UI Green Metric Sıralamasındaki Türkiye Üniversitelerinin Enerji ve İklim Değişikliği Stratejileri

Ceydanur Sarıkoç; Nihan Engin

UI Green Metric Sıralamasındaki Türkiye Üniversitelerinin Enerji ve İklim Değişikliği Stratejileri

Öz

Sürdürülebilir bina değerlendirilme sistemleri, farklı işlevlere sahip yapıları veya belirli bir amaca yönelik tasarımları analiz etmek üzere oluşturmuştur. UI Green Metric Dünya Üniversite Sürdürülebilirlik Sıralaması, çevresel, ekonomik ve sosyal eşitlik temellerine dayanır ve üniversitelerde sürdürülebilirlik uygulamalarını değerlendirmeyi hedefler. Eğitimde sürdürülebilirlik, kampüs alanlarının çevre dostu düzenlenmesi, sosyal değişimin teşvik edilmesi, üniversitelerin kendi performanslarını değerlendirebilmeleri ve toplumun sürdürülebilirlik konusunda bilinçlendirilmesi gibi önemli amaçlara hizmet eder. Değerlendirme kriterleri, yerleşim ve alt yapı, enerji ve iklim değişikliği, eğitim ve araştırma, ulaşım, su ve atık ana başlıklarından oluşur. Bu çalışmada iklim-enerji ilişkisi görülmek istenmiş, bu nedenle UI Green Metric Dünya Üniversite Sürdürülebilirlik Sıralamasında %21 ile kategoriler içindeki en yüksek yüzdelik dilime sahip olan enerji ve iklim değişikliği kategorisindeki uygulamaların, iklim farklılıklarına göre değişimi ele alınmıştır. Türkiye’de 2022 yılında bu değerlendirme sistemine sahip olan seksen üç üniversiteden, sürdürülebilirlik raporlarına ulaşılan on dokuz üniversite bu bağlamda değerlendirilmiştir. Türkiye’deki beş farklı iklim bölgesinde yer alan bu on dokuz üniversitenin enerji ve iklim değişikliği kategorindeki uygulamaları, UI Green Metric ve Türkiye’deki enerji yönetmelikleri üzerinden analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda, iklim koşulları, enerji tasarrufu, renovasyon ve maliyet gibi faktörlerin üniversitelerin sürdürülebilirlik çabalarını kısıtladığı görülmüştür. Ayrıca, yalnızca enerji ve iklim değişikliği değil, diğer kriterlerin de değerlendirmede önemli bir rol oynadığı belirlenmiştir. Mevcut yapı stoğu üzerinden bu değerlendirmeye giren üniversitelerin çoğunda, ısıtma ve soğutma ihtiyacı için bölgesel iklim koşullarını ele alan iklimsel tasarım yaklaşımlarının göz ardı edilebildiği görülmüştür. UI Green Metric’in enerji ve iklim değişikline yönelik alt kriterlerde de iklimsel tasarıma yönelik pasif uygulama çalışmalarının daha az yer tuttuğu gözlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Atıcı, K. B., Yaşayacak, G., Yıldız, Y., & Ulucan, A. (2021). Green University and academic performance: An empirical study on UI GreenMetric and World University Rankings. Journal of Cleaner Production, 291, 1-10. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.125289
Bilgili, M. Y., & Topal, A. (2021). Sürdürülebilir Yükseköğretim Kurumları Oluşturulmasında Talloires Deklarasyonunun Rolü ve Önemi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 11(2), 417-424.
Caeiro, S., Sandoval Hamón, L. A., Martins, R., & Bayas Aldaz, C. E. (2020). Sustainability Assessment and Benchmarking in Higher Education Institutions—A Critical Reflection. Sustainability, 12(2), 543. https://doi.org/10.3390/su12020543
Chakraborty, A., Kumar , S., Shashidhara, L., & Taneja, A. (2021). Building Sustainable Societies through Purpose-Driven Universities: A Case Study from Ashoka University (India). Sustainability , 13(13), 7423. https://doi.org/10.3390/su13137423
Çelik, K., & Ünver, R. (2019). Aydınlatmanın Eğitim Yapıları Tasarım Kılavuzundaki Yeri. Çukurova Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 34(3), 49-63.
Çoban, O., & Şahbaz Kılınç, N. (2015). Yenilenebilir enerji tüketimi ve karbon emisyonu ilişkisi: TR örneği. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(38), 195-208.
Darendelioğlu, T. (2020). Üniversite Kampüslerinin Sürdürülebilirlik Özelliklerinin İncelenmesi: Trakya Üniversitesi Balkan Yerleşkesi Örneği. Trakya Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi. Edirne.
Du, Y., H. Arkesteijn, M., den Heijer, A., & Song, K. (2020). Sustainable Assessment Tools for Higher Education Institutions: Guidelines for Developing a Tool for China. Sustainability, 12(16), 6501. https://doi.org/10.3390/su12166501

