Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) Kapsamında Demir Çelik Sektöründe Sürdürülebilirlik Stratejileri ve Emisyon Azaltım Yöntemlerinin Değerlendirilmesi
Öz
Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), Avrupa Birliği’nin (AB) en geç 2050 yılına kadar iklim nötr olma hedefine ulaşmak için belirlediği uygulamalardan biridir. SKDM uygulamasıyla birlikte 2026 yılı itibariyle ülkemizden ihraç edilecek belirli ürün grupları (demir çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen) için karbon vergisi ödenecektir. Uluslararası pazarda rekabet avantajını kaybetmek istemeyen şirketler SKDM için hazırlıklarına başlamışlardır. Bu çalışmada SKDM kapsamında yer alan demir çelik sektörü için uluslararası ve ulusal araştırma raporları doğrultusunda emisyon azaltım yöntemlerine ilişkin değerlendirme yapılmaktadır. SKDM kapsamında yer alan sektörlerin karbonsuzlaşma adımları ülkemizin Paris Anlaşması sonrası açıklamış olduğu 2053 yılı için net sıfır sera gazı emisyonlu bir ekonomiye ulaşma hedefini yerine getirerek, düşük karbonlu sürdürülebilir ekonomiye ulaşmasına katkı sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Baş, D., (2023), “Türkiye Çelik Sektörünün Karbonsuzlaşması: Mevcut Durum”, İstanbul Politikalar Merkezi. ÇİB, Turkish Steel -Çelik İhracatçıları Birliği-, https://www.cib.org.tr/tr/istatistikler.html, (Erişim Tarihi:10.07.2025).
- EEA, “Greenhouse gas emission intensity of electricity generation”, https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/daviz/co2-emission-intensity-14/#tab-chart_7, (Erişim Tarihi: 14.06.2024), European Environment Agency.
- ETKB (2021), “Türkiye Elektrik Üretimi ve Tüketim Noktası Emisyon Faktörleri Bilgi Formu”, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı.
- ETKB (2022), “Türkiye Ulusal Enerji Planı”, T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı.
- ETKB (2023), “Türkiye Hidrojen Teknolojileri Stratejisi ve Yol Haritası”, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı.
- IEA (2020a), “World Energy Outlook”, International Energy Agency.
- IEA (2020b), “Iron and Steel Technology Roadmap”, International Energy Agency.
- IEA (2021), “Net Zero by 2050, A Roadmap for the Global Energy Sector”, International Energy Agency.
- IEA (2022), “Achieving Net Zero Heavy Industry Sectors in G7 Members”, International Energy Agency.
- IRENA (2023), “World Energy Transitions Outlook 2023, 1,5°C Pathway”, International Renewable Energy Agency.
- İDB (2024), “İklim Değişikliği Azaltım Stratejisi ve Eylem Planı (2024-2030)”, İklim Değişikliği Başkanlığı.
- İPM (2021), “Türkiye Karbonsuzlaşma Yol Haritası, 2050’de Net Sıfır”, İstanbul Politikalar Merkezi.
- JICA (2020), “Hindistan demir ve çelik endüstrisinde enerji tasarrufu, çevre koruma ve geri dönüşüm için önerilen teknolojiler”, Japan International Cooperation Agency.
- Karasar, N., 2024, “Bilimsel Araştırma Yöntemleri”, Nobel Akademik Yayıncılık.
- Kashmanian, R. M., Wells, R. P., Keenan, C., (2011), “Corporate Sustainability Strategy”, the Journal of Corporate Citizenship, No.44, pp. 107-130.
- Keeble, B. R., (1988), “The Brundtland Report: ‘Our Common Future’”, Medicine and War, Vol.4, 17–25.
- Official Journal of the European Union, (2023), “Regulation 2023/956 Of the European Parliament And of the Council”.
- Pant D., Nadda A. K, Pant K. K., Agarwal A. K., (2021), “Advances in Carbon Capture and Utilization”, Springer,.
- Paris Agreement, https://www.un.org/en/climatechange/paris-agreement, (Erişim Tarihi: 08.07.2025)
- PwC (2023), “Türkiye Çelik Sektörü İçin Düşük Karbonlu Yol Haritası”, PricewaterhouseCoopers.
- Resmi Gazete (2014), “Sera Gazı Emisyonlarının Takibi Hakkında Yönetmelik”, https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2014/05/20140517-3.htm (Erişim Tarihi: 05.07.2025). Shura Enerji Dönüşümü Merkezi, (2023a), “Net Sıfır 2053: Türkiye Elektrik Sektörü İçin Yol Haritası”.
- Shura Enerji Dönüşüm Merkezi (2023b), “Türkiye’de Konut ve Sanayi Sektörünün Elektrifikasyonu”.
