesi durumunda, makalelerin kalıcı bağlantılarının (persistent links) ve üst verilerinin (metadata) mümkün olduğu ölçüde korunması sağlanır.
4.6. Ambargo Uygulanmaması (No Embargo Policy)
Dergi, yayımladığı içerikler için herhangi bir ambargo süresi uygulamaz.
Tüm makaleler elektronik yayımın tamamlanmasının hemen ardından kamuoyunun erişimine açılır.
İçeriğe erişim; abonelik, üyelik, kayıt veya herhangi bir ücret şartına bağlı değildir.
4.7. Açık Erişim Taahhüdü
Dergi, açık erişim politikasını yayımladığı tüm sayılar ve tüm bilimsel içerikler için istisnasız olarak uygular.
Ayrıca bilimsel bilgiye serbest erişimi destekleyen uluslararası girişimleri desteklemeyi ve yayımladığı araştırmaların mümkün olan en geniş kitleye ulaşmasını sağlamayı hedefler.
4.8. Açık Erişim Resmî Beyanı
İtkan Akademik Araştırmalar Dergisi, Tam Açık Erişim (Full Open Access) modeliyle yayımlanan hakemli bilimsel bir dergidir.
Dergide yayımlanan tüm makaleler, Creative Commons Attribution–NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) lisansı kapsamında abonelik veya erişim ücreti olmaksızın ücretsiz, kalıcı ve anında erişime açıktır.
Dergi, bilimsel bilgiye serbest erişimin bilimsel araştırmaların gelişmesi, akademik iş birliğinin güçlenmesi ve toplum yararının artırılması açısından temel bir ilke olduğuna inanmaktadır.
5. Ücretlendirme, Finansman, Reklam ve Doğrudan Pazarlama Politikası
5.1. Makale İşlem Ücreti Politikası (Article Processing Charges Policy)
İtkan Akademik Araştırmalar Dergisi, bilimsel yayıncılığın yazarlar ve okuyucular için hiçbir mali yük oluşturmaması gerektiği ilkesini benimsemektedir. Bilimsel bilgiye açık erişimin araştırmayı desteklediğine ve bilgi paylaşımını güçlendirdiğine inanarak, yayın sürecinin tüm aşamalarını tamamen ücretsiz olarak yürütmektedir.
Bu kapsamda dergi aşağıdaki aşamaların hiçbirinde ücret talep etmez:
- Makale gönderim ücreti
- Ön inceleme ücreti
- Hakem değerlendirme ücreti
- Makale işlem ücreti (Article Processing Charge – APC)
- Yayın ücreti
- Sayfa, şekil veya tablo ücreti
- İçeriğe erişim veya indirme ücreti
Makale gönderimi, editoryal değerlendirme, hakemlik süreci, yayım ve içerik erişimi tamamen ücretsizdir.
5.2. Finansman Politikası (Funding Policy)
Dergi; kamu kurumları, üniversiteler, araştırma kuruluşları, bilimsel kuruluşlar veya diğer destekleyici kurumlar tarafından finanse edilen araştırmaların yayımlanmasını memnuniyetle karşılar. Ancak sağlanan finansman, araştırmanın bağımsızlığını, bilimsel dürüstlüğünü veya sonuçlarını hiçbir şekilde etkilememelidir.
Yazarlar, makaleyi gönderirken araştırmaya ilişkin tüm finansman kaynaklarını ve mali veya kurumsal destekleri eksiksiz olarak beyan etmekle yükümlüdür.
Varsa, finansman sağlayan kuruluşun;
- araştırmanın tasarımındaki,
- veri toplama sürecindeki,
- veri analizi ve yorumlanmasındaki,
- yazmanın hazırlanmasındaki,
- yayım kararındaki
rolü açıkça belirtilmelidir.
Finansman bilgilerinin açıklanması şeffaflık ilkesinin bir gereğidir ve tek başına makalenin kabulü veya reddi için bir ölçüt oluşturmaz.
5.3. Finansmandan Bağımsız Editoryal Kararlar
Dergi, herhangi bir mali veya kurumsal desteğin editoryal kararlar üzerinde hiçbir etkisinin bulunmadığını açıkça beyan eder.
Finansman sağlayan kuruluşlar; hakem değerlendirme sürecine, editoryal kararlara veya makalelerin kabul ya da reddine müdahale edemez.
Yayıma ilişkin tüm kararlar yalnızca;
- bilimsel kalite,
- özgünlük,
- metodolojik yeterlilik,
- yayın etiğine uygunluk
ölçütleri esas alınarak verilir.
5.4. Reklam Politikası (Advertising Policy)
İtkan Akademik Araştırmalar Dergisi, internet sitesinde, yayımladığı makalelerde veya bilimsel içeriklerinde ticari reklamlara yer vermez.
İleride reklam kabul edilmesi hâlinde reklam içerikleri ile editoryal içerik kesin olarak birbirinden ayrılır ve reklamların editoryal bağımsızlığı ya da hakemlik sürecini etkilemesine izin verilmez.
Hiçbir reklam, derginin herhangi bir ürün, hizmet veya kuruluşu desteklediği şeklinde yorumlanamaz.
5.5. Doğrudan Pazarlama Politikası (Direct Marketing Policy)
Dergi; araştırmacılar ve akademik kurumlarla yürüttüğü tüm tanıtım ve iletişim faaliyetlerini profesyonel, etik ve şeffaf ilkeler doğrultusunda gerçekleştirir.
Tanıtım faaliyetleri doğru, açık ve doğrulanabilir bilgilere dayanır; yanıltıcı reklam, agresif pazarlama veya istenmeyen toplu ileti (spam) yöntemleri kullanılmaz.
Dergi;
- yazarlara etik dışı şekilde makale daveti göndermez,
- makale kabulü konusunda garanti vermez,
- hızlı yayın vaadinde bulunmaz,
- hakemlik sürecinin aşılabileceği yönünde hiçbir taahhütte bulunmaz.
Tanıtım faaliyetlerinin tamamı derginin akademik misyonu ve uluslararası yayıncılık ilkeleriyle uyumlu olarak yürütülür.
5.6. Mali Şeffaflık
Dergi, yayın sürecine ilişkin tüm mali politikalarını açık ve şeffaf biçimde kamuoyuyla paylaşmayı taahhüt eder.
Bu kapsamda;
- varsa uygulanan ücretler,
- kurumsal finansman kaynakları,
- mali politikalar
internet sitesinde açık şekilde yayımlanır.
Mali politikalarda yapılacak herhangi bir değişiklik yürürlüğe girmeden önce kamuoyuna ilan edilir.
5.7. Yayın Fırsatlarında Eşitlik
Yazarın mali durumu, kurumsal bağlılığı veya araştırmanın finansman kaynağı, makalenin değerlendirilmesini ya da editoryal kararı hiçbir şekilde etkilemez.
Dergi, tüm çalışmaları;
- bilimsel nitelik,
- özgünlük,
- metodolojik yeterlilik,
- yayın etiğine uygunluk
esaslarına göre değerlendirir ve hiçbir yazara mali durum, kurum, ülke veya milliyet temelinde ayrımcılık yapmaz.
5.8. Resmî Beyan
İtkan Akademik Araştırmalar Dergisi, yayın sürecinin hiçbir aşamasında yazarlardan veya okuyuculardan herhangi bir ücret talep etmez.
Makale gönderimi, hakem değerlendirmesi, editoryal işlemler, makale işlem süreci (APC), yayım ve tüm içeriklere erişim tamamen ücretsizdir.
Editoryal kararlar yalnızca bilimsel ölçütlere dayanır; mali, kurumsal veya ticari herhangi bir unsur editoryal süreci etkileyemez.
5.9. Derginin Sahipliği ve Yayıncı (Ownership and Publisher)
İtkan Akademik Araştırmalar Dergisi, Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi tarafından yayımlanmaktadır. Fakülte, derginin sahibi ve yayıncısıdır.
Üniversite, derginin bilimsel misyonunu sürdürebilmesi için gerekli kurumsal, idari ve teknik desteği sağlar.
Bununla birlikte, yayıncı kurum Editör Kurulunun bağımsızlığına tam saygı gösterir ve makalelerin değerlendirilmesi, kabulü, reddi veya yayımlanmasına ilişkin bilimsel ve editoryal kararlara hiçbir şekilde müdahale etmez.
Tüm editoryal kararlar yalnızca akademik ölçütler ve yayın etiği ilkeleri doğrultusunda alınır.
5.10. Gelir Kaynakları (Revenue Sources)
İtkan Akademik Araştırmalar Dergisi, Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi tarafından, üniversitenin bilimsel araştırmaları destekleme ve akademik topluma hizmet etme misyonu kapsamında finanse edilmektedir.
Dergi;
- yayın ücreti,
- abonelik,
- ticari reklam,
- makale işlem ücreti (APC)
gibi gelir kaynaklarına dayanmaz ve bilimsel makalelerin yayımlanması karşılığında herhangi bir mali gelir elde etmez.
Derginin gelir kaynakları editoryal bağımsızlığı veya hakem değerlendirme sonuçlarını hiçbir şekilde etkilemez.
Dergi, sahiplik yapısı, yönetimi ve finansman kaynakları konusunda tam şeffaflık ilkesine bağlıdır.
6. Bilimsel Özgünlük, İntihal ve Araştırma Suistimali Politikası
6.1. Bilimsel Özgünlük
İtkan Akademik Araştırmalar Dergisi, bilimsel bilgiye gerçek katkı sağlayan, sağlam bilimsel yöntemlere dayanan ve akademik dürüstlük ile araştırma etiği ilkelerine tam uyum gösteren özgün bilimsel çalışmalar yayımlamayı taahhüt eder.
Dergiye gönderilen çalışmaların tamamen özgün olması; daha önce tamamen veya kısmen yayımlanmamış ve başvuru tarihinde başka bir dergi veya yayınevinde değerlendirme sürecinde bulunmaması zorunludur.
Yazarlar, çalışmalarında yer alan tüm verilerin, bulguların, sonuçların ve kullanılan bilimsel materyallerin doğruluğu ile güvenilirliğinden tamamen sorumludur.
6.2. İntihal Politikası (Plagiarism Policy)
Dergi; doğrudan veya dolaylı intihal, kısmi ya da tam kopyalama, uygun atıf yapılmaksızın yeniden ifade etme (paraphrasing), başkalarına ait fikir, veri, bulgu veya eserlerin bilimsel kurallara uygun şekilde kaynak gösterilmeksizin kullanılması dâhil olmak üzere intihalin her türünü kesin olarak reddeder.
Hakem değerlendirme sürecine alınmadan önce tüm yazmalar, onaylı intihal tespit yazılımları kullanılarak benzerlik incelemesinden geçirilir. Gerekli görüldüğünde editoryal sürecin herhangi bir aşamasında veya yayından sonra da yeniden benzerlik incelemesi yapılabilir.
Dergi, editoryal karar sürecinde sabit bir benzerlik oranını tek başına belirleyici bir ölçüt olarak kabul etmez. Bunun yerine benzerlik raporu; benzerliklerin niteliği, kaynakları, kullanım bağlamı ve akademik etik ile atıf kurallarına uygunluğu dikkate alınarak bütüncül bir şekilde değerlendirilir.
6.3. Araştırma Suistimali Türleri
Dergi aşağıdaki uygulamaları yayın etiğinin ağır ihlalleri olarak kabul eder:
- İntihal.
- Veri veya sonuç uydurma (Fabrication).
- Verilerin tahrif edilmesi veya yanıltıcı biçimde değiştirilmesi (Falsification).
- Mükerrer veya çift yayın.
- Aynı çalışmanın eş zamanlı olarak birden fazla dergiye gönderilmesi.
- Atıf manipülasyonu.
- Çıkar çatışmasının gizlenmesi.
- Görsel, şekil, tablo veya belgelerin manipüle edilmesi.
- Makale üretim kuruluşlarından (Paper Mills) yararlanılması ya da bilimsel çalışma alım satımı.
- Bilimsel katkısı bulunmayan kişilerin yazar olarak gösterilmesi veya gerçek katkı sağlayan kişilerin yazarlıktan çıkarılması.
- Bilimsel kayıtların güvenilirliğini zedeleyen diğer tüm etik dışı uygulamalar.
6.4. Etik İhlal Tespit Edildiğinde İzlenecek Süreç
Yayın öncesinde veya sonrasında araştırma ya da yayın etiğine aykırı bir durumun tespit edilmesi hâlinde dergi, Committee on Publication Ethics (COPE) rehberleri doğrultusunda gerekli işlemleri gerçekleştirir.
Bu işlemler aşağıdakileri kapsayabilir:
- Yazarlardan açıklama talep edilmesi.
- Değerlendirme sürecinin geçici olarak durdurulması.
- Yazmanın reddedilmesi.
- Düzeltme veya editoryal açıklama yayımlanması.
- Yayımlanmış makalenin geri çekilmesi (Retraction).
