Theodor Fontane’nin L’Adultera Eserinde Medyalararası Bağlantılar

Abstract

Theodor Fontane (1819-1898) on dokuzuncu yüzyıl Alman Edebiyatının ve Realist Akımın en önemli temsilcilerindendir. Yazar olarak gazetecilik, denemeler, edebiyat ve sanat eleştirileri, mektup vd. gibi farklı pek çok alanda eserler vermiş olan Fontane, gerçek olaylardan yola çıkarak yazdığı eserlerinde, yaşamış olduğu dönemdeki Alman toplumu üzerine bilgiler sunmaktadır. Fontane özellikle 1875 ile 1898 yılları arasında kaleme aldığı Berlin romanlarında toplumun sosyokültürel yapısını eleştirel bir bakış açısıyla sanatsal bir şekilde aktarmaktadır. L’Adultera, Fontane’nin Berlin romanları kapsamında yazdığı ilk roman olmasının yanı sıra yazarın kadınlar üzerine yazdığı romanlar (Frauenromane) içinde mutlu son ile biten tek eser olma özelliği taşımaktadır. Eserin adındaki İtalyanca kökenli evlilik yıkan anlamındaki ‘L’Adultera’ kelimesi ilk etapta, eserde başka bir erkeğe âşık olarak eşini ve çocuklarını terk eden, dolayısıyla evliliğini yıkan başkahraman kadını ifade ediyor izlenimini vermektedir. Oysa ‘L’adultera’, yazarın ifadesi ile eserde ana motif olarak kullanılan ünlü ressam Tintoretto’nun tablosudur. Bu çalışmada Fontane’nin L’Adultera eserinde bulunan medyalara yer verilmiş olup bu medyaların eserdeki etkileri araştırılmıştır. Medya terimi ile özellikle yazılı ve görsel iletişim araçları anlaşılsa da tablo, müzik, film, mektup, gazete de medya kapsamına girmektedir. Medyalararasılık, en az iki medyanın birlikteliğini ve etkileşimini ifade eder. Pratikte uygulaması çok eskilere dayanmasına rağmen Medyalararasılık teorik anlamda 1990’lardan sonra edebi metin analizlerinde yöntem olarak kullanılmaktadır.

Keywords

• Theodor Fontane
• L’Adultera
• realizm
• medyalararasılık
• Tintoretto

Intermedial Connections in Theodor Fontane’s work L’Adultera

Abstract

Theodor Fontane (1819-1898) is one of the most important representatives of the Realist Movement and German Literature in the 19th century. Fontane, who has works in many different fields as a writer provides information about the German society of the period in which he lived in his works based on real events. Fontane shows artistically the sociocultural structure of society from a critical perspective, especially in his Berlin novels that he wrote between 1875 and 1898. L’Adultera is the first novel written by Fontane as part of his Berlin novels and the only one of his women’s novels that has a happy ending. In the first place, L’Adultera the word of Italian origin in the title gives the impression that it refers to a protagonist woman who falls in love with another man and leaves her husband and children, thus destroying her marriage. However, L’adultera is a painting by the famous painter Tintoretto, which is used as the main motif in the work according to the author. In this study, the media in Fontane’s L’Adultera are included and the impacts of these media on the work are investigated. Although the term “media” refers to written and visual means of communication in particular, paintings, music, movies, letters and newspapers are also included in the scope of media. Intermediality refers to the coexistence and interaction of at least two media. Even though its practical application reaches far back into the past, Intermediality has been theoretically used as a method in literary text analysis from the 1990s.

