Principles of Mandatory Mediation in Commercial Disputes in Turkish Law with Determinations and Comments on its Applications

Öz

Mediation is based on voluntariness, having developed in due course to eventually become widespread. Mandatory mediation has become an exception to voluntary mediation with the elimination of the principle of voluntariness. Mandatory mediation has been applied in Turkish law in the field of labour law since its acceptance with Article 3 of Law No. 7036 on Labour Courts. After the initial obtaining of successful results, it was accepted by the Turkish Commercial Code as well. In this study, various comments and evaluations are made regarding the principles and applications of the mandatory mediation model prescribed by the Turkish Commercial Code. Within the framework of these comments and evaluations, some explanations of relevant opinions are provided. We also consider whether mandatory mediation is in compliance with the general principles of commercial law.

Anahtar Kelimeler

• Mandatory mediation
• Turkish commercial law
• Turkish Commercial Code Art. 5/A
• principles of mandatory mediation
• applications of mandatory mediation in Turkish commercial law

Türk Hukukunda Ticari Uyuşmazlıklarda Zorunlu Arabuluculuğun İlkeleri ile Uygulamalarına İlişkin Tespitler ve Değerlendirmeler

Öz

Arabuluculuk, niteliği gereği gönüllülük ilkesini içeren ihtiyari arabuluculuk modeli ile ortaya çıkmış, gelişmiş ve yaygınlaşmıştır. Zorunlu arabuluculuk ise, ihtiyari arabuluculuğun aksine gönüllülük ilkesini bertaraf eden istisnai bir arabuluculuk modeli olarak, genel arabuluculuk modeli olan ihtiyari arabuluculuğun karşısında yer almıştır. Zorunlu arabuluculuk Türk hukukunda önce İş hukuku alanında 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu (İMK) m 3 düzenlemesi ile kabul edilerek uygulanmıştır. Elde edilen başarılı sonuçlar üzerine Türk ticaret hukukunda da kabul edilmiştir. Bu çalışmada Türk ticaret hukukunda ortalama olarak 1,5 yıldır uygulanmakta olan zorunlu arabuluculuk modelinin kuramsal içeriğine, ilke ve uygulamalarına ilişkin tespitler ve değerlendirmeler yapılmıştır. Bu tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde konunun içerdiği başlıca hukuki sorunlara ve çözümlerine yönelik kendi görüşümüzle beraber çeşitli görüşlere ilişkin açıklamalara yer verilmiştir. Bu tespitler, değerlendirmeler ve açıklamalara dayanılarak zorunlu arabuluculuğun Türk ticaret hukukundaki ilkelerinin yerindeliğine ve uygulamaların etkinliğine ilişkin çıkarsamalar yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Zorunlu Arabuluculuk
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m 5/A
• Türk Ticaret Hukukunda Zorunlu Arabuluculuğun İlkeleri ve Uygulamalar

Kaynakça

1. Alangoya Y, Yıldırım K and Yıldırım- Deren N, Medeni Usul Hukuku Esasları (7th edn Beta 2009). google scholar
2. Arkan S, Ticari İşletme Hukuku (26th edn AÜBTİHE Iş BankasıVakfı 2020). google scholar
3. Bahtiyar M, Ticari İşletme Hukuku, Ders Notları Soru Örnekleri (19th edn Beta 2018). google scholar
4. Bahtiyar M, Biçer L, ‘Adi İş/Ticari İş/Tüketici İşlemi Ayrımı ve Bu Ayrımın Önemi’ Prof Dr Cevdet Yavuz’a Armağan (2nd edn Legal 2012) 395-436. google scholar
5. Bullock S, Gallagher N and Rose L, ’Surveying The State of The Meditative Art: A Guide to Institutionalizing Mediation’ (1997) 67(3) Louisiana Law Review 885-940. google scholar
6. Bulut U, Medeni Usul Hukukunda Davaların Yığılması Objektif Dava Birleşmesi, (1st edn Adalet 2017). google scholar
7. Ceylan-Şahin, Ş, Geleneksel Toplumdan Modern Topluma Alternatif Uyuşmazlık Çözümü, (1st edn XII Levha 2009). google scholar
8. Çil, Ş, İş Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk (1st edn Yetkin 2018). google scholar