- T.C. Dışişleri Bakanlığı, Avrupa Birliği Başkanlığı, https://www.ab.gov.tr/avrupa-yesil-mutabakati_53729.html
- T.C. Ticaret Bakanlığı, AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, https://ticaret.gov.tr/dis-iliskiler/yesil-mutabakat/ab-sinirda-karbon-duzenleme-mekanizmasi, (Erişim Tarihi: 10.07.2025)
- TUİK (2023), “Sektörlere göre toplam sera gazı emisyonları (CO₂ eşdeğeri), 1990 – 2021”.
- WBCSD (2004), “The Greenhouse Gas Protocol”, World Business Council for Sustainable Development.
- World Economic Forum (2022), “Net Zero Industry Tracker”.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Çevresel Olarak Sürdürülebilir Mühendislik |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 26 Ağustos 2025 |
| Kabul Tarihi | 25 Kasım 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 22 Ocak 2026 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: 2026 |
Amaç ve Kapsam
Çevre, İklim ve Sürdürülebilirlik Dergisi için aşağıda sıralanan maddeler derginin temel amaçlarını oluşturmaktadır:
1. Çevre, İklim Değişikliği ve Sürdürülebilirlik alanlarındaki Türkçe bilimsel yayın eksiğinin kapanmasına katkı sağlamak,
2. Tüm toplumun bilimsel ve teknolojik ilerlemesine katkı vermek,
3. Çevre, İklim Değişikliği ve Sürdürülebilirlik konularında bilinci artırmak
Çevre, İklim ve Sürdürülebilirlik Dergisinin kapsamını aşağıdaki maddelerde sıralanan konular oluşturmaktadır:
- İklim Değişikliği,
- Çevre Mühendisliği,
- Atık Yönetimi,
- Hava Kalitesi,
- Hidroklimatoloji,
- Hidroloji,
- Su Kaynakları,
- İklim ve Çevre Odaklı Sürdürülebilirlik
- Döngüsel Ekonomi
- Kirlilik
- Deniz, Okyanus Bilimleri
- Diğer çevre ve iklim değişikliği ile ilgili temel alanlar
Yazım Kuralları
Dergiye makale göndermek için;
- Site içerisinde yayınlanan şablon dosyasını indirilerek üzerinde çalışılmalı ve dergiye Microsoft Word uzantılı (.doc veya .docx) dosya şeklinde dergiye gönderilmesi,
- Şablon dosyasındaki yönergeler takip edilerek çalışma dosyasının hazırlanması,
- Kaynakça APA stilinde (Zotero , Endnote veya Mendeley gibi bir kaynak yönetim programı kullanılabilir) oluşturulması gerekmektedir.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
Derginin Etik İlkeleri ve Etik Kuralları
Dergimiz uluslararası standartlara ve COPE (Committee on Publication Ethics) standartlarına bağlı kalmakta ve makaleleri bunlara atıfta bulunarak yayınlamaktadır.
ETİK KURALLAR
Editörler için Yönergeler: Bir editör (editörler, yardımcı editörler, vb.), yayınlanmak üzere sunulan tüm makaleleri ırk, din, milliyet, cinsiyet, kıdem veya kurumsal bağlantıya bakmaksızın her birini kendi özelliğine göre değerlendirerek tarafsız bir şekilde değerlendirmelidir. Bir editör, yayınlanmak üzere gönderilen bir makaleyi makul bir hızla incelemeli ve ele almalıdır. Editör, bir makaleyi yayınlanmak üzere kabul etme veya reddetme konusunda tek sorumluluğa sahiptir. Editör, uzmanlıkları ve adil muhakemeleri nedeniyle seçilen uzmanlardan (hakem) makale üzerinde yardım isteyebilir. Değerlendirme süreci tamamlanana kadar, incelenmekte olan yazı hakkında herhangi bir bilgiyi yazar ve atanmış hakemler dışında kimseye açıklamamalıdır. Yazarların entelektüel bağımsızlığına saygı göstermelidir.