- Gerekli görüldüğünde ilgili kurumun veya finansman sağlayıcının bilgilendirilmesi.
- Bilimsel kayıtların bütünlüğünü korumak amacıyla gerekli görülen diğer tüm tedbirlerin uygulanması.
6.5. Benzerlik Tespit Yazılımının Kullanımı
Dergi, hakem değerlendirme süreci başlamadan önce metinsel benzerlik incelemesi amacıyla iThenticate yazılımını kullanmaktadır.
Bu incelemenin amacı;
- fikrî mülkiyet haklarının korunması,
- araştırmaların özgünlüğünün doğrulanması,
- usulsüz alıntıların belirlenmesi,
- mükerrer yayınların ve diğer olası etik ihlallerin tespit edilmesidir.
Benzerlik raporu tek başına editoryal kararın dayanağını oluşturmaz; rapor Editör Kurulu tarafından bilimsel ölçütler çerçevesinde değerlendirilir.
6.6. Yazarların Sorumluluğu
Yazarlar, çalışmalarının özgünlüğü ile dergiye sundukları tüm bilgi, belge ve verilerin doğruluğundan hukuki ve etik açıdan tamamen sorumludur.
Yanıltıcı bilgi verilmesi, önemli bilgilerin gizlenmesi veya fikrî mülkiyet haklarının ihlal edilmesi, dergi politikaları uyarınca gerekli editoryal ve etik işlemlerin uygulanmasını gerektiren ciddi ihlaller olarak değerlendirilir.
7. Yapay Zekâ Politikası (Artificial Intelligence Policy)
7.1. Genel İlkeler
İtkan Akademik Araştırmalar Dergisi, yapay zekâ teknolojilerinin bilimsel araştırmaları destekleyici amaçlarla sorumlu bir şekilde kullanılmasını memnuniyetle karşılamaktadır. Ancak bu teknolojilerin kullanımı, araştırmanın özgünlüğünü, bilimsel dürüstlüğünü, sonuçlarının güvenilirliğini veya fikrî mülkiyet haklarını zedelememelidir.
Yapay zekâ tabanlı herhangi bir araç veya uygulamadan yararlanılmış olsa dahi, dergiye sunulan çalışmanın tüm içeriğine ilişkin bilimsel, etik ve hukuki sorumluluk tamamen yazarlara aittir.
7.2. Yazarlar Tarafından Yapay Zekâ Kullanımı
Yazarlar, yapay zekâ araçlarından aşağıdaki yardımcı amaçlarla yararlanabilirler:
- Dil ve anlatımın iyileştirilmesi.
- Yazım ve dil bilgisi denetimi.
- Metnin düzenlenmesi ve yapılandırılması.
- Ön notların veya taslakların özetlenmesi.
- Gerektiğinde programlama veya veri analizine destek sağlanması.
Bununla birlikte, yapay zekâ araçları bilimsel dürüstlüğü zedeleyecek, doğrulanmamış veya yanıltıcı araştırma içeriği üretecek şekilde kullanılamaz.
7.3. Yapay Zekâ Kullanımının Beyanı
Yapay zekâ araçlarının araştırmanın hazırlanmasında önemli ölçüde kullanılması hâlinde, yazarlar bunu Kaynakça bölümünden önce yer alacak ayrı bir başlık altında açıkça beyan etmekle yükümlüdür.
Bu açıklamada aşağıdaki bilgiler yer almalıdır:
- Kullanılan yapay zekâ aracının adı.
- Varsa sürüm bilgisi.
- Kullanım amacı.
- Araştırmanın hazırlanmasındaki kullanım kapsamı ve sınırları.
Yalnızca yazım denetimi, dil düzeltmesi veya biçimlendirme amacıyla gerçekleştirilen sınırlı kullanımlar için ayrıca beyan verilmesi gerekmez.
7.4. Yapay Zekâ ve Yazarlık
Hiçbir yapay zekâ sistemi, uygulaması veya dil modeli bir araştırmada yazar veya ortak yazar olarak gösterilemez.
Yazarlık yalnızca bilimsel yazarlık ölçütlerini karşılayan gerçek kişilere aittir. Araştırmanın içeriğine ilişkin tüm bilimsel, etik ve hukuki sorumluluk yazarlara aittir.
7.5. Yazarların Sorumluluğu
Yazarlar aşağıdaki hususlardan tamamen sorumludur:
- Araştırmada yer alan bilgilerin doğruluğu.
- Kaynak gösterme ve atıf bilgilerinin doğruluğu.
- Analizlerin ve sonuçların bilimsel geçerliliği.
- Fikrî mülkiyet haklarına saygı gösterilmesi.
- Yapay zekâ tarafından üretilen veya düzenlenen tüm metinlerin dikkatle gözden geçirilmesi ve doğrulanması.
Yapay zekâ araçlarının kullanılması, yazarların bilimsel ve etik sorumluluklarını hiçbir şekilde ortadan kaldırmaz.
7.6. Yapay Zekâ Tarafından Üretilen Veri ve Görseller
Yapay zekâ tarafından üretilen veya değiştirilen görseller, şekiller, tablolar, veriler ya da diğer materyaller; okuyucuyu yanıltacak, gerçek niteliğini gizleyecek veya fikrî mülkiyet haklarını ihlal edecek şekilde kullanılamaz.
Araştırmanın bir parçasını oluşturan yapay zekâ üretimi veya yapay zekâ ile değiştirilmiş görsel, işitsel ya da veri temelli materyaller açıkça beyan edilmelidir.
7.7. Hakemlik Sürecinde Yapay Zekâ Kullanımı
Hakemler, değerlendirmek üzere kendilerine gönderilen yazmaları veya bunların herhangi bir bölümünü, içeriğin gizliliğini ihlal edebilecek genel kullanıma açık yapay zekâ platformlarına ya da bulut tabanlı hizmetlere yükleyemezler.
Ayrıca hakemler, hakem raporlarının hazırlanması veya bilimsel değerlendirmenin yapılması amacıyla yapay zekâ araçlarını kendi yerlerine karar verecek şekilde kullanamazlar.
Araştırma içeriğini üçüncü taraflarla paylaşmayan yardımcı araçlardan yararlanılması mümkün olmakla birlikte, hazırlanan hakem raporunun bilimsel sorumluluğu tamamen hakeme aittir.
7.8. Editör Kurulu Tarafından Yapay Zekâ Kullanımı
Editör Kurulu, aşağıdaki idari ve teknik işlemlerde yapay zekâ araçlarından yararlanabilir:
- Dil ve anlatımın iyileştirilmesi.
- Biçimsel tutarlılığın kontrol edilmesi.
- Üst verilerin (metadata) düzenlenmesi.
- Editoryal iş akışlarının desteklenmesi.
Ancak yapay zekâ araçları;
- editoryal karar vermek,
- araştırmaların bilimsel niteliğini değerlendirmek,
- editörlerin akademik takdir yetkisinin yerine geçmek
amacıyla kullanılamaz.
7.9. Gizlilik ve Mahremiyet
Yayın sürecine katılan tüm taraflar; yapay zekâ araçlarını, yayımlanmamış yazmaların içeriğini, gizli verileri veya yazar ve hakemlere ait kişisel bilgileri ifşa edecek şekilde kullanamaz.
Tüm yazmalar derginin gizlilik politikası kapsamında değerlendirilir ve açık izin bulunmadıkça, eğitim veya yeniden kullanım amacıyla verileri işleyebilecek herhangi bir sisteme yüklenemez.
7.10. Yapay Zekâ Politikasının İhlali
Yapay zekânın araştırmanın hazırlanmasında önemli ölçüde kullanıldığının beyan edilmemesi veya yapay zekânın bilimsel dürüstlüğü ya da fikrî mülkiyet haklarını ihlal edecek şekilde kullanılması, dergi politikalarının ihlali olarak değerlendirilir.
Bu durumda dergi aşağıdaki işlemlerden birini veya birkaçını uygulayabilir:
- Yazarlardan açıklama talep edilmesi.
- Yazmanın düzeltilmesinin istenmesi.
- Makalenin reddedilmesi.
- Gerekli hâllerde yayımlanmış makalenin geri çekilmesi.
- COPE rehberleri doğrultusunda uygun görülen diğer editoryal ve etik işlemlerin uygulanması.
8. Araştırma Verileri, Öz Arşivleme ve Dijital Koruma Politikası
8.1. Araştırma Verileri Politikası (Research Data Policy)
İtkan Akademik Araştırmalar Dergisi, uygun olduğu durumlarda araştırma verilerinin erişime açılmasının bilimsel şeffaflığı güçlendirdiğine, araştırma sonuçlarının doğrulanabilirliğini desteklediğine ve verilerin sorumlu bir şekilde yeniden kullanılmasına katkı sağladığına inanmaktadır.
Bu doğrultuda dergi, yazarları araştırmalarında kullandıkları verileri uygun şekilde saklamaya ve hukuki ile etik açıdan mümkün olduğu ölçüde erişime açmaya teşvik eder. Ancak bu süreçte bilgi gizliliği, fikrî mülkiyet hakları ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin yükümlülüklere tam olarak uyulmalıdır.
Dergi, araştırma verilerinin tüm çalışmalar için yayımlanmasını zorunlu tutmamakla birlikte, uygun olduğu durumlarda verilerin nasıl erişilebilir olduğunun açıkça belirtilmesini teşvik eder.
8.2. Veri Erişilebilirliği Beyanı (Data Availability Statement)
Dergi, yazarların çalışmalarında kullanılan araştırma verilerine ilişkin bir Veri Erişilebilirliği Beyanı (Data Availability Statement) sunmalarını tavsiye eder.
Bu beyan aşağıdaki ifadelerden biri veya benzerlerini içerebilir:
- Araştırma verileri, bağlantısı veya DOI bilgisi belirtilen açık erişimli bir bilimsel veri deposunda bulunmaktadır.
- Araştırma verileri, kamuya açık olarak paylaşılmasını engelleyen haklı gerekçeler nedeniyle sorumlu yazardan makul talep üzerine temin edilebilir.
- Araştırma verileri hukuki, etik veya sözleşmeye dayalı kısıtlamalar nedeniyle kamuya açık değildir.
- Araştırmanın niteliği gereği veri paylaşımı uygulanabilir değildir.
Veri erişilebilirliği beyanı, çalışmanın niteliğine uygun, açık ve doğru bilgiler içermelidir.
8.3. Veri Gizliliği
Yazarlar; araştırmaya katılan kişi, kurum ve kuruluşlara ait tüm verilerin gizliliğini korumakla yükümlüdür.
Gerekli hukuki ve etik izinler alınmadıkça hiçbir kişisel veya gizli bilgi yayımlanamaz.
Araştırmaya katılan kişilerin kimliklerinin belirlenmesine yol açabilecek bilgiler, hukuken izin verilmediği ve açık rıza alınmadığı sürece anonim hâle getirilmeli veya tamamen kaldırılmalıdır.
8.4. Araştırma Verilerinin Saklanması
Dergi, yazarların araştırmalarına ait özgün verileri ve araştırma sonuçlarını destekleyen belgeleri, makalenin yayımlanmasından sonra makul bir süre boyunca güvenli şekilde muhafaza etmelerini tavsiye eder.
Bu veriler, gerektiğinde;
- araştırma sonuçlarının doğrulanması,
- bilimsel soruların cevaplandırılması,
- etik incelemelerin yürütülmesi
amacıyla erişilebilir olmalıdır.
Yazarlar, araştırma verilerinin güvenli biçimde saklanmasından ve gerektiğinde erişilebilir durumda tutulmasından sorumludur.
9. Öz Arşivleme Politikası (Self-Archiving Policy)
İtkan Akademik Araştırmalar Dergisi, yazarları yayımlanmış makalelerinin son sürümünü aşağıdaki platformlarda arşivlemeye teşvik eder:
- Üniversitelerin kurumsal arşivleri.
- Güvenilir araştırma veri depoları.
- Kişisel akademik web sayfaları.
- Ticari olmayan akademik ağlar.
- Lisans koşullarının izin verdiği bilimsel platformlar.
Yazarlar, yayımlanmış makalenin sürümünü herhangi bir ambargo süresi olmaksızın yayımlandığı andan itibaren arşivleyebilirler. Ancak ilk yayına ilişkin tam bibliyografik künyenin belirtilmesi ve mümkün olduğunda makalenin dergi web sitesindeki bağlantısının eklenmesi zorunludur.
9.1. Atıf Bilgileri
Makale yeniden arşivlendiğinde veya paylaşıldığında aşağıdaki bibliyografik bilgiler yer almalıdır:
- Yazar(lar)ın adı.
- Makale başlığı.
- Derginin adı.
- Cilt ve sayı bilgisi.
- Yayım yılı.
- Sayfa numaraları.
- Makalenin DOI numarası (varsa).
- Dergi web sitesindeki makale bağlantısı.
