Cinsel Saldırı Suçunun Tanımında Modeller ve İspat Meselesi

Öz

Son yıllarda ceza hukukunun en önemli tartışma konularından birini cinsel suçlar alanında yaşanan anlayış ve buna bağlı kavram değişiklikleri oluşturmaktadır. Özellikle cinsel suçlarla korunan hukuki değerin toplumsal olmaktan çıkıp bireysel bir değer olarak kabulünden sonra bu alanda esaslı yaklaşım ve kavram farklılıkları temayüz etmiştir. Bu değişim sürecinin son aşamasını bilhassa cinsel saldırı suçunun tanımında yeni model arayışları teşkil etmektedir. Geleneksel cebir modeli zaman içerisinde çeşitli eleştirilere maruz kalmış ve rıza modelleri olarak anılan yaklaşımlar öne çıkmaya başlamıştır. Bu çalışmada cebir modelinin yanı sıra rıza modelleri, (“yalnızca evet evet demektir” olarak anılan) müspet ve (“hayır hayır demektir” olarak anılan) menfi irade modelleri olarak ele alınmış ve bunların ispat hukukuna etkisi irdelenmiştir. Bu bağlamda çalışmada cebir modelini esas alan Fransız ve İtalyan hukuku ile müspet irade modelini seçen İspanyol hukukuna kısaca değinilmiş, menfi irade modelini kabul eden Alman hukuku ayrıntılı olarak incelenmiştir. Nihayet Türk hukukundaki cinsel saldırı düzenlemesi mezkûr modeller temelinde değerlendirilmiştir. Tarihsel gelişimi içinde Türk hukukunda 2005 yılında hayata geçen ceza hukuku reformu öncesinde cebir modeli benimsenmiştir. 2005 sonrası ve halen yürürlükte olan kanun metninde hangi modelin esas alındığı ayrıntılı olarak tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Cinsel saldırı
• cebir modeli
• rıza modelleri

Models of Sexual Assault Laws and Evidentiary Matters

Öz

One of the most important topics of discussion in criminal law in recent years has been the changes in understanding regarding sexual offenses and their related concepts. Following the acceptance that the legal value protected under sexual offences is individual rather than social, fundamental differences have occurred in the approaches and concepts. The current stage of this development involves a search for different models for this offense, particularly with regard to defining the offense of sexual assault. The traditional coercion-based model has come under various criticisms over time, with the so-called consent models having become a current issue. In addition to the coercion-based model, this study analyzes the consent-based models as affirmative and negative consent models of will and examines their implications for the law of evidence. The study briefly mentions French, Italian, Spanish, and German codes as examples of different models. Lastly, the study evaluates the regulation of sexual assault under Turkish law based on the abovementioned models. Regarding its historical development prior to the reform of the Penal Code in 2005, Turkish law adopted the coercion-based model. The article also discusses the post-new code discussions in detail.

Anahtar Kelimeler

• Sexual assault
• coercion-based model
• consent-based models

Kaynakça

1. Ahmed Ziya, Mufassal Kanun-ı Ceza ve Teferruatı Şerhi (1329 [1913]). google scholar
2. Akbulut B, ‘Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlarda Rızanın Niteliği’ (2019) 14(40) Ceza Hukuku Dergisi 265-288. google scholar
3. Akçin İ, ‘Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlar’ (2006) 32(1-2) Yargıtay Dergisi 99-144. google scholar
4. Akgündüz A, Mukayeseli İslam ve Osmanlı Külliyatı (Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1986). google scholar
5. Artuk M E, Gökcen A, Alşahin M E ve Çakır K, Ceza Hukuku Özel Hükümler (20. Baskı, Adalet 2022). google scholar
6. [Belgesay] M R, Mufassal Ceza Kanunu Şerhi (1341 [1925]). google scholar
7. Bohlander M, Principles of German Criminal Law (Hart 2009). google scholar
8. Caletti G M, ‘Coercion by Violence and its Changing Meaning: The Experience of Italy’ in Elisa Hoven ve Thomas Weigend (ed) Consent and Sexual Offences (Nomos 2022) 25-41. google scholar