Keywords

• Theodor Fontane
• L’Adultera
• realism
• intermediality
• Tintoretto

References

1. Aktulum, K. (2011). Metinlerarasılık/Göstergelerarasılık. Ankara: Kanguru. google scholar Aus der Au, C. (2022). Dialogizitat in Fontanes Kunstkritiken. P. Trilcke (Ed.). Fontanes Medien (s. 81-93). Boston: de Gruyter. google scholar
2. Aus der Au, C. (2017). Theodor Fontane als Kunstkritiker. Schriften der Theodor Fontane Gesellschaft. Band 11. Berlin: De Gruyter. google scholar
3. Aust, H. (1980). Fontane aus heutiger Sicht. München: Nymphenburger. google scholar
4. Aytaç, G. (2021). Karşılaştırmalı Edebiyat Biliminde Ekoller. Ankara: Doğu Batı. google scholar
5. Berndt, F. & Tonger-Erk, L. (2013). Intertextualitat. Berlin: Erich Schmidt Verlag. google scholar
6. Engel, S. (2015). “Mit Kunstgeschichte unterhalte ich Dich nicht.” Theodor Fontane, Venedig und L’Adultera. H. Delf von Wolzogen, & R. Faber, (Ed.). Theodor Fontane: Dichter und Romancier. Seine Rezeption im 20. und 21. Jahrhundert. Würzburg: Königshausen & Neumann. google scholar
7. Fontane, Th. (1981). L’Adultera. Berlin: Aufbau Verlag. google scholar
8. Fontane, Th. (1980). Briefe:1890-1898. Werke, Schriften und Briefe. W. Keitel & H. Nürnberger (Ed). München: Hanser. google scholar

