Kusur Kavramının Haksız Fiil ve Klasik Suç Öğretisine Göre Suç Bakımından Karşılaştırılması

Öz

Kusur gerek klasik suç öğretisine göre suç bakımından gerekse de haksız fiil bakımından varlığı gerekli olan ortak bir unsurdur. Ancak bu ortak kavrama verilen anlam klasik öğreti çerçevesinde suç bakımından ve haksız fiil bakımından farklılık arz edebilmektedir. Nitekim TBK m. 74 f. 1’de hem suç hem haksız fiil teşkil edebilecek fiiller bakımından hukuk hâkiminin kusurun tayini bakımından ceza hukuku prensiplerinden bağımsız olduğu belirtilmiştir. Bu çalışmanın konusunu kusur kavramının haksız fiil ile klasik suç öğretisine göre suç bakımından ifade ettiği anlamların karşılaştırılması teşkil etmektedir. Çalışmada ceza hukukunun ve medenî hukukun bu kavrama yaklaşım biçimleri arasındaki farklar ve benzerlikler ortaya konulmuştur. Bir kişinin suçlu olarak nitelendirilmesi borçlu olarak nitelendirilmesine nazaran daha ağır bir yargıdır. Öte yandan, kişinin özgürlüğünden mahrum bırakılması kişiye tazminat ödettirilmesinden daha ağır bir yaptırımdır. Bu nedenlerle, kişinin sergilediği hukuka aykırı davranış nedeniyle kınanmasının koşulları ceza hukukunda medenî hukuka nazaran daha ağırdır. Ceza hukukunda kural kasten işlenmiş fiillerin cezaî sorumluluk doğurması olup taksirli sorumluluk istisnaî olduğu halde, haksız fiil sorumluluğunun doğması için failin hafif ihmali dahi yeterlidir. Objektifleştirilmiş kusur anlayışının hâkim olduğu, failin bireysel mazeretlerinin kusurluluğun tayininde dikkate alınmadığı haksız fiil alanında kusurun varlığının kabulü, sübjektif kusur anlayışının hâkim olduğu, kusurun tayininde failin bireysel yetenek ve özelliklerinin dikkate alındığı ceza hukukuna nazaran daha kolaydır.

Anahtar Kelimeler

• Kusur
• suç
• haksız fiil

Comparison of the Concept of Fault in Terms of Tort and Crime According To Classical Crime Doctrine

Öz

Fault is a common element necessary for both crime and tort. However, the meaning of this common concept may differ in terms of crime within the framework of classical doctrine and tort. As a matter of fact, according to Art. 74/1 of the Turkish Code of Obligations, a civil judge is independent of the principles of criminal law in terms of determining fault in terms of acts that may constitute both crime and tort. The subject of this study is a comparison of the meanings of the concept of fault in terms of tort and crime, according to classical crime doctrine. In this study, the differences and similarities between the approaches of criminal and civil law to this concept are revealed. Defining a person guilty is a more severe judgment than defining a person as debtor. On the other hand, depriving a person of his/her liberty is a more severe sanction than making him/her pay compensation. For these reasons, the conditions for a person being condemned for an unlawful act are more severe in criminal law than in civil law. Although the rule states that acts committed with fault at the level of intent give rise to criminal liability and that negligence is exceptional, even slight negligence is sufficient for tort liability to arise. It is easier to accept the existence of fault in the field of tort, where the objectified understanding of fault is dominant and the individual excuses of the tortfeasor are not considered in determining fault, compared to criminal law, where the subjective understanding of fault is dominant and the individual abilities and characteristics of the perpetrator are considered in determining fault.