Bu uygulama, bilimsel atıfların doğruluğunu ve akademik kayıtların bütünlüğünü korumayı amaçlamaktadır.
9.2. Dijital Koruma Politikası (Digital Preservation Policy)
İtkan Akademik Araştırmalar Dergisi, yayımlanan bilimsel içeriğin uzun dönem korunmasını ve sürekli erişilebilirliğini sağlamak amacıyla DergiPark platformunun sunduğu teknik altyapıdan yararlanır.
Dergi, DergiPark tarafından sağlanan dijital arşivleme ve koruma hizmetlerinden, platformun teknik politika ve uygulamaları doğrultusunda faydalanarak yayımlanan dosyaların ve üst verilerin güvenliğini ve sürekli erişilebilirliğini sağlamayı amaçlar.
DergiPark'ın dijital koruma altyapısının geliştirilmesi veya güncellenmesi durumunda dergi, uzun dönem dijital koruma alanındaki iyi uygulamalardan yararlanmayı taahhüt eder.
9.3. Sürekli Erişim
Dergi, yayımlanan tüm makalelerin sürekli erişilebilir olmasını sağlamayı taahhüt eder.
Yayımlanan içerik yalnızca makale geri çekme veya düzeltme gibi yayın etiğinin gerektirdiği istisnai durumlarda kaldırılabilir veya değiştirilebilir.
Her durumda dergi, yapılan tüm düzeltme, güncelleme veya geri çekme işlemlerini açık biçimde belgelendirerek bilimsel kayıtların bütünlüğünü korur ve yayımlanmış içeriği gerekçe göstermeksizin kaldırmaz.
9.4. Arşivleme ve Dizinleme
Dergi, yayımladığı içeriklerin kendi politikaları ve lisans koşullarıyla uyumlu bilimsel veri tabanlarında, dijital arşivlerde ve akademik arama motorlarında yer almasını teşvik eder.
Bu sayede yayımlanan araştırmaların görünürlüğünün, erişilebilirliğinin ve bilimsel etkisinin artırılması amaçlanmaktadır.
10. Dijital Tanımlayıcılar ve Dizinleme Politikası
İtkan Akademik Araştırmalar Dergisi, yayımlanan çalışmaların kolayca erişilebilir olmasını, keşfedilebilirliğini ve bilimsel atıf alabilirliğini artırmak amacıyla DergiPark platformunun sunduğu uluslararası dizinleme ve üst veri standartlarını kullanmaktadır.
Dergi, makalelere ait bibliyografik verileri uluslararası standartlara uygun biçimde sunmayı ve güvenilir veri tabanları, akademik arama motorları ile bilimsel dizinlerde görünürlüğünü sürekli geliştirmeyi hedeflemektedir.
Yayımlanan makalelere Dijital Nesne Tanımlayıcısı (Digital Object Identifier – DOI), DergiPark platformunda uygulanan esaslar ve ilgili DOI kayıt kuruluşlarının prosedürleri doğrultusunda atanmaktadır.
11. Düzeltmeler, Makale Geri Çekme, Endişe Beyanı ve Yayım Sonrası Güncellemeler Politikası
11.1. Genel İlkeler
İtkan Akademik Araştırmalar Dergisi, bilimsel kayıtların doğruluğunu ve güvenilirliğini korumayı taahhüt eder.
Bu doğrultuda dergi, yayım öncesinde veya sonrasında tespit edilen hata ya da etik ihlallerin düzeltilmesi amacıyla Committee on Publication Ethics (COPE) ilkeleri doğrultusunda gerekli editoryal işlemleri yürütür.
Bir makalenin yayımlanması, derginin veya yazarların sorumluluğunu sona erdirmez. Bilimsel içeriğin doğruluğunun korunması konusunda tarafların ortak sorumluluğu devam eder.
11.2. Düzeltme Politikası (Corrections Policy)
Makalenin temel bulgularını veya sonuçlarını etkilemeyen, ancak içeriğin doğruluğunu veya açıklığını etkileyen bir hata tespit edilmesi hâlinde dergi, Correction veya Erratum yayımlayabilir.
Düzeltme metni, hatanın niteliğini ve yapılan değişiklikleri açıkça belirtir ve ilgili makaleyle elektronik olarak ilişkilendirilir.
Bilimsel kayıtların bütünlüğünü korumak amacıyla makalenin özgün sürümü erişilebilir olmaya devam eder ve düzeltme yapıldığı açık şekilde belirtilir.
11.3. Makale Geri Çekme Politikası (Retraction Policy)
Yayımlanmış bir makale aşağıdaki durumlarda geri çekilebilir:
- İntihal.
- Veri uydurma veya veri tahrifi.
- Mükerrer yayın.
- Fikrî mülkiyet haklarının ihlali.
- Sonuçların geçerliliğini ortadan kaldıran ciddi hatalar.
- COPE rehberlerine göre geri çekmeyi gerektiren diğer etik ihlaller.
Bir makale geri çekildiğinde bilimsel kayıtlardan silinmez.
Bunun yerine makalenin bibliyografik bilgileri korunur ve makalenin yerine geri çekilme gerekçesini ve tarihini açıklayan resmî bir Geri Çekme Bildirimi (Retraction Notice) yayımlanır.
11.4. Endişe Beyanı (Expression of Concern)
Derginin ciddi bir etik veya bilimsel ihlal şüphesi taşıyan güçlü bulgulara ulaşması ve soruşturmanın makul sürede tamamlanamaması hâlinde, nihai karar verilinceye kadar okuyucuları bilgilendirmek amacıyla bir Endişe Beyanı (Expression of Concern) yayımlanabilir.
11.5. Yayım Öncesinde Yazmanın Geri Çekilmesi
Yazarlar, editoryal nihai karar verilmeden önce gerekçeli bir başvuruyla yazmalarını geri çekebilirler.
Bununla birlikte, yayına kabul edilmiş bir makale ancak Editör Kurulunca uygun görülen önemli bilimsel veya etik gerekçelerin bulunması hâlinde geri çekilebilir.
11.6. Yayım Sonrası Güncellemeler
Dergi, makalenin bilimsel içeriğini etkilememek kaydıyla;
- üst verileri,
- yazar bilgilerini,
- dijital tanımlayıcıları,
- elektronik bağlantıları
güncelleyebilir.
Yapılan tüm güncellemeler şeffaflık ilkesi doğrultusunda kayıt altına alınır ve bilimsel kayıtların bütünlüğü korunur.
11.7. Yazarların Sorumluluğu
Yazarlar, yayımlanmış çalışmalarında önemli bir hata tespit etmeleri hâlinde Editör Kurulunu gecikmeksizin bilgilendirmekle yükümlüdür.
Ayrıca düzeltme yayımlanması, makalenin geri çekilmesi veya gerekli diğer editoryal işlemlerin yürütülmesi sürecinde dergiyle tam iş birliği yapmakla sorumludurlar.
12. Gizlilik ve Kişisel Verilerin Korunması Politikası
12.1. Genel İlkeler
İtkan Akademik Araştırmalar Dergisi; yazarlar, hakemler, Editör Kurulu üyeleri ve okuyucular dâhil olmak üzere tüm kullanıcıların gizliliğinin korunmasını taahhüt eder. Kişisel veriler; hukuka uygunluk, şeffaflık, gizlilik ve veri güvenliği ilkeleri doğrultusunda, yürürlükteki mevzuat ile DergiPark platformunun politika ve uygulamalarına uygun olarak işlenir.
Dergi tarafından toplanan veriler yalnızca bilimsel yayın sürecinin yürütülmesi, sunulan hizmetlerin geliştirilmesi ve editoryal süreçlerin güvenliğinin sağlanması amacıyla kullanılmaktadır.
12.2. Dergi Tarafından Toplanan Veriler
Dergi yönetim sistemi aracılığıyla aşağıdaki kişisel ve mesleki bilgiler toplanabilir:
- Ad ve soyad.
- Kurumsal bağlılık.
- E-posta adresi.
- ORCID kimliği (varsa).
- Mesleki iletişim bilgileri.
- Gönderilen yazmalara ilişkin bilgiler.
- Hakemlik sürecine ilişkin hakem bilgileri.
- DergiPark platformunun işletilmesi amacıyla sistem tarafından oluşturulan teknik veriler.
Dergi, bilimsel yayın süreciyle doğrudan ilişkili olmayan hiçbir kişisel veriyi talep etmez.
12.3. Kişisel Verilerin Kullanımı
Toplanan kişisel veriler yalnızca aşağıdaki amaçlarla kullanılmaktadır:
- Makale başvuru, değerlendirme ve yayın süreçlerinin yürütülmesi.
- Yazarlar ve hakemlerle iletişim kurulması.
- Makalelere ait bibliyografik kayıtların hazırlanması.
- Bilimsel içeriğin dizinlenmesi.
- Derginin teknik hizmetlerinin geliştirilmesi.
- Hukuki ve akademik yükümlülüklerin yerine getirilmesi.
Kişisel veriler, derginin faaliyet alanı dışında herhangi bir ticari veya pazarlama amacıyla kullanılmaz.
12.4. Bilgilerin Gizliliği
Editör Kurulu, dergiye gönderilen yazmalara ilişkin tüm bilgi ve belgelerin gizliliğini korumayı taahhüt eder.
Bu bilgiler yalnızca editoryal ve hakemlik sürecine doğrudan katılan kişiler tarafından erişilebilir olup, yürürlükteki mevzuatın gerektirdiği hâller dışında üçüncü kişilerle paylaşılmaz.
Hakemler de değerlendirme süreci kapsamında eriştikleri yazmalara ilişkin hiçbir bilgiyi süreç dışında kullanamaz, paylaşamaz veya saklayamaz.
12.5. Kişisel Verilerin Korunması
Dergi, DergiPark platformu ile iş birliği içinde kişisel verilerin yetkisiz erişime, değiştirilmeye, kaybolmaya veya kötüye kullanılmaya karşı korunması amacıyla uygun teknik ve idari güvenlik önlemlerini uygular.
Kullanıcı hesapları ve elektronik veriler, DergiPark tarafından sağlanan güvenli sistem altyapısı çerçevesinde yönetilmekte olup bilgi güvenliği alanındaki iyi uygulamalara uygun şekilde korunmaktadır.
12.6. Çerez Politikası (Cookies)
Dergi, yayın hizmetlerini DergiPark platformu üzerinden yürüttüğünden, platform tarafından kullanılan çerezler (Cookies) ve benzeri teknolojiler kullanıcı deneyiminin iyileştirilmesi, oturum yönetiminin sağlanması ve sistemin güvenli biçimde çalıştırılması amacıyla kullanılabilir.
İtkan Akademik Araştırmalar Dergisi, bağımsız olarak reklam veya pazarlama amaçlı çerez kullanmaz. Çerezlere ilişkin tüm teknik uygulamalar, DergiPark'ın Gizlilik Politikası hükümlerine tabidir.
12.7. Verilerin Üçüncü Taraflarla Paylaşılması
Dergi, kişisel verileri aşağıdaki durumlar dışında üçüncü taraflarla paylaşmaz:
- Yayın veya dizinleme süreçlerinin yürütülmesi için gerekli olması.
- Yürürlükteki mevzuat uyarınca zorunlu tutulması.
- Veri sahibinin açık rızasının bulunması.
Dizinleme kuruluşları veya teknik hizmet sağlayıcılarla yapılan veri paylaşımı, yalnızca bilimsel yayın sürecinin yürütülmesi için gerekli olan asgari bilgilerle sınırlıdır.
12.8. Veri Sahiplerinin Hakları
Yazarlar, hakemler ve Editör Kurulu üyeleri; kişisel bilgilerinin güncellenmesini veya düzeltilmesini talep edebilirler.
Bu işlemler, DergiPark kullanıcı hesapları üzerinden veya dergi yönetimiyle iletişime geçilerek, yürürlükteki politika ve prosedürler çerçevesinde gerçekleştirilebilir.
12.9. Verilerin Saklanması
Dergi, bilimsel yayın süreci kapsamında elde edilen verileri; akademik kayıtların korunması, yayımlanan makalelere ait bibliyografik bilgilerin sürekliliğinin sağlanması ve bilimsel arşivin güvenilirliğinin sürdürülmesi amacıyla gerekli olduğu süre boyunca muhafaza eder.
Verilerin saklanması sürecinde DergiPark platformunun arşivleme ve veri yönetimi politikaları esas alınır.
12.10. Hukuki Dayanak
Kişisel verilerin korunması ve gizliliğine ilişkin tüm uygulamalarda dergi, DergiPark platformu tarafından benimsenen teknik ve hukuki düzenlemelere uyar.
DergiPark sisteminin kullanılması, platformun ilgili gizlilik ve veri koruma politikalarının kabul edildiği anlamına gelir. Ancak bu uygulamalar, İtkan Akademik Araştırmalar Dergisinin yayın politikaları ve yayın etiği ilkeleriyle çelişmeyecek şekilde uygulanır.
