İklim Savunması Zorunluluk Hali Kapsamında Değerlendirilebilir mi?: ABD, Almanya ve İsviçre Mahkemelerinin Kararları Işığında Bir Değerlendirme

Öz

İklim değişikliği ve küresel ısınmanın olumsuz etkilerine kamuoyunun dikkatini çekmek ve resmi karar organlarını harekete geçirmek amacıyla, iklim protestocularının yaratıcı ancak hukuka aykırı eylemleri son zamanlarda dikkat çekici hale gelmeye başlamıştır. Protestocuların fosil yakıtların zararlarına dikkat çekmek için şehrin ana yollarının trafiğe kapatması, caddelerde oturma eylemleri yapması hatta eylemcilerin kendilerini yola yapıştırmaları, müzelerdeki paha biçilemez eserlere çorba fırlatmaları, bir senfoni konseri sırasında ellerini orkestra şefinin masasına yapıştırmaları gibi eylemleri ne kadar dikkat çekici olsa da suç oluşturacak niteliktedir. Nitekim protestocular bu eylemlerinden dolayı ceza davaları ile karşı karşıya kalmaktadırlar. Bu ceza davalarında protestocular, çevreye karşı gerçekleşecek ağır ve muhakkak bir tehlikeyi önleme amacıyla orantılı bir saldırı gerçekleştirdiklerini iddia ederek, eylemlerinin zorunluluk hali kapsamında kabul edilmesi gerektiği yönünde savunma yapmaktadırlar. Bu çalışmada protestocuların bu argümanlarının lehine ve aleyhine olan görüşler incelenmiş; ABD, Almanya ve İsviçre mahkemelerinde verilen kararlar değerlendirilmiş ve nihayetinde protestocuların cezalandırılıp cezalandırılmamasına ilişkin genel değerlendirme yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Zorunluluk hali
• iklim savunması
• iklim değişikliği

Can Climate Defence be Evaluated within the Scope of State of Necessity?: An Evaluation in the Light of the Decisions of the US, German and Swiss Courts

Öz

To draw public attention to the negative effects of climate change and global warming and mobilize official decision-making bodies, the creative but unlawful actions of climate protesters have recently attracted attention. Actions such as blocking the main roads of the city to draw attention to the damage caused by fossil fuels, sit-down strikes and even gluing themselves to the road, throwing soup at priceless artifacts in museums, and sticking their hands on the maestro’s desk during a symphony concert, however remarkable they may be, are criminal offenses. Indeed, protesters face criminal proceedings for their actions. In these criminal proceedings, the protesters claimed that they had carried out a proportionate attack to prevent a grave and imminent danger to the environment and argued that their actions should be regarded as acts of necessity. In this study, the arguments in the doctrine in favor of and against the protesters’ arguments are examined; the decisions of the US, German, and Swiss courts are evaluated, and a general evaluation is made on whether the protesters should be punished or not.

Anahtar Kelimeler

• State of necessity
• climate defense
• climate change

Kaynakça

1. Abbey E, ‘One Life at a Time, Please’ (1. Baskı, Henry Holt and Co 1988). google scholar
2. Anastasopoulou I, Deliktstypen zum Schutz kollektiver Rechtsgüter (1. Baskı, Beck 2005). google scholar
3. Artuk, M E, Gökcen, A Ceza Hukuku Genel Hükümler (17. Baskı, Adalet Yayınevi 2023). google scholar
4. Arzt G, ‘Kleiner Notstand bei kleiner Kri-minalitât?’ in Andreas Donatsch/Niklaus Schmid (Ed) Strafrecht und Öffentlichkeit, Festschrift fur Jörg Rehberg zum 65. Geburtstag (Schulthess Juristische Medien 1996). google scholar
5. Baumann U W, Wolfgang M, Jörg E, Strafrecht Allgemeiner Teil (13. Baskı, Gieseking Verlag, 2021). google scholar
6. Bekar E, Türk ve Amerikan Ceza Hukukunda Zorunluluk Hali (1. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2013). google scholar
7. Bennett C, Brownlee K, ‘Punishment and Civil Disobedience’ in Scheuerman (Ed.), The Cambridge Companion to Civil Disobedience (Cambridge University Press 2022). google scholar
8. Bönte M, ‘Ziviler Ungehorsam im Klimanotstand. Onlinezeitschrift fur höchstrichterlich’ (2021) 22(4) Rechtsprechung zum Strafrecht 164-177. google scholar