Anahtar Kelimeler

• Fault
• crime
• tor

Kaynakça

1. Akbulut B, Ceza Hukuku Genel Hükümler (8. Bası, Adalet Yayınevi 2021). google scholar
2. Akdağ H, Ceza Hukukunda Kusurluluğu Kaldıran ve Azaltan Nedenler (1. Bası, Seçkin Yayınevi 2020). google scholar
3. Alacakaptan U, Suçun Unsurları (1. Bası, Sevinç Matbaası 1970). google scholar
4. Antolisei F, Manuale di diritto penale parte generale (14. Bası, Giuffre Editöre 1997). google scholar
5. Aras B, Hukuk ve Ceza Mahkemesi Kararlarının Birbirine Etkisi (Yetkin Yayınları 2014). google scholar
6. Arslan A İ, “Ceza Hukuku Kurallarının Haksız Fiilden Doğan Tazminat Taleplerine Etkisi (II)” [1980] 6 (3) Yargıtay Dergisi 295-323. google scholar
7. Artuk M E ve Gökcen A ve Alşahin M E ve Çakır K, Ceza Hukuku Genel Hükümler (15. Bası, Adalet Yayınevi 2021). google scholar
8. Atamer Y, Haksız Fiillerden Doğan Sorumluluğun Sınırlandırılması, Özellikle Uygun Nedensellik Bağı ve Normun Koruma Amacı Kuramları (Beta Yayınevi 1996). google scholar