Gedikkaya Bal, P., Ayas, M. Ö., Bozaykut , T., Yavuz Tiftikçigil, B., & Afacan Fındıklı, M. (2022). Sürdürülebilir Kalkınma Bağlamında Uluslararası Üniversite Sıralama İndeksleri Ve Türkiye’deki Üniversiteler. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 23(1), 331-349. doi:10.31671/doujournal.1035962. Gómez, F. U., Sáez-Navarrete, C., Lioi, S. R., & Marzuca, V. İ. (2015). Adaptable model for assessing sustainability in higher education. Journal of Cleaner Production, 107, 475-485.
Güngör Tanç, Ş., Tanç, A., Çardak, D., & Yağlı, İ. (2022). Türkiye'deki Üniversitelerin Sürdürülebilirlik Çalışmalarının İncelenmesi. Muhasebe ve Denetime Bakış, 66, 83-100. https://doi.org/10.55322/mdbakis.1063261
İnşaat, T. M. E. B., & Başkanlığı, E. (2015). Eğitim yapıları asgari tasarım standartları kılavuzu. https://iedb. meb. gov. tr/meb_iys_dosyalar/2015_08/17032245_2015asgaritasarmklavuzu. pdf. adresinden alındı
Künyeli, F. B., & Baydoğan, M. Ç. (2020). Eğitim yapılarında esneklik üzerine bir inceleme: Kayseri örneği. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi(50), 427-446. doi:10.48070/erusosbilder.712421
Özdoğan, B., & Civelekoğlu, G. (2018). Üniversite Yerleşkeleri İçin Ulusal Çevresel Sürdürülebilirlik Endeksinin Geliştirilmesi. Bilge International Journal Of Science and Technology Research, 2(2), 167-173.
Ruşen, S. E., Karanfil Celep, Topçu, M. A., Çeltek, S. A., Ruşen, A. (2018). Üniversite Kampüs Binaları için Enerji Etüdü: Örnek Çalışma. Çukurova Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 33(2), 83-92.
Sarıkoç, C. (2023). UI Greenmetric’li (Dünya Üniversite Sürdürülebilirlik Sıralaması) Üniversitelerde Enerji ve İklim Değişikliği Uygulamaları: Türkiye Örneği. Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Trabzon.
Sümertaş, S. D. (2021). İklim Değişikliği Ve Sürdürülebilirlik Etkisinde Yenilenebilir Enerji Piyasası Teşvikleri. Özyeğin Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi. İstanbul. http://hdl.handle.net/10679/7921 adresinden alındı
UI GreenMetric. (2022). World University Ranking. https://greenmetric.ui.ac.id/ adresinden alındı
URL-1. (2023, Ağustos 4). http://tanitim.sakarya.edu.tr/kampusharitasi.pdf
URL-2. (2023, Ağustos 4). https://haber.sakarya.edu.tr/sau-dunyanin-en-cevreci-300-universitesi-arasinda-h101654.html
URL-3. (2023, Ağustos 4). https://tanitim.sakarya.edu.tr/galeriDetay.php?galeri=kampus
URL-4. (2023, Ağustos 5). https://sks.deu.edu.tr/duyurular/universitenize-hos-geldiniz/
URL-5. (2023, Haziran 29). https://www.baskent.edu.tr/tr/tarihce/icerik/kurumsal-gelisme/39
URL-6. (2023, Ağustos 5). https://www.baskent.edu.tr/belgeler/akademik_faaliyet/2014-2015_faaliyet_raporu.pdf
URL-7. (2023, Haziran 2). https://aof.dpu.edu.tr/tr/index/sayfa/4258/sinav-yapilan-binalar
URL-8. (2023, Ağustos 6). https://greenmetric.dpu.edu.tr/tr/index/sayfa/11611/toplam-kampus-alani
URL-9. (2023, Ağustos 6). https://www.helpmecovid.com/tr/241881_kutahya-dumlupinar-universitesi-kapali-spor-salonu
URL-10. (2023, Ağustos 7). https://www.hku.edu.tr/haberler/iyi-bir-gelecek-icin-hasan-kalyoncu-universitesi/
URL-11. (2023, Ağustos 7). https://myo.hku.edu.tr/category/haberler/
URL-12. (2023, Ağustos 22). http://wikimapia.org/8518174/tr/Van-Y%C3%BCz%C3%BCnc%C3%BC-Y%C4%B1l-%C3%9Cniversitesi-Zeve-Yerle%C5%9Fkesi-Kamp%C3%BCs%C3%BC#/photo/7425268
URL-13. (2023, Ağustos 22). https://www.yyu.edu.tr/foto-galeri
URL-14. (2023, Ağustos 22). http://wikimapia.org/8518174/tr/Van-Y%C3%BCz%C3%BCnc%C3%BC-Y%C4%B1l-%C3%9Cniversitesi-Zeve-Yerle%C5%9Fkesi-Kamp%C3%BCs%C3%BC#/photo/7425521
URL-15. (2023, Ağustos 22). https://www.yyu.edu.tr/foto-galeri
URL-16. (2023, Ocak 31). https://stars.aashe.org/about-stars/
URL-17. (2023, Şubat 2). https://www.eauc.org.uk/theplatform/aishe
URL-18. (2023, Şubat 4). https://www.eauc.org.uk/theplatform/sustainable_campus_assessment_system
URL-19. (2023, Şubat 5). https://ulsf.org/sustainability-assessment-questionnaire/,
URL-20. (2023, Ağustos 31). https://iea.blob.core.windows.net/assets/3c8fa115-35c4-4474-b237-1b00424c8844/CO2Emissionsin2022.pdf
URL-21. (2023, Kasım 5). https://www.kabev.org/proje-hakkinda/projenin-hedefleri/
Yenice, T. K. (2019). Hasan Kalyoncu Üniversitesi konukevi mimari tasarımı. 7(1), 50-56.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevresel Olarak Sürdürülebilir Mühendislik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ceydanur Sarıkoç ^*
0000-0001-7608-9855
Türkiye