*********************************************************************************************************************
سياسات المجلة
1. المبادئ العامة وأخلاقيات النشر
1.1. المبادئ العامة
تلتزم مجلة إتقان للبحوث الأكاديمية بتعزيز جودة البحث العلمي ونزاهته، ونشر الدراسات الأصيلة التي تُسهم في تطوير المعرفة في مجال الدراسات الدينية والعلوم الإنسانية والاجتماعية ذات الصلة. وتستند المجلة في جميع إجراءاتها التحريرية إلى مبادئ العدالة والشفافية والاستقلالية والمسؤولية الأكاديمية، بما يضمن سلامة عملية النشر العلمي وحماية حقوق جميع الأطراف.
وتعتمد المجلة في سياساتها ومعاييرها على المبادئ والتوصيات الصادرة عن لجنة أخلاقيات النشر (Committee on Publication Ethics – COPE)، ومبادئ الشفافية وأفضل الممارسات في النشر العلمي الصادرة عن COPE وDOAJ وOASPA وWAME، إلى جانب الأنظمة واللوائح الأكاديمية المعمول بها.
وتلتزم المجلة بتوفير بيئة نشر علمية تقوم على النزاهة والحياد والاحترام المتبادل، وترفض جميع أشكال السلوك المخالف لأخلاقيات البحث والنشر، بما في ذلك الانتحال العلمي، والتزوير، والفبركة، والنشر المكرر أو المتزامن، والتلاعب بالاستشهادات المرجعية، وإخفاء تضارب المصالح، وأي ممارسات من شأنها الإخلال بسلامة السجل العلمي.
1.2. أخلاقيات النشر
تُعد أخلاقيات النشر العلمي مسؤولية مشتركة بين جميع المشاركين في عملية النشر، بمن فيهم المؤلفون، والمحكمون، وهيئة التحرير، والناشر. ولذلك تلتزم المجلة بتطبيق أعلى المعايير الأخلاقية في جميع مراحل استلام البحوث وتحكيمها وتحريرها ونشرها وأرشفتها.
وتلتزم هيئة التحرير بالنظر في جميع الادعاءات المتعلقة بسوء السلوك البحثي بجدية وحياد، واتخاذ الإجراءات المناسبة وفقًا لإرشادات COPE، بما في ذلك طلب التوضيح من الأطراف المعنية، أو تصحيح المقالة، أو سحبها، أو إصدار بيان توضيحي متى اقتضت الضرورة.
كما تحافظ المجلة على سرية المعلومات المتعلقة بالمخطوطات المقدمة، ولا تُستخدم المواد غير المنشورة أو البيانات الواردة فيها لأي غرض شخصي أو بحثي قبل نشرها إلا بموافقة خطية من أصحابها.
1.3. مسؤوليات المؤلفين
يلتزم المؤلفون بتقديم أبحاث أصيلة تُجسد مساهمتهم العلمية الحقيقية، وتستند إلى منهجية علمية سليمة، مع الالتزام بالدقة والموضوعية في عرض البيانات وتحليلها وتفسيرها.
ويتعين على المؤلفين توثيق جميع المصادر والمراجع والأفكار المقتبسة توثيقًا علميًا صحيحًا، والامتناع عن أي صورة من صور الانتحال أو الاقتباس غير المشروع أو استخدام أعمال الآخرين دون الإشارة إليها.
ويقتصر إثبات صفة المؤلف على الأشخاص الذين أسهموا إسهامًا علميًا جوهريًا في تصميم الدراسة أو تنفيذها أو تحليل نتائجها أو إعدادها للنشر، ويجب أن يوافق جميع المؤلفين على النسخة النهائية قبل إرسالها أو نشرها.
كما يلتزم المؤلفون بالإفصاح عن أي دعم مالي أو مؤسسي أو أي علاقة قد تُشكل تضاربًا حقيقيًا أو محتملًا في المصالح، والإقرار بأن البحث لم يُنشر سابقًا، ولم يُقدم في الوقت نفسه إلى أي مجلة أو جهة نشر أخرى.
وفي حال اكتشاف المؤلف خطأً جوهريًا في بحثه قبل النشر أو بعده، يتعين عليه إخطار هيئة التحرير دون تأخير، والتعاون معها في تصحيح الخطأ أو سحب البحث متى اقتضت الأمانة العلمية ذلك.
ويلتزم المؤلفون بالحصول على جميع الموافقات النظامية والأخلاقية اللازمة للأبحاث التي تتطلب ذلك، ويتحملون المسؤولية الكاملة عن محتوى أعمالهم، وعن سلامة البيانات والنتائج والاستنتاجات الواردة فيها.
1.4. مسؤوليات الناشر
تلتزم الجهة الناشرة للمجلة بدعم استقلالية القرار التحريري، وعدم التدخل في تقييم البحوث أو نتائج التحكيم أو قرارات القبول والرفض، بما يضمن نزاهة العملية التحريرية وموضوعيتها.
وتوفر الجهة الناشرة البنية التقنية والإدارية اللازمة لاستمرار المجلة وفق المعايير الدولية، وتعمل على صيانة السجل العلمي من خلال حفظ المحتوى المنشور وضمان استمرارية إتاحته، ودعم تطبيق مبادئ أخلاقيات النشر، والتعامل الجاد مع جميع الشكاوى والبلاغات المتعلقة بسوء السلوك البحثي.
كما تلتزم الجهة الناشرة باحترام حقوق المؤلفين والقراء والمحكمين وهيئة التحرير، وعدم ممارسة أي تأثير قد يُخل باستقلالية المجلة أو مصداقيتها أو سمعتها العلمية.
1.5. مسؤوليات هيئة التحرير
تلتزم هيئة تحرير مجلة إتقان للبحوث الأكاديمية بإدارة جميع مراحل العملية التحريرية وفق معايير النزاهة العلمية والشفافية والموضوعية، وبما يضمن تحقيق الجودة الأكاديمية للمجلة والحفاظ على موثوقية السجل العلمي.
وتقوم هيئة التحرير بتقييم البحوث المقدمة استنادًا إلى قيمتها العلمية، وأصالتها، وسلامة منهجيتها، ومدى توافقها مع أهداف المجلة ونطاقها، دون أي تمييز قائم على الجنس أو الجنسية أو اللغة أو الانتماء المؤسسي أو الخلفية الفكرية أو الدينية أو السياسية للمؤلفين.
كما تلتزم هيئة التحرير بما يأتي:
- التعامل مع جميع المخطوطات بسرية تامة، وعدم الكشف عن أي معلومات تتعلق بها إلا للأشخاص المعنيين مباشرة بعملية التقييم والنشر.
- ضمان سير عملية التحكيم وفق المعايير العلمية المعتمدة، واختيار المحكمين ذوي الكفاءة والخبرة المناسبة لموضوع البحث.
- اتخاذ قرارات القبول أو الرفض أو طلب التعديل بناءً على التقارير العلمية للمحكمين والتقييم التحريري، بعيدًا عن أي اعتبارات شخصية أو مؤسسية.
- متابعة التزام المؤلفين والمحكمين بسياسات المجلة وأخلاقيات النشر.
- اتخاذ الإجراءات المناسبة عند الاشتباه في وجود مخالفة لأخلاقيات البحث أو النشر.
- نشر التصحيحات أو التوضيحات أو سحب المقالات عند الحاجة، بما يحافظ على دقة السجل العلمي وموثوقيته.
1.6. مسؤوليات رئيس التحرير
يتحمل رئيس التحرير المسؤولية النهائية عن المحتوى العلمي المنشور في المجلة، وعن سلامة الإجراءات التحريرية المتبعة فيها. وله الصلاحية الكاملة في اتخاذ القرار النهائي بشأن قبول البحوث أو رفضها بعد استكمال مراحل التقييم العلمي والتحرير.
ويلتزم رئيس التحرير بما يأتي:
- ضمان تطبيق سياسات المجلة ومعاييرها الأخلاقية على جميع المخطوطات دون استثناء.
- المحافظة على استقلالية القرار التحريري وعدم السماح لأي جهة داخلية أو خارجية بالتأثير في نتائج التقييم العلمي.
- الإشراف على نزاهة عملية التحكيم والتأكد من خلوها من تضارب المصالح أو أي ممارسات قد تؤثر في موضوعيتها.
- معالجة الشكاوى والاستئنافات المتعلقة بالقرارات التحريرية بطريقة عادلة وشفافة وفي إطار زمني معقول.
- تعزيز جودة المجلة وتطوير سياساتها بما يتوافق مع المعايير الدولية للنشر العلمي.
1.7. استقلالية القرار التحريري
تتمتع مجلة إتقان للبحوث الأكاديمية باستقلالية تحريرية كاملة في جميع القرارات المتعلقة باستلام البحوث وتحكيمها وقبولها أو رفضها ونشرها.
ولا يجوز لأي جهة راعية أو ناشرة أو ممولة أو لأي طرف ذي مصلحة التدخل في القرارات التحريرية أو التأثير في نتائج التحكيم العلمي. وتُتخذ جميع القرارات المتعلقة بالنشر بناءً على الاعتبارات العلمية والأكاديمية فقط.
وتلتزم المجلة بالفصل الواضح بين الجوانب الإدارية والمالية من جهة، والقرارات التحريرية والعلمية من جهة أخرى، بما يضمن حياد العملية التحريرية واستقلالها الكامل.
1.8. السرية وحماية البيانات
تلتزم هيئة التحرير بحماية البيانات الشخصية والمعلومات الأكاديمية المتعلقة بالمؤلفين والمحكمين، وعدم استخدامها إلا للأغراض المرتبطة بعملية النشر العلمي.
كما تُعامل جميع المخطوطات والوثائق والمراسلات المرتبطة بها بوصفها مواد سرية، ولا يجوز الاطلاع عليها أو تداولها خارج نطاق العملية التحريرية إلا وفق ما تقتضيه الأنظمة المعمول بها أو بعد الحصول على الموافقات اللازمة.
1.9. تضارب المصالح لدى المحررين
يلتزم أعضاء هيئة التحرير بالإفصاح عن أي علاقة شخصية أو مهنية أو مالية أو أكاديمية قد تؤثر، أو يُحتمل أن تؤثر، في حيادهم عند التعامل مع أي مخطوطة.
وفي حال وجود تضارب مصالح، يمتنع المحرر المعني عن المشاركة في تقييم البحث أو اتخاذ أي قرار يتعلق به، ويُحال البحث إلى محرر آخر تتوافر فيه شروط الحياد والاستقلالية.
1.10. التعامل مع الشكاوى والاستئنافات
توفر المجلة آلية واضحة لتلقي الشكاوى والاستئنافات المتعلقة بقرارات النشر أو إجراءات التحكيم أو المخالفات الأخلاقية.
وتُحال جميع الشكاوى إلى رئيس التحرير لدراستها بسرية وحياد، ويجوز عند الحاجة الاستعانة بأعضاء مستقلين من هيئة التحرير أو بخبراء مختصين. ويتم إخطار الأطراف المعنية بنتائج النظر في الشكوى أو الاستئناف والإجراءات المتخذة بشأنها، وفقًا لمبادئ العدالة والشفافية.
2. سياسة التحكيم العلمي ومسؤوليات المحكمين
2.1. سياسة التحكيم العلمي
تعتمد مجلة إتقان للبحوث الأكاديمية نظام التحكيم العلمي المزدوج المجهل (Double-Blind Peer Review)، بما يضمن نزاهة عملية التقييم وموضوعيتها واستقلاليتها. ويقوم هذا النظام على إخفاء هوية المؤلفين عن المحكمين، وإخفاء هوية المحكمين عن المؤلفين طوال مراحل التحكيم.
وتخضع جميع البحوث المقدمة – بعد اجتياز الفحص الأولي من قبل هيئة التحرير – للتحكيم العلمي من قبل محكمين متخصصين على الأقل يتمتعون بالكفاءة العلمية والخبرة في موضوع البحث.
ويهدف التحكيم العلمي إلى تقييم جودة البحث وأصالته ومنهجيته وإسهامه العلمي، ومدى توافقه مع أهداف المجلة ونطاقها، دون أي اعتبار للجنسية أو الانتماء المؤسسي أو المعتقدات أو الخلفيات الشخصية للمؤلفين.
وتستند قرارات النشر إلى القيمة العلمية للبحث وتقارير المحكمين والتقييم التحريري، مع احتفاظ رئيس التحرير بالقرار النهائي في قبول البحث أو رفضه أو طلب تعديله.
2.2. مراحل التحكيم
تمر البحوث المقدمة إلى المجلة بالمراحل الآتية:
- الفحص الأولي
تُراجع هيئة التحرير البحث للتحقق من توافقه مع أهداف المجلة، والتزامه بقواعد النشر، واستكمال الوثائق المطلوبة، واجتيازه فحص التشابه.
- تعيين المحكمين
يُحال البحث إلى محكمين متخصصين يتم اختيارهم وفق خبراتهم العلمية، مع مراعاة عدم وجود أي تضارب في المصالح.