9. Demir, Ş, ‘Arabulucuya Başvuru Zorunluluğu Anayasaya Aykırı Değildir’, https://www.samildemir. av.tr/2016/12/arabulucuya-başvuru-zorunluluğu-anayasaya-aykırı-degildir/ (14.08.2020). google scholar
10. Domaniç H and Ulusoy E, Ticaret Hukukunun Genel Esasları (Gözden Geçirilmiş ve Yenilenmiş 5st edn 2007). google scholar
11. Erdem Ü, Ticaret Mahkemeleri Kararlarında Dava Şartı Zorunlu Arabuluculuk, (Seçkin Ankara 2019). google scholar
12. Erol M, Türk Hukukunda Arabuluculuk ve Teşkilatlanması (1st edn, Adalet, 2018). google scholar
13. Görgün, Ş, Börü L Toraman B and Kodakoğlu M, Medeni Usul Hukuku (7th edn Yetkin 2018). google scholar
14. Gözler K, Genel Hukuk Bilgisi (19th edn Ekin 2019). google scholar
15. Gavrılla, AC, ‘Ticari Uyuşmazlıkların Çözümünde Arabuluculuk’, in Mine Demirezen (eds) T.C.Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı, Ticari Uyuşmazlıkların Çözümünde Arabuluculuk ve Arabuluculukta Avukatın Rolü Sempozyumu, (1st edn Deniz Press 2017) 1719. google scholar
16. Grasso G, ‘Ticari Uyuşmazlıkların Çözümünde Arabuluculuk’ in Mine Demirezen(eds) T.C. Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı, Ticari Uyuşmazlıkların Çözümünde Arabuluculuk ve Arabuluculukta Avukatın Rolü Sempozyumu, (1st edn, Deniz Press, 2017) 19-20. google scholar
17. Hanks M, ‘Perspectives and Mandatory Mediation’ (2012) 35(1) UNSW Law Journal 829-931. google scholar
18. Hanemann VJ, ‘The Inappropriate Imposition of Court- Ordered Mediation in Will Contents’ (2012) 60 (4) Clevelend Law Review 7513-555. google scholar
19. Hutchinson C, ‘The Case for Mandatory Mediation’ (1996) 42(4) Loyola Law Review 85-95. google scholar
20. Ildır G, Alternatif Uyuşmazlık Çözümü (1st edn, Seçkin, 2003). google scholar
21. Kaplan Y, ‘Arabuluculuk ve Türk Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Tasarısına Eleştirisel Bir Bakış’ (2008) 28(1-2) Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni 115-146. google scholar
22. Karaca, OU, ‘Dava Şartı Olan Arabuluculuk Kapsamındaki Sınai Mülkiyet Uyuşmazlıkları’ (2019) 12(1) ABFMR 48-51. google scholar
23. Karacabey, K, ‘Zorunlu Arabuluculuğun Hukukun Temel İlkelerine Aykırılığına ve Uygulanabilirliğine Dair Sorunlar’ (2016) 61(123) ABD 451-488. google scholar
24. Karslı A, Medeni Muhakeme Hukuku (4th edn Alternatif 2014). google scholar
25. Kayar İ, Ticari İşletme Hukuku (11th edn, Seçkin, 2018). google scholar
26. Kekeç EK, Arabuluculuk Yoluyla Uyuşmazlık Çözümünde Temel Aşamalar ve Taktikler (3th edn, Adalet 2016). google scholar
27. Kırca İC, ‘Ticari Uyuşmazlıkların Çözümünde Arabuluculuk’ in Mine Demirezen(eds) T.C.Adalet Bakanlığı, Hukuk İşleri MüdürlüğüArabuluculuk Daire Başkanlığı, Ticari Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk ve Arabuluculukta Avukatın Rolü Sempozyumu (1st edn Ankara 2017) 21-23. google scholar
28. Koçyiğit, İ and Bulur A, “T.C. Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü-Arabuluculuk Daire Başkanlığı, Ticari Uyuşmazlıklarda Dava Şartı Arabuluculuk”, ARCS (1st edn 2018). http://www.adb.adalet.gov.tr. 29. 03. 2020. google scholar
29. Kurt R, ‘İş Yargısında Arabuluculuk’ (2018) 135 Türkiye Barolar Birliği Dergisi 405-444. google scholar
30. Kurt Konca N, ‘Ticari Uyuşmazlıklarda Dava Şartı (Zorunlu) Arabuluculuk’ (2018) 225 Seta Perspektif 1-6 google scholar
31. Kuru B, Medeni Usul Hukuku (14th edn Legal, 2015). google scholar
32. Leathes, M, ‘2020 Vision-Where in the World Will Meditation Be10 Years’, http:// www. ‘2020 Vision-Where in the World will Meditation be10 Years’Mediation in 2020 (mediate.com) (05.03.2020). google scholar
33. Moroğlu E and Kendigelen A, İçtihatlı Notlu Türk Ticaret Kanunu ve İlgili Mevzuat (10th edn, On İki Levha 2014). google scholar
34. Muşul T, Medeni Usul Hukuku (3th edn Yetkin 2012). google scholar