Yazarlar: Dergimiz, eserin en azından bir kısmından sorumlu olan kişiyi yazar olarak kabul eder. Yazarlar çalışmadaki sorunu derinlemesine açıklayabilmelidir. Dergimiz için tüm yazarlar gönderdikleri içerikten sorumludur. Sorumlu yazar, makalenin ilk gönderiminden itibaren tüm yazarların kabulünden ve gönderim süreci hakkında onları bilgilendirmekten sorumludur. Kabul edilmesi halinde tüm yazarlar adına yayımlama lisansını vermekle yükümlüdür. Dergimiz, makalenin gönderilmesinin tüm yazarların tam bir mutabakatı olduğunu varsayar. 8'den fazla yazarlı makalelerde, tüm yazarlar makaleye katkılarının ne olduğunu belirten bir beyanda bulunmalıdır. Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik (İTÜCİS) dergimiz daha önce tamamen veya kısmen başka dergilerde yayınlanmış herhangi bir çalışmayı yayınlanmak üzere değerlendirmeye almamaktadır. Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik Dergisi’ne ve diğer herhangi bir dergiye eşzamanlı gönderimler, büyük bir davranış kusuru olarak kabul edilir ve tüm yazarlar kesinlikle yasaklanır ve Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik Dergisi’ndeki önceki tüm yayınları kamuya açık bir şekilde geri çekilir. İntihal ve kendinden intihal aynı şekilde ele alınacaktır. Yakından ilgili konuları ve/veya değişkenleri ele alan birden fazla makale, tek bir makalede yer alabilecekleri sürece önerilmez.
Hayvanlardan ve insanlardan alınan biyolojik materyalleri içeren çalışmalar için, yazarlar makalelerinde (tercihen Teşekkür bölümünde) kurumlarının yetkili kurulundan ve ayrıca biyolojik materyal bağışlayan kişilerden veya yakınlarından çalışmayı Helsinki deklarasyonuna göre yaptıklarına dair beyan vermeli ve etik kuruldan bilgilendirilmiş onam formlarını sunmalıdır.
Hakemler: Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik Dergisi, meslektaşlarını uzmanlıklarına, müfredatlarına ve gönüllü olarak gözden geçirme isteklerine dayanarak sunumlarını gözden geçirmeye davet eder. Bir taslağı gözden geçirmeyi kabul ederek, hakem bunu zamanında yapmayı taahhüt eder. Gecikmeler inceleme süreci için son derece olumsuzdur ve sürecin olması gerekenden çok daha uzun sürmesine neden olur. Bir hakemden davet e-postasını yanıtlaması istendiğinde, makaleyi incelemeye istekli olup olmadıklarını bildirerek nazik bir şekilde davet e-postasını yanıtlamaları istenir. Bu bir nezaket göstergesidir ve gecikmeleri de önler. Bir taslağı incelemeyi kabul ederek, hakem herhangi bir çıkar çatışması olmadığını ve incelemelerini bilimin zenginliği ve ilerlemesi için yaptıklarını beyan eder. Dergimizin taleplerini kabul edip etmemekle birlikte, kendilerine ayrılan süre içinde yanıtlayan ve son teslim tarihlerine saygı duyan hakemler olumlu olarak puanlanır ve Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik Dergisi’ne yapacakları nihai gönderimlere öncelik verilir.
Derginin Açık Erişim Politikası: Dergimiz açık erişim esaslarına göre çalışmakta olup, Dergipark'ın açık erişim bildirimlerini kullanmaktadır. Makale yayınlanır yayınlanmaz açık erişime açılır ve herkes herhangi bir ücret ödemeden ulaşabilir. Bu konuda Budapeşte Açık Erişim Beyanı (BOAI) şöyledir:
“Bu literatüre 'açık erişim' ile, herhangi bir kullanıcının bu makalelerin tam metinlerini okumasına, indirmesine, kopyalamasına, dağıtmasına, yazdırmasına, aramasına veya bağlantı vermesine, indekslemek için taramasına izin veren, halka açık internetteki ücretsiz kullanılabilirliğini kastediyoruz. Bunlar veri olarak yazılıma aktarılamaz veya başka herhangi bir yasal amaç için, internete erişim elde etmenin ayrılmaz bir parçası olan mali, yasal veya teknik engeller dışında kullanılamaz. Çoğaltma ve dağıtım üzerindeki tek kısıtlama ve bu alandaki telif hakkının tek rolü, yazarlara çalışmalarının bütünlüğü üzerinde kontrol ve uygun şekilde kabul edilme ve alıntı yapma hakkı vermek olmalıdır.”