9. Baysal B, Haksız Fiil Hukuku, BK m. 49-76 (Onikilevha Yayınevi 2019). google scholar
10. Brehm R, Berner Kommentar, Obligationenrecht, Allgemeine Bestimmungen, Die Entstehung durch unerlaubte Handlungen, Art. 41-61 OR (5.Aufl., Stampfli Verlag 2021). google scholar
11. Bucher A, Personnesphysiques et protection de la personnalite (Editions Helbing u. Lichtenhahn 1985). google scholar
12. Buzelli S ve Roberta C ve Cassibba F ve Concolino P ve Pressacco L, ‘Diritto a un equo processo’ in Giulio Ubertis ve Francesco Vigano (eds), Corte di Strasburgo e giustizia penale (1. Bası, Giappichelli Editore 2016) 128-135. google scholar
13. Canestrari S, ‘La Struttura Soggettiva Della Fattiespecie’ in Alberto Cadoppi ve Stefano Canestrati ve Adelmo Manna ve Michele Papa (eds), Trattato di Diritto Penale (Utet Giuridica 2013) 89-207. google scholar
14. Centel N ve Zafer H ve Çakmut Ö, Türk Ceza Hukukuna Giriş (11. Bası, Beta Yayınevi 2020). google scholar
15. Çiftcioğlu C T, “Türk Ceza Kanunu’nda Taksir” [2013] 3 Ankara Barosu Dergisi 317-338. google scholar
16. Demirbaş T, Ceza Hukuku Genel Hükümler (17. Bası, Seçkin Yayıncılık 2022). google scholar
17. Deschenaux H ve Steinauer P H, Personnes physiques et tutelle (2. ed., Editions Stampfli 1986). google scholar
18. Deschenaux H ve Tercier P, La responsabilite civile (2. ed., Stampfli Verlag 1982). google scholar
19. Dönmezer S ve Sahir E, Nazari ve Tatbiki Ceza Hukuku, Cilt-2 (12. Bası, Beta Yayınevi 1999). google scholar
20. Dural M ve Öğüz T, Türk Özel Hukuku Cilt II Kişiler Hukuku (23. Bası, Filiz Kitabevi 2022). google scholar
21. Dursun S, Ceza Hukukunda Hareket Kavramı ve Terimi (1. Bası, Seçkin Yayınevi 2021). google scholar
22. Eren F, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (27. Bası, Yetkin Yayınları 2022). google scholar
23. Erkan V U ve Yücer İ, “Ayırt Etme Gücü” [2011] 60 (3) AÜHFD 485-522. google scholar
24. Etier G ve Strauli B, “Les grandes notions de la responsabilite çivile et penale” in Christine Chappuis ve Benedict Winiger (ed.s) Responsabilite civile Responsabilite penale, (Schultess Editions Romandes 2015) 11-71. google scholar
25. Fischer W, Böhme A, Gahwiler F, Kommentar zum Schweizerischen Obligationenrecht, OFK - Orell Füssli Kommentar (4. Aufl., Orell Füssli Verlag 2023). google scholar
26. Garofoli R, Manuale di diritto penale parte generale (3. Bası, Giuffre Editore 2006). google scholar
27. Gümüş M A, Borçlar Hukukunun Genel Hükümleri (Yetkin Yayınları 2021). google scholar
28. Günal Y, “Müterafik Kusur” [1961] 16 (1) Ankara Üniversitesi SBF Dergisi 208-220. google scholar
29. Hafızoğulları Z ve Özen M, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler (9. Bası, US-A Yayıncılık 2021). google scholar
30. Honsell H, Isenring B ve Kessler M A, Schweizerische Haftpflichtrecht (5. Aufl., Schulthess Verlag 2013). google scholar
31. İçel K ve Özgenç İ ve Sözüer A ve Mahmutoğlu F S ve Ünver Y, Suç Teorisi (1. Bası, Beta Yayınevi 1999). google scholar
32. Kapancı KB, “Ceza Mahkemesi Kararlarının Hukuk Mahkemesi Kararlarına Etkisi (TBK m. 74)” [2016] 7 (1) İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 511-552. google scholar
33. Kapancı KB, Ahlâka Aykırı Bir Fiille Kasten Verilen Zararın Tazmini (TBK 49 II) (Vedat Kitapçılık 2016). google scholar
34. Karakehya H ve Usluadam A K, “Turk Ceza Hukuku Ogretisinde Sucun Manevi Unsuru Baglamında Suc Genel Teorisine Iliskin Gorusler”, [2015] 3 (2) Ceza Hukuku ve Kriminolojhi Dergisi 1-24. google scholar
35. Kaygusuz S, Yargıtay Uygulamaları Kapsamında Taksirle Öldürme, Taksirle Yaralama, Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma Suçları (3. Bası, Adalet Yayınevi 2022). google scholar
36. Keller Alfred, Haftpflicht im Privatrecht-Band I (6. Aufl., Stampfli Verlag 2002). google scholar
37. Kılıçoğlu A M, “Haksız Fiillerden Sorumlulukta Ceza Hukuku İle Medenî hukuk İlişkisi” [1973] 29 (3) AÜHFD 185-225. google scholar