9. Cancio Melia M, ‘Sexual Assaults under Spanish Law: Law Reform, Consent, and Political Identity’ in Tatjana Hörnle (ed), Sexual Assault: Law Reform in a Comparative Perpective (Oxford 2023) 215-234. google scholar
10. Centel N ve Zafer H, ‘Cinsel Saldırı Suçu’ in Mahmut Koca, İzzet Özgenç, İlhan Üzülmez ve M. Emin Alşahin (ed), Prof. Dr. Mehmet Emin Artuk’a Armağan (Seçkin 2020) 225-264. google scholar
11. Deckers R, ‘Zur Reform des Sexualstrafrechts durch das StAG 2016’ (2017) Strafverteidiger 410-412. google scholar
12. Demirel M, ‘Ceza Hukukunda Rızanın İki Boyutu: Tipikliğe Engel Olan Rıza ve Hukuka Uygunluk Nedeni Olan Rıza’ (2020) 78(3) İstanbul Hukuk Mecmuası 1469-1523. google scholar
13. Dönmezer S, Ceza Hukuku Özel Kısım: Genel Adap ve Aile Düzenine Karşı Cürümler (4. Baskı, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1975). google scholar
14. Dursun S, ‘Türk Ceza Hukuku’nda Cinsel Suçlara Genel Bir Bakış’ (2014) 9(24) Ceza Hukuku Dergisi 57-73. google scholar
15. Eisele J, ‘Das neue Sexualstrafrecht’ (2017) 3(1) Rechtspsychologie 7-30. google scholar
16. Eisele, J, in Albin Eser v.d. (ed), Schönke/Schröder Strafgesetzbuch Kommentar (30. Baskı, C. H. Beck 2019). google scholar
17. Ekici Şahin M, Ceza Hukukunda Rıza (On İki Levha 2012). google scholar
18. Elliot C, French Criminal Law (Routledge 2011). google scholar
19. Erbaş R, ‘Challenges in Regulating Sexual Offences in Turkey’ in Rahime Erbaş (ed), Global Problems in Sexual Offenses (Lexington, 2022) 3-24. google scholar
20. Erbaş R, Can N, Akdemir A ve Çakırhan S, ‘Attrition in Sexual Offenses with Evidentiary Challenges: The Example of Türkiye’ in Rahime Erbaş (ed), European Perpectives on Attrition in Sexual Offenses (Lexington 2023) 185-213. google scholar
21. Erem F ve Toroslu N, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler (6. Baskı, Savaş 1994). google scholar
22. Eschelbach R, in Holger Matt ve Joachim Renzikowski (ed), Strafgesetzbuch Kommentar (2. Baskı, Franz Vahlen 2020). google scholar
23. Fischer T, Strafgesetzbuch (62. Baskı, C. H. Beck 2015). google scholar
24. Fischer T, Strafgesetzbuch (70. Baskı, C. H. Beck 2023). google scholar
25. Gmelin L ve Wörner H, ‘Reform Needs in German Criminal Law on Sexual Offences’ in Rahime Erbaş (ed), European Perpectives on Attrition in Sexual Offenses (Lexington, 2023) 79-111. google scholar
26. Goujard C, ‘EU Countries Reject Making Non-consensual Sex a Criminal Offense Across the Bloc’ (Politico, 9 Haziran 2023) Erişim Tarihi 11 Ekim 2023. google scholar
27. Gökcan H T ve Artuç M, Yorumlu-Uygulamalı Türk Ceza Kanunu Şerhi (3. Cilt, Adalet 2021). google scholar
28. Gökcen A, Tanzimat Dönemi Osmanlı Ceza Kanunları ve Bu Kanunlardaki Ceza Müeyyideleri (1989). google scholar
29. Gutschker T, ‘EU-Parlament will Vergewaltigung einheitlich bestrafen’ (Frankfurter Allgemeine Zeitung, 28 Haziran 2023) Erişim Tarihi 11 Ekim 2023. google scholar
30. Heger M, ‘Grenzüberschreitungen: Anmerkung zu den Tatbestandsvorgaben im Vorschlag der EU-Kommission für eine Richtlinie zur Bekamp-fung von Gewalt gegen Frauen und hauslicher Gewalt’ (2022) (4) Kriminalpolitische Zeitschrift 273-282. google scholar
31. Heller F, ‘Spanish Coalition Clashes Over Controversial Sexual Assault Law’ (Euractiv, 7 Şubat 2023) google scholar
32. Erişim Tarihi 11 Ekim 2023. google scholar
33. Herning L ve Illgner J, ‘Ja heiBt Ja: Konsensorientierter Ansatz im deutschen Sexualstrafrecht’ (2016) Zeitschrift für Rechtspolitik, 77-80. google scholar
34. Hoven E, ‘Bekampfung von Gewalt gegen Frauen und hauslicher Gewalt: Was andert sich für das deutsche Strafgesetzbuch durch die EU-Richtlinie?’ (2022) (4) Zeitschrift für Rechtspolitik, 118-121. google scholar
35. Hoven E, ‘Das neue Sexualstrafrecht: Ein erster Überblick’ (2020) (10) Neue Zeitschrift für Strafrecht 578-586. google scholar