9. Brogan M, ‘The necessity defence and anthropogenic global warming protests: The times they are a-changin’ (2021) 46(4) Alternative Law Journal, 268-274. google scholar
10. Brownlee K, Conscience and Conviction: The Case for Civil Disobedience (Oxford University Press 2012). google scholar
11. Busche D, ‘Verfassungsrechtliche Vorgaben fur die strafrechtliche Bewertung der Sitzblockaden von Klimaaktivisten’ (2023) (4) KlimR 103-107. google scholar
12. Centel N, Zafer H, Yenerer Çakmut Ö, Türk Ceza Hukukuna Giriş (12. Baskı, Beta Yayınları, 2023). google scholar
13. Coca-Vila I, ‘Punishing the Last Citizens? On the Climate Necessity Defence’ (2023) 29(3) Res Publica 1-14. google scholar
14. Cohan J A, ‘Civil Disobedience and the Necessity Defense’ (2007) 6(1) The University of New Hampshire Law Review 111-175. google scholar
15. Demirbaş T, Ceza Hukuku Genel Hükümler (18. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2023). google scholar
16. Dönmezer S, Erman S, Nazari ve Tatbiki Ceza Hukuku Genel Kısım C.II (15. Baskı, Der Yayınları, 2021). google scholar
17. Dressler J, Michales, A C Understanding Criminal Procedure Volume 1: Investigation (5. Baskı LexisNexis 2010). google scholar
18. Dülger M V, Ceza Hukuku Genel Hükümler (2. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2023). google scholar
19. Dworkin R, Taking Rights Seriously (1. Baskı, Bloomsbury Publishing 2013). google scholar
20. Eidam L, ‘Klimaschutz und ziviler Ungehorsam’ (2023) 6 JuristenZeitung 224-230. google scholar
21. Erb V, Schafer J, Münchener Kommentar zum StGB (3. Baskı, Beck 2018). google scholar
22. Fischer T, ‘Thomas Fischer’e Bir Soru: Yolları Kapatan (Bloke Eden) İklim Protestocuları Cezalandırılabilir mi?’ Çev. Yener Ünver (2022) 11(23) Hukuk Köprüsü, 43-46. google scholar
23. Garcia-Gibson F, ‘Undemocratic Climate Protests”’ (2022) 39 (1) Journal of Applied Philosophy 162-179. google scholar
24. Greenawalt K, Conficts of Law and Morality (1. Baskı, Oxford University Press 1987). google scholar
25. Greisner D, ‘Der Zweck heiligt die Mittel! - Notstandsrechtfertigung des tierschutzmotivierten Betretens von Tierstâllen’ (2019) 166(3)205-219. google scholar
26. Hafızoğulları Z, ‘Turk Ceza Hukuku Sisteminde Zaruret Hali ve Üçuncu Kisiyi Kurtarma’ (1971) 28(1-4) Ankara Hukuk Fakultesi Dergisi 91, 91-132. google scholar
27. Hecker B, ‘Nothilfe und Notstand Eindringen in eine Tierzuchtanlage zu dem Zweck, Missstânde zu dokumentieren, Juristische Schulung’ (2018) (1) 83-85. google scholar
28. Hefendehl R, Kollektive Rechtsgüter im Strafrecht (1. Baskı, Heymann 2002). google scholar
29. Holger M, Renzikowski J, Strafgesetzbuch (2. Baskı, Beck Verlag 2020). google scholar
30. Hotz D, ‘OLG Naumburg: Tierwohl als notstandsfâhiges Rechtsgut’ (2018) (28) NJW 2064-2066. google scholar
31. Hörnle T, ‘Comparative Assessment of Sentencing Laws, Practices, Trends’ in (ed)Darryl K. Brown, Jenia Iontcheva Turner, Bettina Weisse, The Oxford Handbook of Criminal Process, (Oxford University Press 2019). google scholar
32. Johnson P E, Criminal Law Cases Materials and Text (7. Baskı, American Casebook Series, West Group 2002). google scholar
33. Kan Ç, Türk Ceza Hukukunda Zorunluluk Hali (1. Baskı, Yetkin Yayıncılık 2018). google scholar
34. Kangal Z T., Ceza Hukukunda Zorunluluk Durumu (1. Baskı Seçkin Yayıncılık 2010). google scholar