38. Koca M ve Üzülmez İ, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler (15. Bası, Seçkin Yayıncılık 2022). google scholar
39. Kocayusufpaşaoğlu N, “L’effet de la chosejugee au penal sur le sort de l’action civile en droit turc”, in Türkisch-schweizerische Juristenwoche 1980 in Zürich und Bern, Die Verantwortlichkeit im Recht, Band 2 (Schulthess Verlag 1981). google scholar
40. Koçhisarlıoğlu C, Haksız Eylem (Fiil) Kusuru (Seçkin Yayınevi 2022). google scholar
41. Mantovani F, Diritto Penale Parte Generale (7. Bası, CEDAM 2011). google scholar
42. Marinucci G ve Dolcini E, Manuale di diritto penale (3. Bası, Giuffre Editöre 2009). google scholar
43. Meraklı S, Ceza Hukukunda Kusur (2. Bası, Seçkin Yayınevi 2020). google scholar
44. Merle R ve Vitu A, Traite de droit criminel, T I (3. Bası, Editions Cujas1997). google scholar
45. Niggli M A ve Muskens L F, “Eine Straftat ist keine unerlaubte Handlug? Die objektive Widerrechtlichkeitstheorie aus strafrechtlicher Perspek-tive” in Belser E. Maria, Pichonnaz Pascal ve Stöckli Hubert (eds) Melanges pour Franz Werro (Stampfli Verlag 2022) 495-512. google scholar
46. Oftinger K ve Stark E W, Schweizerisches Haftpflichtrecht, Erster Band: Allgemeiner Teil (5. Aufl., Schulthess Verlag 1995). google scholar
47. Oğuzman M K ve Öz T, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Cilt-2 (15. Bası, Vedat Kitapçılık 2020). google scholar
48. Oğuzman M K, Seliçi Ö ve Oktay-Özdemir S, Kişiler Hukuku (Gerçek ve Tüzel Kişiler) (14. Bası, Filiz Kitabevi 2014). google scholar
49. Önder A, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler (1. Bası, Beta Yayınevi 1985). google scholar
50. Öntan Y, Ceza Hukukunda Davranış ve Netice (1. Bası, Seçkin Yayınevi 2021). google scholar
51. Özbek V Ö ve Doğan K ve Bacaksız P, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler (13. Bası, Seçkin Yayıncılık 2022). google scholar
52. Özgenç İ, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler (18. Bası, Seçkin Yayıncılık 2022). google scholar
53. Queloz N ve Meylan P, “Capacite de discernement et capacite penale: une comparaison” in Rumo Jungo Alexandra, Pichonnaz Pascal, Hürlimann Bettina ve Fountoulakis Christiana (eds) Melanges en l’honneur de Paul-Henri Steinauer (Stampfli Verlag 2013) 131-143. google scholar
54. Renucci J François, Droit Europeen des Droits de l’Homme (2. Bası, L.G.D.J 2012. google scholar
55. Roberto V, Schweizerisches Haftpflichtrecht (Schulthess Verlag 2002). google scholar
56. Sancar T ve Köprülü T, Ceza Hukuku Genel Hükümler Uygulamalı Çalışmalar (3. Bası, Savaş Yayınevi 2016). google scholar
57. Schwenzer İ, Schweizerisches Obligationenrecht Allgemeiner Teil (5. Aufl., Stampfli Verlag 2009). google scholar
58. Scyboz G, L’effet de la chose jugee au penal sur le sort de l’action civile (Editions Universitaires Fribourg Suisse 1976). google scholar
59. Seçer Ö, “Ceza Hukuku Kurallarının Borçlar Kanunu’nda Düzenlenen Haksız Fiil Hükümleri İle İlişkisi” in Ayşe Nuhoğlu, M. Sinan Altunç ve Ceren Zeynep Pirim (eds) Prof. Dr. Feridun Yenisey’e Armağan, Cilt II (Beta Yayınevi 2014) 2647-2676. google scholar
60. Selçuk S, Suç Genel Kuramı (1. Bası, Seçkin Yayınevi 2021). google scholar
61. Tandoğan H, Türk Mes’uliyet Hukuku (Akit Dışı ve Akdî Mes’uliyet) (Vedat Kitapçılık 2010). google scholar
62. Taner F G, ‘Suçsuzluk Karinesi ve Lekelenmeme Hakkının Kapsamı Bağlamında Bir Değerlendirme’ in Suçsuzluk Karinesi ve Lekelenmeme Hakkı Sempozyum Kitabı (1. Bası, Özel Ofset, 2022) 68-80. google scholar
63. Tekinay S S, Akman S, Burcuoğlu H ve Altop A, Tekinay Borçlar Hukuku Genel Hükümler (7. Bası, Filiz Kitabevi 1993). google scholar
64. Toroslu N ve Toroslu H, Ceza Hukuku Genel Kısım (25. Bası, Savaş Yayınevi 2019). google scholar
65. Ubertis G, Principi di procedura penale europea (2. Bası, Cortina Editore 2009). google scholar
66. Werro F, La responsabilite civile (Stampfli Verlag 2005). google scholar
67. Zafer H, Ceza Hukuku Genel Hükümler (4. Bası, Beta Yayınevi 2015). google scholar