Nihan Engin
0000-0003-1558-5577
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

23 Eylül 2024

Kabul Tarihi

31 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 25 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA82RD28HP

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Sarıkoç, C., & Engin, N. (2024). UI Green Metric Sıralamasındaki Türkiye Üniversitelerinin Enerji ve İklim Değişikliği Stratejileri. Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik, 25(2), 111-122. https://izlik.org/JA82RD28HP

AMA

1.Sarıkoç C, Engin N. UI Green Metric Sıralamasındaki Türkiye Üniversitelerinin Enerji ve İklim Değişikliği Stratejileri. İTÜ Dergisi-E. 2024;25(2):111-122. https://izlik.org/JA82RD28HP

Chicago

Sarıkoç, Ceydanur, ve Nihan Engin. 2024. “UI Green Metric Sıralamasındaki Türkiye Üniversitelerinin Enerji ve İklim Değişikliği Stratejileri”. Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik 25 (2): 111-22. https://izlik.org/JA82RD28HP.

EndNote

Sarıkoç C, Engin N (01 Aralık 2024) UI Green Metric Sıralamasındaki Türkiye Üniversitelerinin Enerji ve İklim Değişikliği Stratejileri. Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik 25 2 111–122.

IEEE

[1]C. Sarıkoç ve N. Engin, “UI Green Metric Sıralamasındaki Türkiye Üniversitelerinin Enerji ve İklim Değişikliği Stratejileri”, İTÜ Dergisi-E, c. 25, sy 2, ss. 111–122, Ara. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA82RD28HP

ISNAD

Sarıkoç, Ceydanur - Engin, Nihan. “UI Green Metric Sıralamasındaki Türkiye Üniversitelerinin Enerji ve İklim Değişikliği Stratejileri”. Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik 25/2 (01 Aralık 2024): 111-122. https://izlik.org/JA82RD28HP.

JAMA

1.Sarıkoç C, Engin N. UI Green Metric Sıralamasındaki Türkiye Üniversitelerinin Enerji ve İklim Değişikliği Stratejileri. İTÜ Dergisi-E. 2024;25:111–122.

MLA

Sarıkoç, Ceydanur, ve Nihan Engin. “UI Green Metric Sıralamasındaki Türkiye Üniversitelerinin Enerji ve İklim Değişikliği Stratejileri”. Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik, c. 25, sy 2, Aralık 2024, ss. 111-22, https://izlik.org/JA82RD28HP.

Vancouver

1.Ceydanur Sarıkoç, Nihan Engin. UI Green Metric Sıralamasındaki Türkiye Üniversitelerinin Enerji ve İklim Değişikliği Stratejileri. İTÜ Dergisi-E [Internet]. 01 Aralık 2024;25(2):111-22. Erişim adresi: https://izlik.org/JA82RD28HP