Derginin Yayın Politikası: Dergimiz sayfa ücreti, makale işlem ücreti vb. herhangi bir ücret talep etmemektedir. Dergi, makaleleri değerlendirmek için çift-kör hakemlik politikası kullanır. Yazar materyalini sunar ve bir sekreter bunun ilk değerlendirmesini yapar ve makalenin daha fazla işlem için uygun olup olmadığına veya bir ret kararı verilip verilmediğine karar verir. Aynı durum, iThenticate tarafından benzerlik puanı %30'dan yüksek olan tüm makaleler için de geçerlidir. Yazar, önemli ölçüde gözden geçirdikten sonra materyali yeniden göndermeye karar verirse memnuniyetle karşılanır. Makale hakem değerlendirmesi için kabul edildiğinde, alan editörünün kim olacağına baş editör karar verir ve makale dosyasını kendisine iletir. Alan editörü, alanında uzman en az iki hakem çağırır ve değerlendirmelerini bekler. Alan editörü, hakemlerden gelen değerlendirmeleri toplar, hakemlerin önerilerine ilişkin kısa bir liste yapar ve makale hakkındaki kararı (kabul, küçük düzeltme, büyük düzeltme, ret) ile birlikte yazara gönderir. Yazar raporu alır ve çalışmaya başlar, sorulara cevaplar verir ve düzeltilmiş makaleyi ve işlenmiş raporu gönderir. Bazı durumlarda, alan editörü bunu yeterli bulur ve gözden geçirilmiş materyali hakemlere göndermeye gerek duymaz. Aksi takdirde, hakemlere tekrar gönderir, hakemler yazarın gerçekleştirdiği revizyon hakkında yorum yapar ve nihai kararlarını verir. Gözden geçirilmiş bir taslağın ek düzeltme seanslarına ihtiyaç duyduğu ve sürecin yeniden başladığı ender durumlar vardır. Revizyonlardan sonra, makale büyük olasılıkla kabul edilir ve makalede düzeltmeler yapan kopya editörüne iletilir. Kopyalanan makale, taslağın son görünümünü ve son PDF dosyasını oluşturan Mizanpaj Düzenleyicisi’ne iletilir. Nihai PDF dosyası son okuyucuya aktarılır ve gerektiğinde düzeltmelerin bir listesi ya da doğrudan PDF üzerinde işaretleme olarak alınır. PDF dosyası düzeltilir ve yayına hazır olarak sunulur, PDF dosyasının kısa adı ayarlanır, referans listesi kontrol edilir, yazar listesi kontrol edilir ve ORCID ID'leri girilir. Son adım olarak başlık, özet, yayın tarihi ve sayfa aralığı kontrol edilerek Crossref'ten DOI adı istenir. Her şey başarılı olursa, dergi sistemi başvuranın bir DOI adına sahip olmasına izin verir, ardından makale bir dergi sayısına kaydedilir, sıralama belirlenir ve süreç onaylanır. Makale yayınlanır ve derginin web sitesinde görülebilir. Hâlâ düzeltilmesi gereken bir şey varsa, yukarıda anlatılan adımlar tekrarlanır ve düzeltilmiş makale PDF'si eskisinin yerine geçer. Sayı yayınlandıysa, değişiklik yapmak için fazladan 5 gün olduğu unutulmamalıdır. Bu süreden sonra herhangi bir değişikliğe izin verilmez ve Düzeltme (Erratum) belgesi düzenlenip bir sonraki sayıda yayımlanmalıdır.
Bir makalenin değerlendirilmesi için gereken süre makaleden makaleye değişir; ancak sonuç almak ortalama iki ile dört ay sürer. Bir hakem hızlı bir şekilde yanıt verdiğinde veya yazar raporu aldıktan birkaç gün sonra hazırladığında istisnalar meydana gelir. Bu durumlarda, değerlendirme sadece bir veya iki ay sürer. Öte yandan, hakem ve yazarların gecikmeleri de olabilir, bunun bir nedeni e-postanın önemsiz posta filtreleri tarafından yakalanması ve gelişmeden haberdar olamamalarıdır; bu nedenle istenmeyen gecikmeler yaşanır. Benzer bir sebep de hakemin veya yazarın e-posta adresinin engellenmiş veya kotayı aşmış olmasıdır, bu sebeple mesaj kullanıcıya ulaşmayabilir.
Yazar, makalesini yalnızca ön kontrol aşamasında geri çekebilir, başka bir aşamada geri çekme işlemini uygulayamaz.
Çıkar çatışması: Yazarlar (varsa) çıkar çatışmalarını makalenin sonunda beyan etmelidir. Çıkar çatışması olmaması da beyan edilmelidir.
Bir çıkar çatışması varsa, yazar veya yazarlar spesifik olmalı ve makalenin tüm yazarlarının herhangi bir sponsor kuruluşla ve kuruluşun temsil ettiği kâr amacı güden çıkarlarla veya kâr amacı güden herhangi bir ürünle olan herhangi bir mali ilişkisini belirtmelidir.
Geri Çekme: Dergipark tarafından editörlerin geri çekme sorunları ile ilgili olarak doldurabilecekleri bir form bulunmaktadır ve bu formu doldurarak ve süreci takip ederek Dergipark'a bilgi verilecektir.
Gereği için bilgilerinize rica ederim,
Prof. Dr. İzzet ÖZTÜRK
Dergi Baş Editörü, İTÜCİS Dergisi
Ücret Politikası
Dergi elektronik ortamda yayın yapmakla birlikte herhangi bir basım veya abonelik ücreti bulunmamaktadır.
