TR
Avrupa Birliği (AB) ve Türkiye’de Döngüsel Ekonomi ve Sıfır Atık Yönetimi
Öz
Sıfır atık yönetimi ve döngüsel ekonomiye geçiş hususunda Avrupa Birliği (AB) ve ülkemizde belirlenen politika ve stratejiler öncelikle atığın oluşmadan önlenmesi üzerinedir. Önlenemeyen kısmın yeniden kullanımı, geri dönüştürülmesi veya enerji geri kazanımı yoluyla döngü içinde kalmasının sağlanması esastır. AB’de 2035 yılına kadar kentsel (belediye) katı atıkların %90’ının düzenli depolama sahalarına kabul edilmeyeceği belirtilirken, Türkiye için ise 2035 yılına kadar kentsel katı atıkların %60’ının geri kazanılmasına yönelik altyapının kurulması gerekmektedir. AB’de ambalaj atıkları için toplam geri dönüşüm hedefi 2025 yılında %65, 2030’da %70 iken ülkemizde bu hedeflere ulaşmak için belirlenen tarihler sırasıyla 2026 ve 2031’dir. Avrupa Komisyonu ayrıca tek kullanımlık plastiklerin piyasaya arzının kısıtlanmasına yönelik de yasal altyapı oluşturmuştur. Ülkemizde 2017 yılında Sıfır Atık Projesi başlatılmıştır. Projede atık azaltımı ve geri dönüşümün önemine dikkat çekilmesiyle döngüsel ekonomiye geçişte de yol gösterici olunmuştur. 2019 yılında yayımlanan ve son revizyonu 2021’de yapılan Sıfır Atık Yönetmeliği ile de sistemin mevzuat altyapısı oluşturulmuştur. Atıkların üretim sürecine dâhil edilmesi, kaynak kullanımının azaltılması için Avrupa Komisyonu tarafından 2015 yılında Döngüsel Ekonomi Eylem Planı yayınlanmıştır. Planda birtakım revizyonlara gidilerek 2020 yılında Yeni Döngüsel Ekonomi Eylem Planı oluşturulmuştur. 2019 yılında Avrupa Komisyonu Yeşil Mutabakat Eylem Planı’nı yayınlamıştır. Planda 2050 yılında karbon-nötr hedefinin sağlanması amaçlanmaktadır. Ülkemizde de 2021 yılında Yeşil Mutabakat Eylem Planı yayımlanmıştır. Eylem planında başta iklim değişikliği ile mücadele olmak üzere atılması gereken adımlar yer almaktadır. 2019 yılında Türkiye Depozito İade Sistemi Projesi başlatılarak sistemin ülkemize uyarlanması için fizibilite çalışması yapılmıştır. 2016 yılında yürürlüğe giren Paris Anlaşması, 2021 yılı Ekim ayında ülkemizde de onaylanmıştır. Anlaşmanın amacı küresel sıcaklık artışının sanayi öncesi döneme kıyasla 2 °C’nin, mümkünse 1,5 °C’nin altında tutulmasıdır. Sıfır atık yönetiminin uygulanması ve döngüsel ekonomiye geçiş için küresel ölçekte adımlar atılmakta ülkeler kendilerine özgü aksiyon planlarını oluşturmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- (2021). Avrupa Yeşil Mutabakatı Döngüsel Ekonomi Eylem Planı Türk İş Dünyasına Neler Getirecek? TÜSİAD.
- China Integrated Waste Management (NAMA). (2019). Germany’s Waste Management Policy Development. Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) GmbH.
- csb.gov.tr. (2022, Mart). https://csb.gov.tr/bakan-murat-kurum-turkiyenin-ilk-iklim-surasinda-konustu-bakanlik-faaliyetleri-32051 adresinden alındı
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2020). SIFIR ATIK YÖNETİM SİSTEMİ UYGULAMA KILAVUZU.
- Döngüsel Ekonomi Platformu. (2022). 07 16, 2021 tarihinde https://donguselekonomiplatformu.com/hakkimizda.html adresinden alındı
- Döngüsel Ekonomi Platformu. (2022). 07 16, 2021 tarihinde https://donguselekonomiplatformu.com/knowledge-hub/article_5-hukumetler-ne-yapiyor_15.html?page=3#articlePageTitle adresinden alındı
- ellenmacarthurfoundation.org. (2022, Mart). https://ellenmacarthurfoundation.org/circular-economy-diagram adresinden alındı
- ellenmacarthurfoundation.org. (2022, Mart). https://ellenmacarthurfoundation.org/topics/circular-economy-introduction/overview adresinden alındı
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Çevre Mühendisliği
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Mayıs 2022
Gönderilme Tarihi
10 Mart 2022
Kabul Tarihi
11 Nisan 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 23 Sayı: 1
APA
Mısır, A., & Arıkan, O. (2022). Avrupa Birliği (AB) ve Türkiye’de Döngüsel Ekonomi ve Sıfır Atık Yönetimi. Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik, 23(1), 69-78. https://izlik.org/JA49PY89UJ
AMA
1.Mısır A, Arıkan O. Avrupa Birliği (AB) ve Türkiye’de Döngüsel Ekonomi ve Sıfır Atık Yönetimi. İTÜ Dergisi-E. 2022;23(1):69-78. https://izlik.org/JA49PY89UJ
Chicago
Mısır, Aybike, ve Osman Arıkan. 2022. “Avrupa Birliği (AB) ve Türkiye’de Döngüsel Ekonomi ve Sıfır Atık Yönetimi”. Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik 23 (1): 69-78. https://izlik.org/JA49PY89UJ.
EndNote
Mısır A, Arıkan O (01 Mayıs 2022) Avrupa Birliği (AB) ve Türkiye’de Döngüsel Ekonomi ve Sıfır Atık Yönetimi. Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik 23 1 69–78.
IEEE
[1]A. Mısır ve O. Arıkan, “Avrupa Birliği (AB) ve Türkiye’de Döngüsel Ekonomi ve Sıfır Atık Yönetimi”, İTÜ Dergisi-E, c. 23, sy 1, ss. 69–78, May. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA49PY89UJ
ISNAD
Mısır, Aybike - Arıkan, Osman. “Avrupa Birliği (AB) ve Türkiye’de Döngüsel Ekonomi ve Sıfır Atık Yönetimi”. Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik 23/1 (01 Mayıs 2022): 69-78. https://izlik.org/JA49PY89UJ.
JAMA
1.Mısır A, Arıkan O. Avrupa Birliği (AB) ve Türkiye’de Döngüsel Ekonomi ve Sıfır Atık Yönetimi. İTÜ Dergisi-E. 2022;23:69–78.
MLA
Mısır, Aybike, ve Osman Arıkan. “Avrupa Birliği (AB) ve Türkiye’de Döngüsel Ekonomi ve Sıfır Atık Yönetimi”. Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik, c. 23, sy 1, Mayıs 2022, ss. 69-78, https://izlik.org/JA49PY89UJ.
Vancouver
1.Aybike Mısır, Osman Arıkan. Avrupa Birliği (AB) ve Türkiye’de Döngüsel Ekonomi ve Sıfır Atık Yönetimi. İTÜ Dergisi-E [Internet]. 01 Mayıs 2022;23(1):69-78. Erişim adresi: https://izlik.org/JA49PY89UJ