35. Nomer - Ertan F, Haksız Rekabet Hukuku: 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’na Göre (1st On İki Levha 2016). google scholar
36. Özekes M, Atalı M, Ekmekçi Ö and Seven V, Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk (2nd edn On İki Levha 2019). google scholar
37. Özmumcu S, ‘Karşılaştırmalı Hukuk ve Türk Hukuku Açısından Zorunlu Arabuluculuk Sistemine Genel Bir Bakış’ (2016) 74(2) İÜHFD 807-842. google scholar
38. Paslı, A, ‘Ticari İşletme ve Ticaret Şirketleri Bakımından Zorunlu Arabuluculuğun Değerlendirilmesi’, in Ceyda,Süral Efeçınar, Mehmet Ertan Yardım (eds) Kadir Has Üniversitesi Ticari Uyuşmazlıklarda Zorunlu Arabuluculuk Sempozyumu (1st edn Seçkin 2019) 13-25. google scholar
39. Pekcanıtez H, Medeni Usul Hukuku, C.I-2 (15th edn On İki Levha 2017). google scholar
40. Quek D, ‘Mandatory Mediation: An Oxymoron! Examining the Feasibility of Implementing a Court- Mandated Mediation Program’ (2010) 11(1) Cardozo Journal of Conflict Resolution 479-509. google scholar
41. Sander F, ‘Another Wiev of Mandatory Mediation’ (2007) 13(1) Dispute Resolution Magazine 12-29. google scholar
42. Sander F, Allen, W and Hensler D, ‘Judical (Mis) Use of ADR’ (1996) 27(4) A Debate University of Toledo Law Review 885-995. google scholar
43. Subaşı İ; ‘Toplu İş Hukukunda Arabuluculuk’ in Hüseyin Ülgen, Aslan Kaya and Gül Okutan-Nilsson (Eds) Prof. Dr. Ünal Tekinalp’e Armağan, Bilgi Toplumunda Hukuk, C3 (1st edn, Beta 2003) 743-834. google scholar
44. Sungurtekin-Özkan, M, ‘Avukatlık Kanunu’nun m 35/A Çerçevesinde Avukatın Uzlaşma Sağlama Yetkisi’ (2005) 15(2) Legal Medeni Usul ve İcra İflas Hukuku Dergisi 353-372. google scholar
45. Tanrıver S, ‘Yabancı Hakem Kararlarının Türkiye’de Tenfizi Bağlamında Kamu Düzeninin Etkisi’, Makalelerim, (1985-2005) (1st edn, Asil 2005) 151-163. google scholar
46. Tanrıver S, Medeni Usul Hukuku, C. I (2nd edn Yetkin 2018). google scholar
47. Tanrıver S, ‘Dava Şartı Arabuluculuk Üzerine Bazı Düşünceler’ (2020) 4(1) TBBD 111-142. google scholar
48. Taşpolat Tuğsavul M, Arabuluculuk Kanun Tasarısı Çerçevesinde Türk Hukukunda Arabuluculuk (1st edn Yetkin 2012). google scholar
49. T.C. Adalet Bakanlığı Türkiye Arabuluculuk Kurulu; ‘Arabuluculuk Sistemi ve Arabulucular İçin Model Etik ve Uygulama Kuralları’(March, 2013) (09.09.2020). google scholar
50. United Nations Comission on International Trade Law,’UNCITRAL Model Law on International Commercial Conciliations with Guide to Enactmentand’ Use (2002) http://www.uncitral. org/2002 Model_Conciliation. (11.07. 2020). google scholar
51. Ülgen H, Helvacı M, Kendigelen A, Kaya A and Nomer -Ertan F, Ticari İşletme Hukuku, Yeni Türk Ticaret Kanunu’na Göre Güncellenmiş (4th edn On İki Levha 2015). google scholar
52. Üstündağ S, Medeni Yargılama Hukuku, C. I-II (7th edn Sulhi Garan 2000). google scholar
53. Yardım ME, ‘Ticari Uyuşmazlıklarda Zorunlu Arabuluculuğa Başvuru’ in Ceyda Süral Efeçınar C, Mehmet Ertan Yardım (eds) Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Ticari Uyuxmazlıklarda Zorunlu Arabuluculuk Sempozyumu (1st edn Seçkin 2019) 91-110. google scholar
54. Yazıcı-Tıktık Ç, Arabuluculukta Gizliliğin Korunması (6th edn On İki Levha 2013). google scholar
55. Yazıcı-Tıktık Ç, “Ticari Davalarda Dava Şartı Olarak Arabuluculuk Uygulamasının Temel İlkeler Bakımından Değerlendirilmesi’ in Ceyda Süral-Efeçınar and Ertan Yardım (eds) Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Ticari Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk Sempozyumu (1st edn Seçkin 2019) 113-125. google scholar
56. Wissler R, ‘The Effect of Mandatory Mediation: Empirical Research on The Experience of the Small Claims and Common Pleas Courts’ (1997) 33(1) Willamette Law Review 565-574. google scholar
57. Yılmaz E, ‘Hukuk Muhakemeleri Kanunu Şerhi C 3 (1st edn Yetkin 2017). google scholar