3. التقييم العلمي
يقوم المحكمون بإعداد تقارير علمية مستقلة تتناول أصالة البحث، وسلامة منهجيته، ودقة نتائجه، وجودة عرضه، وإسهامه في المعرفة العلمية.
- القرار التحريري
تصدر هيئة التحرير أحد القرارات الآتية:
- قبول البحث دون تعديل.
- قبول البحث بعد تعديلات طفيفة.
- إعادة التقييم بعد تعديلات جوهرية.
- رفض البحث.
وفي حال وجود تباين جوهري بين تقارير المحكمين، يحق للمجلة إحالة البحث إلى محكم ثالث، ويكون القرار النهائي لهيئة التحرير. كما يحق لهيئة التحرير إصدار قرار برفض البحث إذا أوصى المحكمان بإعادة تقييمه بعد إجراء تعديلات جوهرية، متى رأت أن البحث لا يستوفي المعايير العلمية والنشرية للمجلة أو أن فرص استيفائه لتلك المعايير غير كافية.
2.3. مسؤوليات المحكمين
يلتزم المحكمون بأداء مهامهم وفق أعلى معايير النزاهة والموضوعية والاستقلالية، وبما ينسجم مع مبادئ لجنة أخلاقيات النشر .
ويتعين على المحكمين الالتزام بما يأتي:
1. السرية
تُعد جميع البحوث المحالة للتحكيم وثائق سرية، ولا يجوز للمحكم الاطلاع عليها أو مشاركتها أو استخدامها أو الاحتفاظ بنسخ منها خارج نطاق عملية التحكيم، إلا بإذن صريح من هيئة التحرير.
2. الموضوعية
يجب أن تستند تقارير التحكيم إلى تقييم علمي موضوعي بعيدًا عن الاعتبارات الشخصية أو الفكرية أو المؤسسية أو الدينية أو السياسية.
ويتعين أن تكون الملاحظات واضحة، ومدعومة بأدلة علمية، وموجهة لتحسين جودة البحث.
3. الكفاءة العلمية
يجب على المحكم قبول مهمة التحكيم فقط إذا كان موضوع البحث يدخل ضمن مجال اختصاصه العلمي، وكان قادرًا على إنجاز التقرير خلال المدة المحددة.
وفي حال عدم توافر الخبرة الكافية أو تعذر الالتزام بالمدة الزمنية، ينبغي الاعتذار عن المهمة فورًا.
4. تضارب المصالح
يمتنع المحكم عن قبول تحكيم أي بحث إذا كان هناك أي تضارب حقيقي أو محتمل في المصالح، بما في ذلك العلاقات الشخصية أو المهنية أو المالية أو المؤسسية مع المؤلفين أو الجهات المرتبطة بالبحث.
ويجب الإفصاح عن أي تضارب محتمل لهيئة التحرير قبل البدء في عملية التحكيم.
5. الكشف عن المخالفات
إذا لاحظ المحكم وجود:
- انتحال علمي.
- نشر مكرر.
- تزوير أو فبركة للبيانات.
- اقتباسات غير موثقة.
- تلاعب في الصور أو الجداول أو النتائج.
- مخالفة أخلاقية أخرى.
فيجب عليه إبلاغ هيئة التحرير فورًا، مع تقديم ما يتوافر لديه من أدلة أو ملاحظات.
6. استخدام المعلومات
لا يجوز للمحكم استخدام المعلومات أو البيانات أو النتائج الواردة في البحث لتحقيق أي منفعة شخصية أو مهنية أو بحثية قبل نشرها رسميًا.
2.4. معايير التحكيم
يراعي المحكمون عند تقييم البحوث المعايير الآتية:
- أصالة البحث وحداثته.
- أهمية الموضوع وإسهامه العلمي.
- وضوح مشكلة البحث وأهدافه.
- سلامة المنهج العلمي.
- دقة التحليل والاستنتاجات.
- كفاية المراجع وحداثتها.
- جودة اللغة والأسلوب الأكاديمي.
- الالتزام بأخلاقيات البحث العلمي.
- توافق البحث مع نطاق المجلة.
2.5. سرية التحكيم
تلتزم المجلة بالحفاظ على سرية جميع البيانات المتعلقة بعملية التحكيم، ولا يجوز الكشف عن أسماء المحكمين أو محتوى تقاريرهم أو أي معلومات تتعلق بعملية التقييم إلا إذا اقتضت الأنظمة ذلك أو وافق جميع الأطراف المعنيين.
كما لا تستخدم المجلة أي أدوات للذكاء الاصطناعي أو أي أطراف خارجية في مراجعة المخطوطات بما يؤدي إلى الكشف عن محتواها، إلا في الحدود التي تضمن حماية السرية وحقوق المؤلفين.
2.6. مدة التحكيم
تسعى المجلة إلى إنجاز عملية التحكيم خلال مدة زمنية معقولة، مع مراعاة جودة التقييم العلمي.
وفي حال حدوث تأخير خارج عن إرادة المجلة، تُخطر هيئة التحرير المؤلفين بذلك، وتعمل على استكمال إجراءات التحكيم في أقرب وقت ممكن.
2.7. أخلاقيات التواصل أثناء التحكيم
تتم جميع المراسلات المتعلقة بعملية التحكيم من خلال هيئة التحرير فقط.
ولا يجوز للمؤلفين التواصل المباشر مع المحكمين، كما لا يجوز للمحكمين التواصل مع المؤلفين خارج القنوات الرسمية للمجلة.
3. تضارب المصالح، وسوء السلوك البحثي، والشكاوى والاستئنافات
3.1. سياسة تضارب المصالح (Conflict of Interest Policy)
تلتزم مجلة إتقان للبحوث الأكاديمية بضمان نزاهة وشفافية عملية النشر العلمي، وتعد الإفصاح عن تضارب المصالح أحد المبادئ الأساسية التي تحكم جميع مراحل التقييم والتحرير والنشر.
ويقصد بتضارب المصالح كل علاقة أو ظرف مالي أو مهني أو مؤسسي أو شخصي أو أكاديمي قد يؤثر، أو يُحتمل أن يؤثر، في موضوعية القرار العلمي أو يُنظر إليه على أنه يؤثر في حياده.
وتسري هذه السياسة على جميع المشاركين في عملية النشر، بمن فيهم المؤلفون والمحكمون وأعضاء هيئة التحرير والناشر.
3.2. مسؤوليات المؤلفين بشأن تضارب المصالح
يلتزم المؤلفون بالإفصاح الكامل عن جميع مصادر التمويل والدعم، وأي علاقات مالية أو مهنية أو مؤسسية أو شخصية قد تؤثر في نتائج البحث أو تفسيرها. ويُعد إخفاء تضارب المصالح مخالفة لأخلاقيات النشر، ويجوز للمجلة اتخاذ الإجراءات المناسبة إذا ثبت وجوده بعد النشر.
3.3. مسؤوليات المحكمين
يلتزم المحكم بالإفصاح عن أي تضارب حقيقي أو محتمل في المصالح قبل قبول مهمة التحكيم.
ويمتنع عن تحكيم البحث إذا كانت تربطه بأحد المؤلفين علاقة قد تؤثر في حياده، بما في ذلك:
- التعاون البحثي القريب.
- الإشراف الأكاديمي.
- العلاقة الوظيفية المباشرة.
- المنافسة العلمية المباشرة.
- المصالح المالية.
- أي علاقة شخصية قد تؤثر في موضوعية التقييم.
3.4. مسؤوليات هيئة التحرير
يلتزم أعضاء هيئة التحرير بالإفصاح عن أي تضارب في المصالح عند التعامل مع المخطوطات.
وفي حال وجود أي تضارب، يمتنع المحرر عن المشاركة في جميع مراحل تقييم البحث، ويُحال الملف إلى محرر آخر.
ولا يجوز لأي عضو في هيئة التحرير اتخاذ قرار بشأن بحث يعود إليه أو لأحد أفراد أسرته أو لزملائه الذين تربطه بهم علاقة مباشرة.
3.5. سوء السلوك البحثي (Research Misconduct)
تلتزم المجلة بالحفاظ على سلامة السجل العلمي، وتتبع إرشادات Committee on Publication Ethics (COPE) في التعامل مع جميع حالات سوء السلوك البحثي.
وتشمل مخالفات النزاهة العلمية -على سبيل المثال لا الحصر- ما يأتي:
- الانتحال العلمي (Plagiarism).
- التزوير (Falsification).
- فبركة البيانات (Fabrication).
- النشر المكرر أو المتعدد.
- التقديم المتزامن إلى أكثر من مجلة.
- التلاعب بالاستشهادات المرجعية (Citation Manipulation).
- شراء أو بيع البحوث أو اللجوء إلى ما يعرف بـ Paper Mills.
- إدراج أسماء مؤلفين لا تنطبق عليهم شروط التأليف أو استبعاد من يستحقها.
- التلاعب بالصور أو الأشكال أو الجداول أو البيانات.
- إخفاء تضارب المصالح.
- أي ممارسة أخرى تُخل بالنزاهة العلمية.
3.6. آلية التعامل مع المخالفات
عند الاشتباه في وجود مخالفة لأخلاقيات النشر، تتبع المجلة الإجراءات الآتية:
- إجراء مراجعة أولية للبلاغ أو الأدلة المتوافرة.
- التواصل مع المؤلف أو الأطراف المعنية وطلب التوضيح.
- تقييم الأدلة وفق مبادئ العدالة والسرية.
- الاستعانة بخبراء أو مستشارين عند الحاجة.
- اتخاذ القرار المناسب وفقًا لإرشادات COPE.
وقد يشمل القرار أحد الإجراءات الآتية:
- حفظ البلاغ.
- طلب تصحيح البحث.
- تعليق إجراءات النشر مؤقتًا.
- رفض البحث.
- سحب المقالة المنشورة.
- نشر تصحيح أو توضيح.
- إخطار المؤسسة الأكاديمية أو الجهة الممولة عند الاقتضاء.
3.7. سياسة الشكاوى (Complaints Policy)
ترحب المجلة بجميع الشكاوى المتعلقة بالإجراءات التحريرية أو التحكيم أو أخلاقيات النشر، وتتعهد بالنظر فيها بصورة عادلة ومستقلة.
ويجوز تقديم الشكاوى المتعلقة بما يأتي:
- تأخر إجراءات التحكيم.
- مخالفة أخلاقيات النشر.
- تضارب المصالح.
- إساءة استخدام السلطة التحريرية.
- سوء سلوك المحكمين.
- مخالفة سياسات المجلة.
وتُعامل جميع الشكاوى بسرية تامة، ولا يجوز اتخاذ أي إجراء انتقامي ضد مقدم الشكوى بسبب تقديمها بحسن نية.
3.8. سياسة الاستئناف (Appeals Policy)
يحق للمؤلف تقديم طلب استئناف على القرار التحريري إذا اعتقد أن القرار استند إلى خطأ علمي أو إجرائي.
ويجب أن يكون طلب الاستئناف مكتوبًا، ومدعمًا بأسباب علمية واضحة، دون الاكتفاء بالاعتراض على نتيجة التحكيم.
وتقوم هيئة التحرير بمراجعة الاستئناف، ويجوز لها:
- تأييد القرار السابق.
- إعادة تقييم البحث.
- إحالته إلى محكم جديد أو أكثر.
- إصدار قرار جديد إذا تبين وجود خطأ مؤثر في إجراءات التقييم.
ويُعد القرار الصادر بعد دراسة الاستئناف نهائيًا.
3.9. السرية أثناء التحقيق
تلتزم المجلة بالحفاظ على سرية جميع التحقيقات المتعلقة بالمخالفات الأخلاقية، وعدم الإفصاح عن أي معلومات إلا في الحدود التي تقتضيها الأنظمة أو متطلبات حماية السجل العلمي.
ويُعامل جميع الأطراف بعدالة، مع افتراض حسن النية إلى حين اكتمال التحقيق واتخاذ القرار النهائي.
3.10. الالتزام بإرشادات COPE
تعتمد المجلة المخططات الإجرائية (Flowcharts) والتوصيات الصادرة عن Committee on Publication Ethics (COPE) عند التعامل مع جميع قضايا سوء السلوك البحثي، بما في ذلك الانتحال، والنشر المكرر، والنزاعات المتعلقة بالتأليف، وسحب المقالات، والتصحيحات، وغيرها من القضايا الأخلاقية.
4. سياسة الوصول المفتوح، وحقوق النشر، وسياسة الترخيص
4.1. سياسة الوصول المفتوح (Open Access Policy)
تلتزم مجلة إتقان للبحوث الأكاديمية بسياسة الوصول المفتوح الكامل (Full Open Access) ، إيمانًا منها بأن الإتاحة الحرة للمعرفة العلمية تُسهم في تعزيز البحث العلمي، وتشجع على تبادل المعرفة، وتدعم التعاون الأكاديمي على المستوى الدولي.