9. Fontane, Th. (1954). Briefe an Georg Friedlander. K. Schreinert (Ed.). Heidelberg: Quelle & Meyer. google scholar
10. Frevert, U. (1995). Mann und Weib, und Weib und Mann. Geschlechter-Differenzen in der Moderne. München: C.H. Beck. google scholar
11. Goethe, J. W. (1987). Wahlverwandtschaften. K. Richter (Ed.). Samtliche Werke nach Epochen seines Schaffens. Bd. 9, Epoche der Wahlverwandtschaften. München: Carl Hanser. google scholar
12. Grawe, Ch. (2000). L’Adultera. Novelle. Ch. Grawe & H. Nürnberger (Ed.). Fontane-Handbuch (s. 524-533). Stuttgart: Kröner. google scholar
13. Gratz, K. (2015). Alles kommt aufdie Beleuchtung an Theodor Fontane - Leben und Werk. Stuttgart: Reclam. google scholar
14. Jung, W. (1991). Bildergesprache. Zur Funktion von Kunst und Kultur in Theodor Fontanes "L’Adultera". Stuttgart: Metzler. google scholar
15. Kantarcıoğlu, S. (1993). Edebiyat Akımları ve Temel Metinler. Ankara: Gazi Üniversitesi Yayınları. google scholar
16. Kayaoğlu, E. (2006). Murathan Mungan’ın Paranın Cinleri’nde Medyalararasılık. M. Karakuş ve M. Oraliş (Ed.). Bellek, Mekân, İmge Prof. Dr. Nilüfer Kuruyazıcı’ya Armağan, s. 103-111. İstanbul: Multilungual. google scholar
17. Kayaoğlu, E. (2006a). Intermediales Erzahlen in Evelyn Grills Roman Vanitas oder Hofstatters Begierden. Studien zur Deutschen Sprache und Literatur, sayı 18, s. 105-123. google scholar
18. Kayaoğlu, E. (2009). Edebiyat Biliminde Yeni Bir Yaklaşım: Medyalararasılık. İstanbul: Selenge. google scholar
19. Kefeli, E. (2007). Metinlerle Batı Edebiyatı Akımları. İstanbul: 3F. google scholar
20. KleinpaB, S. (2012). Theodor Fontane. Tectum: Marburg google scholar
21. Köppe, T. & Winko, S. (2008). Neuere Literaturtheorien, Stuttgart: Metzler. google scholar
22. Kristeva, J. (1996). Bachtin, das Wort, der Dialog und der Roman. D. Kimmich, R. Renner, B. Stiegler (Ed.). Texte zur Literaturtheorie der Gegenwart (s. 334-348). Stuttgart: Reclam. google scholar
23. Lachmann, R. (1996). Intertextualitât. U. Ricklefs (Ed.). Fischer Lexikon Literatür (s. 794-809). Frankfurt am Main: Fischer. google scholar
24. Mecklenburg, N. (2018). Theodor Fontane, Realismus, Redevielfalt, Ressentiment. Stuttgart: Springer. google scholar
25. Mende, D. (1980). Frauenleben. Bemerkungen zu Fontanes »L’Adultera« nebst Exkursen zu »Cecile« und »Effi Briest«. H. Aust (Ed.). Fontane aus heutiger Sicht (s. 183-213). München: Nymphenburger. google scholar
26. Moran, B. (1981). Edebiyat Kuramları ve Eleştiri. İstanbul: Cem. google scholar
27. Osterhammel, J. (2009). Die Verwandlung der Welt. Eine Geschichte des 19. Jahrhunderts. München: C.H. Beck. google scholar
28. Parr, R. (2022). Theodor Fontane - kommunizieren, produzieren und publizieren in vernetzten Medien. P. Trilcke (Ed.). Fontanes Medien (s. 3-25). Boston: de Gruyter. google scholar
29. Rajewsky, I. (2002). Intermedialitat. Tübingen: Francke. google scholar
30. Razbojnikova-Frateva, M. (2022). Medialitât und Geschlecht in Fontanes Romanwelt, Journal For German And Scandinavian Studies, Sayı 2, s. 154-171. ISSN (online): 2815-2867, Erişim tarihi: 04.10.2024. https://germscand.fcml.uni-sofia.bg/wp-content/uploads/2022/10/13.-Maja-Frateva-article.pdf google scholar
31. Reisener, M. (2022). L’Effet de catalogue. Ambiguierung und Kata-Logik in Theodor Fontanes Roman “L’Adultera”. Zeitschrift Für Germanistik, 85-104. Bern: Peter Lang. Erişim tarihi: 04.10.2024. https://doi.org/10.3726/92171_85 google scholar
32. Rose, D. (2022). Auf die Redaktion. Medienarchiv und Medienreflexion in Fontanes Tagebüchern. P. Trilcke (Ed.). Fontanes Medien (s. 188-205). Boston: de Gruyter. google scholar
33. Schellstede, M. A. (2023). "Die blofie Macht des Raums“, Detailrealismus und Topographie in Theodor Fontanes L’Adultera. Tübingen: Narr Francke Attempto Verlag. google scholar
34. Stauffer, I. (2022). Resonanzrâume für Begehren der Körperlichkeit: Mediale Funktionen von bildender Kunst und Musik in Fontanes Romanen L’Adultera und Cecile. P. Trilcke (Ed.). Fontanes Medien (s. 354-374). Boston: de Gruyter. google scholar
35. Tresnak, E. (2011). Theodor Fontane, Wegbereiter für weibliche Emanzipation um 1900? Vergleichende Untersuchung literarischer Weiblichkeitskonzepte in der zweiten Halfte des 19. Jahrhunderts am Beispiel von Theodor Fontanes ‘Cecile’ und Helene Böhlaus ‘Der Rangierbahnhof ’. Hamburg: Igel. google scholar
36. Trilcke, P. (2022). Die Spatzen quirillierten auf den Telegraphendrâhten. Trilcke, P. (Ed.). Fontanes Medien (in Vorwort s. XI-XIII). Boston: de Gruyter. google scholar
37. Wegmann, Ch. (2022). Die Bildspur. Bildprofile und Bildhandeln in Theodor Fontanes Romanen. P. Trilcke (Ed.). Fontanes Medien (s. 508-533). Boston: de Gruyter. google scholar
38. Deutsche Bibel Gesellschaft: Erişim tarihi: 04.06.2024. https://www.die-bibel.de/bibel/LU84/JHN.8 google scholar