36. Hoven E ve Weigend T, ‘Nein heiBt Nein- und viele Fragen offen’ (2017) (4) Juristen Zeitung 182-191. google scholar
37. Hoven E ve Weigend T, Strafsachen: Ist unser Recht wirklich gerecht? (Dumont 2023). google scholar
38. Tatjana H, ‘The New German Law on Sexual Assault’ in Tatjana Hörnle (ed), Sexual Assault: Law Reform in a Comparative Perpective (Oxford, 2023) 141-162. google scholar
39. İba H, ‘Cinsel Özgürlüğe Karşı Suçlarda Rızanın Hukuki Niteliği’ (2023) 29(1) Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 98-139. google scholar
40. Kantarcı N, Türk Ceza Hukukunda Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçu (Adalet 2016). google scholar
41. Koca M ve Üzülmez İ, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler (9. Baskı, Adalet 2023). google scholar
42. Kocaoğlu S S, Yargı Kararları Işığında Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlar (TCK m. 102-105) (Yetkin 2016). google scholar
43. Laue C, in Dieter Dölling v.d. (ed), Gesamtes Strafrecht (5. Baskı, Nomos 2022). google scholar
44. Lederer J, in Klaus Leipold, Michael Tsambikakis ve Mark A. Zöller (ed) AnwaltKommentar StGB (3. Baskı, C. F. Müller 2020). google scholar
45. Löffelmann M, ‘Verfassungswidrigkeit des neuen § 177 StGB?’ (2017) Strafverteidiger 413-417. google scholar
46. Majno, Ceza Kanunu Şerhi: Türk ve İtalyan Ceza Kanunları (Cilt 3, Yargıtay 1980). google scholar
47. Meineck S ve Köver C, ‘EU-Rat gegen einheitlichen Schutz vor Vergewaltigung’ (Netzpolitik.Org, 16 Haziran 2023) Erişim Tarihi 11 Ekim 2023. google scholar
48. Memiş Kartal P, Türk Ceza Hukuku’nda Çocukların Cinsel İstismarı (Der 2014). google scholar
49. Moceri A, ‘Spain’s Sexual Consent Law Debacle Has Sanchez’s Coalition on the Ropes’ (World Politics Review, 18 Mayıs 2023) Erişim Tarihi 11 Ekim 2023. google scholar
50. Navy J, ‘After the Law of April 21, 2021, a New Definition of Rape’ (Rift, 20 Şubat 2022) Erişim Tarihi 20 Aralık 2023. google scholar
51. Önder A, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler (4. Bası, Filiz 1994). google scholar
52. Özbek V Ö, Doğan K ve Bacaksız P, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler (17. Baskı, Seçkin 2022). google scholar
53. Rapport de Mme Marie Mercier, au nom de la commission des lois, n° 467 (2020-2021) Erişim Tarihi 20 Aralık 2023. google scholar
54. Renzikowski J, ‘Sexueller Übergriff, sexuelle Nötigung, sexueller Missbrauch’ in Eric Hilgendorf, Hans Kudlich ve Brian Valerius (ed), Handbuch des Strafrechts (Cilt 4, C. F. Müller 2019) 439-517. google scholar
55. Sami, Mirat-ı Kanun-ı Ceza: Kanun-ı Ceza Şerhi (1324 [1908]). google scholar
56. Sancinetti M A, ‘Die einzelne Zeugenaussage und das Zweifelsprinzip’ in Georg Freund, Uwe Murmann, Rene Bloy ve Walter Perron (ed), Festschrift für Wolfgang Frisch (Duncker & Humblot 2013) 1233-1253. google scholar
57. Schramm E, ‘Expansives Sexualstrafrecht’ (2021) (3) Deutsch-Georgische Strafrechtszeitschrift, 70-75. google scholar
58. Şentop M, Tanzimat Dönemi Osmanlı Ceza Hukuku: Kanunlar, Tadiller, Lahiyalar, Uygulama (2004). google scholar
59. Taner F G, Türk Ceza Hukukunda Cinsel Özgürlüğe Karşı Suçlar (3. Baskı, Seçkin 2023). google scholar
60. Tezcan D, Erdem M R ve Önok R M, Teorik ve Pratik Ceza Özel Hukuku (21. Baskı, Seçkin 2023). google scholar
61. Turhan E, Türk ve Alman Ceza Hukukunda Çocukların Cinsel İstismarı Suçu (Seçkin 2021). google scholar
62. Weigend T, ‘Tatbestande zum Schutz der Sexualmoral’ (2017) (129/2) Zeitschrift für die Gesamte Strafrechtswissenschaft 513-528. google scholar
63. Wildt D, ‘Europa im Überlick’ (2023) (7) Strafverteidiger Forum 249-250. google scholar
64. Zhou Z, Sexualstrafrecht in Deutschland und China (Duncker & Humblot 2020). google scholar