وتُتاح جميع المقالات المنشورة في المجلة مجانًا وبصورة فورية ودائمة فور نشرها، دون أي فترة حظر (Embargo)، أو اشتراك، أو تسجيل، أو رسوم للوصول إلى المحتوى.
ويجوز للقراء والباحثين والمؤسسات الأكاديمية في جميع أنحاء العالم قراءة المقالات وتحميلها، ونسخها، وحفظها، وطباعتها، والاقتباس منها، والاستشهاد بها، ومشاركتها واستخدامها في الأغراض العلمية المشروعة، وفقًا لشروط الترخيص المعتمد من المجلة.
وتتبنى المجلة مبادئ مبادرة بودابست للوصول المفتوح (Budapest Open Access Initiative – BOAI)، وتؤمن بأن إزالة العوائق المالية والقانونية والتقنية أمام الوصول إلى المعرفة العلمية تُسهم في تطوير البحث العلمي وخدمة المجتمع.
4.2. حقوق النشر (Copyright Policy)
تحتفظ حقوق الملكية الفكرية للمقالات المنشورة بمؤلفيها، ولا يؤدي نشر البحث في المجلة إلى نقل ملكية حقوق التأليف إلى الناشر.
وبمجرد قبول البحث للنشر، يمنح المؤلف أو المؤلفون المجلة حقًا غير حصري في نشر البحث، وإتاحته إلكترونيًا، وأرشفته، وفهرسته، وحفظه، وتوزيعه ضمن قواعد البيانات والمستودعات العلمية التي تتعاون معها المجلة، مع احتفاظ المؤلفين بكامل حقوقهم الفكرية.
ويجوز للمؤلفين إعادة استخدام أعمالهم في الأغراض التعليمية أو البحثية أو الأكاديمية، أو إيداع النسخة المنشورة في المستودعات المؤسسية أو الشخصية، شريطة الإشارة بوضوح إلى النشر الأول في المجلة، مع ذكر بيانات الاستشهاد الكامل.
4.3. سياسة الترخيص (Licensing Policy)
تُنشر جميع المقالات في المجلة بموجب رخصة المشاع الإبداعي: النسبة – غير التجاري 4.0 الدولية (Creative Commons Attribution–NonCommercial 4.0 International – CC BY-NC 4.0).
وتسمح هذه الرخصة لأي مستخدم بما يأتي:
- قراءة المحتوى وتحميله دون مقابل.
- نسخ المقالات وإعادة توزيعها بأي وسيلة أو صيغة.
- مشاركة المحتوى للأغراض العلمية والتعليمية.
- تكييف المحتوى أو البناء عليه لأغراض غير تجارية.
- الاستشهاد بالمحتوى أو إعادة استخدامه، شريطة نسب العمل إلى مؤلفيه الأصليين، وذكر المصدر، والإشارة إلى الرخصة، وعدم استخدام المحتوى لأغراض تجارية إلا بعد الحصول على موافقة أصحاب الحقوق إذا اقتضت الرخصة ذلك.
ويتعين على جميع مستخدمي المحتوى الالتزام بشروط الرخصة المعتمدة وعدم اتخاذ أي إجراء من شأنه الحد من الحقوق التي تمنحها الرخصة للآخرين.
4.4. إعادة استخدام المحتوى (Content Reuse Policy)
يجوز إعادة استخدام المقالات المنشورة في المجلة وفقًا لشروط رخصة CC BY-NC 4.0، دون الحاجة إلى الحصول على إذن مسبق من المجلة، متى كان الاستخدام غير تجاري، مع الالتزام بما يأتي:
- ذكر اسم المؤلف أو المؤلفين.
- الإشارة إلى اسم المجلة.
- ذكر بيانات الاستشهاد العلمي كاملة.
- بيان نوع الرخصة المستخدمة.
- الإشارة إلى أي تعديلات أُجريت على المحتوى، إن وجدت.
ولا يجوز تقديم المحتوى بطريقة توحي بأن المجلة أو المؤلفين يؤيدون الجهة أو المنتج الذي يُعاد استخدام المحتوى في سياقه.
4.5. الوصول الدائم إلى المحتوى
تلتزم المجلة بإتاحة جميع المقالات المنشورة بصورة مستمرة ودائمة عبر موقعها الإلكتروني، مع اتخاذ الإجراءات اللازمة لضمان حفظ المحتوى وإمكانية الوصول إليه على المدى الطويل.
وفي حال نقل موقع المجلة أو تغيير المنصة الناشرة، تعمل المجلة على الحفاظ على الروابط الدائمة للمقالات وبياناتها الوصفية قدر الإمكان، بما يضمن استمرارية الوصول إليها وعدم فقدانها.
4.6. عدم فرض فترة حظر (No Embargo Policy)
لا تفرض المجلة أي فترة حظر على الوصول إلى محتواها، وتصبح جميع المقالات متاحة للجمهور فور نشرها الإلكتروني.
ولا يُقيد استخدام المحتوى بأي اشتراك أو عضوية أو رسوم أو تسجيل مسبق.
4.7. الالتزام بالوصول المفتوح
تلتزم المجلة بتطبيق سياسة الوصول المفتوح على جميع أعدادها وجميع أنواع المحتوى العلمي المنشور فيها دون استثناء، وتعمل على دعم المبادرات الدولية الرامية إلى تعزيز الوصول الحر إلى المعرفة العلمية، بما يحقق أوسع انتشار ممكن للأبحاث المنشورة.
4.8. بيان رسمي لسياسة الوصول المفتوح
مجلة إتقان للبحوث الأكاديمية مجلة علمية محكمة تصدر بنظام الوصول المفتوح الكامل. وتُتاح جميع المقالات المنشورة مجانًا وبصورة فورية ودائمة دون اشتراك أو رسوم، وفقًا لرخصة المشاع الإبداعي CC BY-NC 4.0. وتؤمن المجلة بأن الإتاحة الحرة للمعرفة العلمية تمثل ركيزة أساسية لتطوير البحث العلمي وتعزيز التعاون الأكاديمي وخدمة المجتمع.
5. سياسة الرسوم، والتمويل، والإعلانات، والتسويق المباشر
5.1. سياسة رسوم النشر (Article Processing Charges Policy)
تلتزم مجلة إتقان للبحوث الأكاديمية بإتاحة النشر العلمي دون تحميل المؤلفين أو القراء أي أعباء مالية، إيمانًا منها بأن الوصول الحر إلى المعرفة يسهم في دعم البحث العلمي وتعزيز تبادل المعرفة.
ولا تفرض المجلة أي رسوم في أي مرحلة من مراحل النشر، ويشمل ذلك:
- رسوم إرسال البحوث.
- رسوم الفحص الأولي.
- رسوم التحكيم العلمي.
- رسوم معالجة المقالات (Article Processing Charges – APCs).
- رسوم النشر.
- رسوم الصفحات أو الأشكال أو الجداول.
- رسوم الوصول إلى المحتوى أو تحميله.
وتتم جميع مراحل التقديم والتحكيم والنشر وإتاحة المحتوى بصورة مجانية بالكامل.
5.2. سياسة التمويل (Funding Policy)
ترحب المجلة بنشر البحوث الممولة من الجهات الحكومية أو الجامعات أو المؤسسات البحثية أو الهيئات العلمية أو غيرها من الجهات الداعمة للبحث العلمي، شريطة ألا يؤثر التمويل في استقلالية البحث أو نزاهته أو نتائجـه.
ويلتزم المؤلفون بالإفصاح عن جميع مصادر التمويل والدعم المالي أو المؤسسي المرتبط بالبحث عند تقديمه، مع بيان دور الجهة الممولة -إن وجد- في تصميم الدراسة أو جمع البيانات أو تحليلها أو تفسيرها أو إعداد المخطوطة أو اتخاذ قرار نشرها.
ويُعد الإفصاح عن التمويل جزءًا من متطلبات الشفافية، ولا يُعد سببًا في حد ذاته لقبول البحث أو رفضه.
5.3. استقلالية القرار التحريري عن التمويل
تؤكد المجلة أن أي دعم مالي أو مؤسسي لا يمنح الجهة الممولة أي حق في التدخل في القرارات التحريرية أو نتائج التحكيم أو قبول البحوث أو رفضها.
وتُتخذ جميع القرارات المتعلقة بالنشر على أساس الجودة العلمية والأصالة والالتزام بأخلاقيات البحث، دون أي تأثير من الجهات الممولة أو الراعية أو الناشرة.
5.4. سياسة الإعلانات (Advertising Policy)
لا تنشر مجلة إتقان للبحوث الأكاديمية أي إعلانات تجارية داخل موقعها الإلكتروني أو في المقالات المنشورة أو في ملفاتها العلمية. وفي حال اعتماد الإعلانات مستقبلًا، تلتزم المجلة بالفصل الكامل بين المحتوى العلمي والإعلانات، بما يضمن عدم تأثيرها في استقلالية القرارات التحريرية أو نزاهة عملية النشر.
ولا يجوز أن تُفسر أي مادة إعلانية على أنها تأييد من المجلة لأي منتج أو خدمة أو مؤسسة.
5.5. سياسة التسويق المباشر (Direct Marketing Policy)
تلتزم المجلة بأن تكون جميع أنشطة التعريف بالمجلة والتواصل مع الباحثين والمؤسسات الأكاديمية أنشطة مهنية وأخلاقية، تستند إلى معلومات دقيقة وواضحة، بعيدًا عن أي ممارسات دعائية مضللة أو رسائل غير مرغوب فيها.
ولا تستخدم المجلة أساليب التسويق التي قد تُفهم على أنها دعوة غير مهنية للنشر أو وعد بالقبول أو النشر السريع أو تجاوز إجراءات التحكيم.
كما تلتزم بأن تكون جميع الرسائل التعريفية والإعلانات المتعلقة بالمجلة متوافقة مع رسالتها الأكاديمية ومعايير النشر العلمي الدولية.
5.6. الشفافية المالية
تلتزم المجلة بالإفصاح الواضح عن جميع السياسات المالية المتعلقة بالنشر، بما في ذلك الرسوم -إن وجدت- ومصادر التمويل المؤسسي، بما يضمن الشفافية الكاملة أمام المؤلفين والقراء والجهات المفهرسة.
وفي حال طرأ أي تعديل على السياسات المالية، يُعلن عنه بصورة واضحة في الموقع الإلكتروني للمجلة قبل سريانه.
5.7. المساواة في فرص النشر
لا يؤثر الوضع المالي للمؤلف أو الجهة التي ينتمي إليها أو الجهة الممولة للبحث في قرار قبول البحث أو رفضه.
وتلتزم المجلة بتقييم جميع البحوث وفق معايير علمية موضوعية، دون أي تمييز قائم على القدرة المالية أو الانتماء المؤسسي أو الدولة أو الجنسية.
5.8. بيان رسمي
لا تفرض مجلة إتقان للبحوث الأكاديمية أي رسوم على المؤلفين أو القراء في أي مرحلة من مراحل النشر. فجميع خدمات إرسال البحوث، والتحكيم، ومعالجة المقالات، والنشر، وإتاحة المحتوى تتم دون مقابل، ويستند اتخاذ القرارات التحريرية إلى المعايير العلمية وحدها، بمعزل عن أي اعتبارات مالية أو مؤسسية.
5.9. الملكية والجهة الناشرة (Ownership and Publisher)
تصدر مجلة إتقان للبحوث الأكاديمية عن كلية العلوم الإسلامية بجامعة كهرمان مرعش الاستقلال (Faculty of Islamic Sciences, Kahramanmaraş İstiklal University)، التي تُعد الجهة المالكة والناشرة للمجلة.
وتوفر الجامعة الدعم المؤسسي والإداري والتقني اللازم لاستمرار المجلة وتحقيق رسالتها العلمية، مع الالتزام الكامل باحترام استقلالية هيئة التحرير وعدم التدخل في القرارات العلمية أو التحريرية المتعلقة بتقييم البحوث أو قبولها أو رفضها أو نشرها.
وتُتخذ جميع القرارات التحريرية وفق المعايير الأكاديمية وأخلاقيات النشر العلمي، بعيدًا عن أي اعتبارات إدارية أو مالية أو مؤسسية.
5.10. مصادر التمويل (Revenue Sources)
تمول جامعة كهرمان مرعش الاستقلال إصدار المجلة وتطويرها ضمن إطار دعمها للبحث العلمي وخدمة المجتمع الأكاديمي.
ولا تعتمد المجلة في تمويلها على رسوم النشر أو الاشتراكات أو الإعلانات التجارية، ولا تتلقى أي مقابل مالي نظير نشر البحوث العلمية.
ولا تؤثر مصادر تمويل المجلة بأي شكل من الأشكال في استقلالية القرارات التحريرية أو نتائج التحكيم العلمي، وتلتزم المجلة بالشفافية الكاملة فيما يتعلق بملكية المجلة وإدارتها ومصادر تمويلها.
6. سياسة الأصالة العلمية والانتحال وسوء الممارسة البحثية
6.1. الأصالة العلمية
تلتزم مجلة إتقان للبحوث الأكاديمية بنشر البحوث العلمية الأصيلة التي تمثل إضافة حقيقية إلى المعرفة، وتستند إلى منهجية علمية سليمة، مع الالتزام الكامل بقواعد الأمانة العلمية وأخلاقيات البحث.
ويُشترط أن يكون البحث المقدم عملاً أصيلًا لم يسبق نشره كليًا أو جزئيًا، ولم يكن محل تقييم أو مراجعة لدى أي مجلة أو جهة نشر أخرى وقت تقديمه.
كما يتحمل المؤلفون المسؤولية الكاملة عن صحة البيانات والنتائج والاستنتاجات الواردة في أبحاثهم، وعن سلامة جميع المواد العلمية المستخدمة فيها.
6.2. سياسة الانتحال العلمي (Plagiarism Policy)
ترفض المجلة جميع أشكال الانتحال العلمي، سواء كان كليًا أو جزئيًا، أو المباشر أو غير المباشر، أو إعادة الصياغة دون توثيق، أو استخدام أعمال الآخرين أو أفكارهم أو بياناتهم أو نتائجهم دون الإشارة إليها وفق الأصول العلمية.
وتخضع جميع المخطوطات لفحص التشابه باستخدام برامج الكشف عن الانتحال المعتمدة قبل إحالتها إلى التحكيم العلمي، كما يجوز إعادة فحصها في أي مرحلة من مراحل التحرير أو بعد النشر عند الضرورة.
ولا تعتمد المجلة نسبة تشابه رقمية ثابتة معيارًا وحيدًا لاتخاذ القرار، وإنما يُقيَّم تقرير التشابه من حيث طبيعة الاقتباسات، ومصادرها، وسياق استخدامها، ومدى التزامها بالمعايير الأكاديمية.
6.3. صور سوء الممارسة البحثية
تعد المجلة الممارسات الآتية مخالفات جسيمة لأخلاقيات النشر:
- الانتحال العلمي.
- فبركة البيانات أو النتائج.
- تزوير البيانات أو تعديلها بصورة مضللة.
- النشر المكرر أو المزدوج.
- التقديم المتزامن إلى أكثر من مجلة.
- التلاعب بالاستشهادات المرجعية.
- إخفاء تضارب المصالح.
- التلاعب في الصور أو الأشكال أو الجداول أو الوثائق.
- شراء أو بيع البحوث أو الاستعانة بمؤسسات إعداد البحوث (Paper Mills).
- إدراج أسماء مؤلفين دون مساهمة علمية حقيقية أو استبعاد من يستحقون صفة التأليف.
- أي سلوك آخر من شأنه الإضرار بنزاهة السجل العلمي.
6.4. إجراءات المجلة عند اكتشاف المخالفات
إذا تبين للمجلة وجود مخالفة لأخلاقيات البحث أو النشر قبل النشر أو بعده، فإنها تتخذ الإجراءات المناسبة وفقًا لإرشادات Committee on Publication Ethics (COPE)، والتي قد تشمل:
- طلب التوضيح من المؤلفين.
- إيقاف إجراءات التقييم مؤقتًا.
- رفض المخطوطة.
- نشر تصحيح أو توضيح.
- سحب المقالة المنشورة.
- إخطار المؤسسة الأكاديمية أو الجهة الممولة عند الضرورة.
- اتخاذ أي إجراء آخر تقتضيه حماية نزاهة السجل العلمي.
6.5. استخدام برامج كشف التشابه
تعتمد المجلة برنامج iThenticate للكشف عن التشابه النصي قبل بدء عملية التحكيم.
ويهدف هذا الفحص إلى حماية حقوق الملكية الفكرية، وضمان أصالة البحوث، والكشف عن حالات الاقتباس غير المشروع أو النشر المكرر أو غيرها من المخالفات المحتملة.
ولا يُعد تقرير التشابه وحده أساسًا لاتخاذ القرار، وإنما يخضع لتقييم علمي من قبل هيئة التحرير.
6.6. مسؤولية المؤلفين
يتحمل المؤلفون المسؤولية القانونية والأخلاقية الكاملة عن أصالة أعمالهم، وعن جميع البيانات والوثائق المقدمة للمجلة.
ويعد تقديم معلومات مضللة أو إخفاء حقائق جوهرية أو انتهاك حقوق الملكية الفكرية مخالفة تستوجب اتخاذ الإجراءات المناسبة وفق سياسات المجلة.
7. سياسة استخدام الذكاء الاصطناعي (Artificial Intelligence Policy)
7.1. المبادئ العامة
ترحب مجلة إتقان للبحوث الأكاديمية بالاستفادة المسؤولة من تقنيات الذكاء الاصطناعي في دعم البحث العلمي، شريطة ألا يترتب على استخدامها أي إخلال بأصالة البحث أو نزاهته أو موثوقية نتائجه أو حقوق الملكية الفكرية.
ويظل المؤلفون مسؤولين مسؤولية كاملة عن جميع محتويات البحوث المقدمة، بغض النظر عن استخدام أي أدوات أو تطبيقات تعتمد على الذكاء الاصطناعي.
7.2. استخدام الذكاء الاصطناعي من قبل المؤلفين
يجوز للمؤلفين استخدام أدوات الذكاء الاصطناعي في الأعمال المساندة، مثل:
- تحسين الصياغة اللغوية.
- التدقيق اللغوي والنحوي.
- تنظيم النصوص.
- تلخيص الملاحظات الأولية.
- المساعدة في البرمجة أو تحليل البيانات عند الاقتضاء.
ولا يجوز استخدام هذه الأدوات على نحو يؤدي إلى الإخلال بالأمانة العلمية أو إلى إنتاج محتوى بحثي غير موثق أو مضلل.
7.3. الإفصاح عن استخدام الذكاء الاصطناعي
إذا استُخدمت أدوات الذكاء الاصطناعي استخدامًا جوهريًا في إعداد البحث، فيجب على المؤلف الإفصاح عن ذلك بوضوح في قسم مستقل قبل قائمة المراجع، مع بيان:
- اسم الأداة المستخدمة.
- إصدارها -إن وجد-.
- الغرض من استخدامها.
- حدود استخدامها في إعداد البحث.
ولا يُطلب الإفصاح عن الاستخدامات المحدودة التي تقتصر على التدقيق الإملائي أو اللغوي أو التنسيق.
7.4. الذكاء الاصطناعي والتأليف العلمي
لا يجوز إدراج أي نظام أو تطبيق أو نموذج للذكاء الاصطناعي بوصفه مؤلفًا أو مؤلفًا مشاركًا في أي بحث.
وتقتصر صفة المؤلف على الأشخاص الطبيعيين الذين استوفوا معايير التأليف العلمي، ويتحملون المسؤولية القانونية والأخلاقية الكاملة عن محتوى البحث.
7.5. مسؤولية المؤلفين
يتحمل المؤلفون المسؤولية الكاملة عن:
- دقة المعلومات الواردة في البحث.
- صحة الاستشهادات والمراجع.
- سلامة التحليل والاستنتاجات.
- احترام حقوق الملكية الفكرية.
- مراجعة جميع النصوص التي ساهمت أدوات الذكاء الاصطناعي في إنتاجها أو تعديلها.
ولا تُعفي الاستعانة بالذكاء الاصطناعي المؤلف من أي مسؤولية علمية أو أخلاقية.
7.6. البيانات والصور التي ينتجها الذكاء الاصطناعي
لا يجوز استخدام الصور أو الرسوم أو الجداول أو البيانات أو أي مواد مولدة بالذكاء الاصطناعي إذا كان من شأنها تضليل القارئ أو إخفاء حقيقتها أو انتهاك حقوق الملكية الفكرية. ويجب الإفصاح عن أي مواد مرئية أو سمعية أو بيانية مولدة أو معدلة باستخدام الذكاء الاصطناعي إذا كانت جزءًا من البحث.
7.7. استخدام الذكاء الاصطناعي في مراجعة الأبحاث
لا يجوز للمحكمين تحميل المخطوطات أو أي جزء منها إلى منصات الذكاء الاصطناعي العامة أو أي خدمات سحابية قد تؤدي إلى كشف محتوى البحث أو الإخلال بسريته.
كما لا يجوز استخدام أدوات الذكاء الاصطناعي لإعداد تقارير التحكيم أو اتخاذ القرار العلمي نيابة عن المحكم.
ويجوز للمحكم الاستفادة من أدوات مساعدة لا تؤدي إلى مشاركة محتوى البحث مع أطراف خارجية، مع بقائه مسؤولًا مسؤولية كاملة عن التقرير العلمي الذي يقدمه.
7.8. استخدام الذكاء الاصطناعي من قبل هيئة التحرير
يجوز لهيئة التحرير استخدام أدوات الذكاء الاصطناعي في الأعمال الإدارية أو التقنية، مثل:
- تحسين الصياغة اللغوية.
- فحص الاتساق الشكلي.
- تنظيم البيانات الوصفية.
- دعم العمليات الإدارية.
ولا يجوز استخدام هذه الأدوات لاتخاذ قرارات تحريرية أو تقييم الجودة العلمية للبحوث أو استبدال التقدير العلمي للمحررين.
7.9. الخصوصية والسرية
يلتزم جميع المشاركين في عملية النشر بعدم استخدام أي أداة للذكاء الاصطناعي على نحو يؤدي إلى كشف محتوى المخطوطات غير المنشورة أو البيانات السرية أو المعلومات الشخصية للمؤلفين أو المحكمين.
وتُعامل جميع المخطوطات وفق سياسة السرية المعتمدة في المجلة، ويُمنع إدخالها في أي نظام قد يستخدمها لأغراض التدريب أو إعادة الاستخدام دون موافقة صريحة.
7.10. مخالفة سياسة الذكاء الاصطناعي
يُعد عدم الإفصاح عن الاستخدام الجوهري للذكاء الاصطناعي، أو استخدامه بطريقة تنطوي على تضليل أو انتهاك للأمانة العلمية أو حقوق الملكية الفكرية، مخالفةً لسياسات المجلة، ويجوز أن يترتب عليها:
- طلب توضيحات من المؤلفين.
- طلب تعديل المخطوطة.
- رفض البحث.
- سحب المقالة بعد نشرها عند الضرورة.
- اتخاذ أي إجراءات أخرى تتوافق مع إرشادات COPE.
8. سياسة البيانات البحثية، والأرشفة الذاتية، والحفظ الرقمي
8.1. سياسة البيانات البحثية (Research Data Policy)
تؤمن مجلة إتقان للبحوث الأكاديمية بأن إتاحة البيانات البحثية -عند الاقتضاء- تعزز الشفافية، وتدعم إمكانية التحقق من نتائج البحوث، وتسهم في تطوير المعرفة العلمية وإعادة استخدام البيانات بصورة مسؤولة.
وتشجع المجلة المؤلفين على حفظ البيانات التي استندت إليها أبحاثهم، وإتاحتها كلما كان ذلك ممكنًا من الناحية القانونية والأخلاقية، وبما لا يخل بسرية المعلومات أو حقوق الملكية الفكرية أو خصوصية الأفراد.
ولا تُلزم المجلة المؤلفين بنشر البيانات البحثية في جميع الحالات، إلا أنها تشجع على الإفصاح عن كيفية إتاحتها متى كان ذلك مناسبًا.
8.2. بيان إتاحة البيانات (Data Availability Statement)
توصي المجلة المؤلفين بإدراج بيان يوضح حالة البيانات البحثية المستخدمة في الدراسة، ويمكن أن يتضمن أحد الأشكال الآتية:
- البيانات متاحة في مستودع علمي مفتوح مع ذكر الرابط أو المعرّف الرقمي (DOI).
- البيانات متاحة من المؤلف المسؤول عند وجود سبب مشروع يمنع نشرها علنًا.
- البيانات غير متاحة بسبب اعتبارات قانونية أو أخلاقية أو تعاقدية.
- لا تنطبق متطلبات مشاركة البيانات على طبيعة هذا البحث.
ويُراعى أن يكون بيان إتاحة البيانات دقيقًا وواضحًا ومتوافقًا مع طبيعة الدراسة.
8.3. سرية البيانات
يلتزم المؤلفون بحماية جميع البيانات التي تتعلق بالأفراد أو المؤسسات أو الجهات المشاركة في البحث، وعدم نشر أي معلومات سرية أو شخصية إلا بعد الحصول على الموافقات النظامية والأخلاقية اللازمة.
ويجب إزالة أو إخفاء أي معلومات قد تؤدي إلى التعرف على هوية المشاركين في الدراسات، ما لم يكن الإفصاح عنها مسموحًا به نظامًا وموافقًا عليه صراحة.
8.4. حفظ البيانات
توصي المجلة المؤلفين بالاحتفاظ بالبيانات الأصلية والوثائق الداعمة لنتائج البحث لمدة مناسبة بعد النشر، بحيث يمكن الرجوع إليها إذا اقتضت الضرورة التحقق من النتائج أو معالجة أي استفسارات علمية أو أخلاقية.
9. سياسة الأرشفة الذاتية (Self-Archiving Policy)
تشجع المجلة المؤلفين على إيداع النسخة المنشورة من مقالاتهم في:
- المستودعات المؤسسية للجامعات.
- المستودعات البحثية المعتمدة.
- المواقع الشخصية الأكاديمية.
- الشبكات الأكاديمية غير التجارية.
- المنصات العلمية التي تسمح بها شروط الترخيص.
ويجوز إيداع النسخة المنشورة فور صدورها، دون أي فترة حظر، مع الالتزام بذكر بيانات النشر الأصلية كاملة، وإضافة رابط المقالة على موقع المجلة كلما كان ذلك ممكنًا.
9.1. بيانات الاستشهاد
عند إعادة إيداع المقالة أو مشاركتها، يجب أن تتضمن البيانات الآتية:
- اسم المؤلف أو المؤلفين.
- عنوان المقالة.
- اسم المجلة.
- رقم المجلد والعدد.
- سنة النشر.
- الصفحات.
- المعرّف الرقمي للمقالة (DOI) إن وجد.
- رابط المقالة على موقع المجلة.
ويهدف ذلك إلى ضمان صحة الاستشهادات العلمية والحفاظ على السجل الأكاديمي.
9.2. سياسة الحفظ الرقمي (Digital Preservation Policy)
تلتزم مجلة إتقان للبحوث الأكاديمية بالمحافظة على المحتوى العلمي المنشور وضمان استمرارية إتاحته على المدى الطويل من خلال البنية التقنية التي توفرها منصة DergiPark، والتي تعتمد أنظمة معتمدة لإدارة المجلات العلمية وحفظ بياناتها وأرشفتها الرقمية.
كما تستفيد المجلة من خدمات الحفظ والأرشفة الرقمية التي تعتمدها منصة DergiPark وفق سياساتها التقنية، بما يضمن سلامة الملفات المنشورة والبيانات الوصفية واستمرارية الوصول إليها.
وفي حال تطوير أو تحديث أنظمة الحفظ الرقمي في منصة DergiPark، تلتزم المجلة بالاستفادة من تلك الخدمات بما يحقق أفضل ممارسات الحفظ الرقمي طويلة الأجل.
9.3. استمرارية الوصول
تلتزم المجلة بالحفاظ على إمكانية الوصول إلى جميع المقالات المنشورة وعدم حذفها من الموقع الإلكتروني إلا في الحالات الاستثنائية التي تقتضيها أخلاقيات النشر، مثل سحب المقالات أو تصحيحها وفق السياسات المعتمدة.
وفي جميع الأحوال، تحرص المجلة على المحافظة على سلامة السجل العلمي من خلال توثيق أي تعديل أو تصحيح أو سحب، وعدم إزالة المحتوى المنشور دون بيان الأسباب والإجراءات المتخذة.
9.4. المستودعات والفهرسة
تسعى المجلة إلى إتاحة محتواها من خلال المستودعات وقواعد البيانات ومحركات البحث الأكاديمية التي تتوافق مع سياساتها وشروط الترخيص، بما يعزز انتشار الأبحاث المنشورة ويزيد من إمكانية الوصول إليها والاستفادة منها.
10. سياسة المعرفات الرقمية والفهرسة
تحرص المجلة على ضمان سهولة الوصول إلى البحوث المنشورة وتعزيز إمكانية اكتشافها واستشهاد الباحثين بها، وذلك من خلال استخدام المعايير الدولية للفهرسة والبيانات الوصفية التي توفرها منصة DergiPark.
وتلتزم المجلة بإتاحة البيانات الببليوغرافية للمقالات وفق المعايير الدولية، والعمل على تطوير حضورها في قواعد البيانات ومحركات البحث الأكاديمية والمستودعات العلمية المعتمدة.
وتعمل المجلة على إسناد معرفات الكائن الرقمي (DOI) للمقالات المنشورة وفق الآليات المعتمدة في منصة DergiPark والجهات المسؤولة عن تسجيل المعرفات الرقمية.
11. سياسة التصحيحات، وسحب المقالات، والتعبير عن القلق، والتحديثات بعد النشر
11.1. المبادئ العامة
تلتزم مجلة إتقان للبحوث الأكاديمية بالحفاظ على سلامة السجل العلمي، واتخاذ الإجراءات اللازمة لتصحيح أي أخطاء أو مخالفات قد تُكتشف قبل النشر أو بعده، بما يتوافق مع مبادئ العدالة والشفافية وإرشادات Committee on Publication Ethics (COPE).
ولا يُعد نشر البحث نهايةً لمسؤولية المجلة أو المؤلفين، بل تستمر المسؤولية المشتركة في ضمان دقة المحتوى العلمي المنشور.
11.2. سياسة التصحيحات (Corrections Policy)
إذا تبين وجود خطأ يؤثر في وضوح البحث أو دقته، دون أن يؤثر في صحة نتائجه أو استنتاجاته الأساسية، يجوز للمجلة نشر تصحيح (Correction أو Erratum) يوضح طبيعة الخطأ والتعديل الذي أُجري، مع ربطه بالمقالة الأصلية.
ويظل النص الأصلي متاحًا حفاظًا على سلامة السجل العلمي، مع الإشارة بوضوح إلى وجود التصحيح.
11.3. سياسة سحب المقالات (Retraction Policy)
يجوز سحب المقالة المنشورة إذا ثبت وجود مخالفة جسيمة لأخلاقيات النشر أو البحث العلمي، بما في ذلك:
- الانتحال العلمي.
- فبركة البيانات أو تزويرها.
- النشر المكرر.
- انتهاك حقوق الملكية الفكرية.
- أخطاء جوهرية تؤدي إلى بطلان النتائج.
- أي مخالفة أخرى تستوجب السحب وفق إرشادات COPE.
وعند سحب المقالة، لا تُحذف من السجل العلمي، وإنما يُستبدل بها إشعار رسمي يوضح سبب السحب وتاريخه، مع الحفاظ على بياناتها الببليوغرافية.
11.4. التعبير عن القلق (Expression of Concern)
إذا توافرت للمجلة مؤشرات جدية على وجود مخالفة أخلاقية أو علمية، وتعذر استكمال التحقيق خلال فترة مناسبة، يجوز للمجلة نشر بيان تعبير عن القلق لإبلاغ القراء بوجود تحقيق جارٍ، وذلك إلى حين صدور القرار النهائي.
11.5. سحب المخطوطات قبل النشر
يجوز للمؤلف طلب سحب مخطوطته قبل صدور القرار النهائي بشأنها، شريطة تقديم طلب مسبب إلى هيئة التحرير.
ولا يجوز سحب البحث بعد قبوله للنشر إلا لأسباب علمية أو أخلاقية جوهرية توافق عليها هيئة التحرير.
11.6. التحديثات بعد النشر
يجوز للمجلة تحديث البيانات الوصفية للمقالة أو إضافة معلومات تتعلق بالمؤلفين أو المعرّفات الرقمية أو الروابط الإلكترونية، متى كان ذلك لا يؤثر في المحتوى العلمي للمقالة.
وتُوثق جميع التحديثات بصورة تضمن الشفافية والمحافظة على سلامة السجل العلمي.
11.7. مسؤولية المؤلفين
يلتزم المؤلفون بإبلاغ هيئة التحرير فور اكتشاف أي خطأ جوهري في أعمالهم المنشورة، والتعاون الكامل مع المجلة في إصدار التصحيح أو سحب المقالة أو اتخاذ أي إجراء مناسب.
12. سياسة الخصوصية وحماية البيانات
12.1. المبادئ العامة
تلتزم مجلة إتقان للبحوث الأكاديمية بحماية خصوصية جميع المستخدمين، بمن فيهم المؤلفون والمحكمون وأعضاء هيئة التحرير والقراء، وبمعالجة البيانات الشخصية وفق مبادئ المشروعية والشفافية والسرية، وبما يتوافق مع الأنظمة المعمول بها وسياسات منصة DergiPark.
وتقتصر البيانات التي تجمعها المجلة على المعلومات اللازمة لإدارة عملية النشر العلمي، وتحسين الخدمات المقدمة، وضمان سلامة الإجراءات التحريرية.
12.2. البيانات التي تجمعها المجلة
قد تشمل البيانات التي تُجمع أثناء استخدام نظام المجلة ما يأتي:
- الاسم الكامل.
- الانتماء المؤسسي.
- البريد الإلكتروني.
- معرف ORCID إن وجد.
- بيانات التواصل المهنية.
- بيانات المخطوطات المقدمة.
- بيانات المحكمين المتعلقة بعملية التحكيم.
- البيانات التقنية التي يجمعها نظام DergiPark لتشغيل المنصة.
ولا تطلب المجلة أي بيانات شخصية لا ترتبط مباشرة بعملية النشر العلمي.
12.3. استخدام البيانات
تستخدم البيانات الشخصية للأغراض الآتية فقط:
- إدارة عمليات التقديم والتحكيم والنشر.
- التواصل مع المؤلفين والمحكمين.
- إعداد البيانات الببليوغرافية للمقالات.
- فهرسة المحتوى العلمي.
- تحسين الخدمات التقنية للمجلة.
- الوفاء بالالتزامات القانونية والأكاديمية.
ولا تُستخدم البيانات لأي أغراض تجارية أو تسويقية خارج نطاق أنشطة المجلة.
12.4. سرية المعلومات
تلتزم هيئة التحرير بالحفاظ على سرية جميع البيانات والوثائق المتعلقة بالمخطوطات المقدمة، ولا يجوز الإفصاح عنها إلا للأشخاص المشاركين مباشرة في إجراءات التحرير والتحكيم أو إذا اقتضى ذلك حكم قانوني أو لائحة تنظيمية.
كما يلتزم المحكمون بعدم استخدام أو مشاركة أو الاحتفاظ بأي معلومات تتعلق بالمخطوطات خارج إطار عملية التحكيم.
12.5. حماية البيانات
تتخذ المجلة بالتعاون مع منصة DergiPark الإجراءات التقنية والإدارية المناسبة لحماية البيانات الشخصية من الوصول غير المصرح به أو التعديل أو الفقد أو سوء الاستخدام.
وتتم إدارة الحسابات والبيانات الإلكترونية وفق البنية الأمنية التي تعتمدها منصة DergiPark، بما يحقق أفضل الممارسات في أمن المعلومات.
12.6. ملفات تعريف الارتباط (Cookies)
تعتمد المجلة على البنية التقنية التي توفرها منصة DergiPark، والتي قد تستخدم ملفات تعريف الارتباط (Cookies) أو التقنيات المشابهة لتحسين تجربة المستخدم، وإدارة الجلسات، وضمان كفاءة تشغيل المنصة.
ولا تستخدم المجلة ملفات تعريف الارتباط لأغراض إعلانية أو تسويقية مستقلة، وتخضع جميع الاستخدامات التقنية ذات الصلة لسياسات الخصوصية المعتمدة لدى منصة DergiPark.
12.7. مشاركة البيانات مع الجهات الأخرى
لا تفصح المجلة عن البيانات الشخصية لأي طرف ثالث، إلا إذا كان ذلك:
- ضروريًا لإتمام إجراءات النشر أو الفهرسة.
- مطلوبًا بموجب الأنظمة والقوانين.
- بناءً على موافقة صريحة من صاحب البيانات.
ويقتصر تبادل البيانات مع الجهات المفهرسة أو مزودي الخدمات التقنية على الحد الأدنى اللازم لتحقيق أغراض النشر العلمي.
12.8. حقوق أصحاب البيانات
يجوز للمؤلفين والمحكمين وأعضاء هيئة التحرير طلب تحديث بياناتهم أو تصحيحها متى كانت غير دقيقة، وذلك من خلال حساباتهم في منصة DergiPark أو بالتواصل مع إدارة المجلة، وفق السياسات والإجراءات المعمول بها.
12.9. الاحتفاظ بالبيانات
تحتفظ المجلة بالبيانات المرتبطة بعملية النشر العلمي بالقدر اللازم للحفاظ على السجل الأكاديمي، ولضمان سلامة البيانات الببليوغرافية للمقالات المنشورة، مع مراعاة سياسات الأرشفة المعتمدة في منصة DergiPark.
12.10. المرجعية النظامية
تلتزم المجلة، في كل ما يتعلق بحماية البيانات والخصوصية، بالسياسات والإجراءات التقنية والقانونية التي تعتمدها منصة DergiPark، ويُعد استخدام المنصة موافقةً على تطبيق تلك السياسات، وذلك فيما لا يتعارض مع سياسات المجلة وأخلاقيات النشر العلمي.