35. Keller A, Zetsche T, Hausfriedensbruch: Rechtfertigung des Eindringens in eine Tierzuchtanlage zur Aufdeckung von VerstöBen gegen Tierschutzrecht, Strafverteidiger (StV) (2018) 335-339. google scholar
36. Kindhâuser U, Neumann U, Paeffgen H, Saliger F, Strafgesetzbuch (6. Baskı, Nomos 2023). google scholar
37. Koca M, Üzülmez İ, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler (16. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2023). google scholar
38. Kühl K, Strafrecht, Allgemeiner Teil (8. Baskı, Verlag Vahlen 2017). google scholar
39. Külçür E İ, Kriminoloji ve Ceza Hukuku Boyutuyla Çevreci Terörizm (1. Baskı, Hukuk Akademisi Yayınları 2020). google scholar
40. Leitmeier L, ‘Ziviler Ungehorsam und autoritârer Legalismus?’ (2023) 3 Onlinezeitschrift für Höchstrichterliche Rechtsprechung zum Strafrecht 70-73. google scholar
41. Leslie A, Criminal Procedure, Quick Review Series (2. Baskı, West Publish 2013). google scholar
42. Locke J, Hükümet Üzerine Birinci İnceleme (1. Baskı İmaj Yayıncılık 2016). google scholar
43. Long L N, ‘The Climate Necessity Defense: Proof and Judicial Error in Climate Protest Cases’, (2018) 38 Stanford Environmental Law Journal 57-115. google scholar
44. Martin S, ‘The Radical Necessity Defense’, (2005)73 (4) University of Cincinnati Law Review 73 (4) 1527-1607. google scholar
45. Norrie A, Crime, Reason and History: A Critical Introduction to Criminal Law (3. Baskı Cambridge University Press 2014). google scholar
46. Önder A, Ceza Hukuku Genel Hukumler C.II-III (1. Baskı, Filiz Yayınevi, 1992). google scholar
47. ÖnokRM ve Önay I, ‘Hukuk Düzeninin Birliği İlkesi Çerçevesinde Zorunluluk Hâlinin Hukukî Niteliği’ (2019) 77(2) İstanbul Hukuk Mecmuası 847-895. google scholar
48. Özbek V Ö, Doğan K, ‘Zorunluluk Halinin (TCK md.25/2) Hukuki Niteliği’ (2007) 9(2) Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 195-222. google scholar
49. Özbek V, Doğan K, Bacaksız P, Meraklı S ve Başbüyük İ, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler (14. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2003). google scholar
50. Özgenç İ, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler (19. Baskı, Seçkin Yayıncılık, 2023). google scholar
51. Öztürk B, Erdem M R, Önok R. M, Uygulamalı Ceza Hukuku ve Güvenlik Tedbirleri Hukuku - TCK Değişikliklerine Göre Yenilenmiş (23. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2023). google scholar
52. Payer A, ‘Klimawandel als strafrechtlicher Notstand Zugleich Besprechung des Urteils des Bezirksgerichts Lausanne PE19.000742/PCL/llb vom 13. Januar 2020’ (2020) Die juristische Open-Access-Zeitschrift 227-239. google scholar
53. Piggot G, ‘The Influence of Social Movements on Policies that Constrain Fossil Fuel Supply’ (2018) 18 (7) Climate Policy 942-54. google scholar
54. Rawls J, Bir Adalet Teorisi (1. Baskı, Phoenix Yayıncılık 2017). google scholar
55. Reichert-Hammer H, Politische Fernziele und Unrecht. Ein Beitrag zur Lehre von der Strafrechtswidrigkeit unter besonderer Berücksichtigung der Verwerflichkeitsklausel des § 240 abs. 2 StGB (1. Baskı, Duncker & Humblot 1991). google scholar
56. Roxin C, Greco L, Strafrecht Strafrecht Allgemeiner Teil I (5. Baskı, Beck 2020). google scholar
57. Roxin, C ‘Strafrechtliche Bemerkungen zum zivilen Ungehorsam’ in (ed.) Albrecht Heymann, Festschrift für Horst Schüler-Springorum : zum 65. Geburtstag (Heymann 1993). google scholar
58. Rönnau T, ‘Grundwissen - Strafrecht: Klimaaktivismus und ziviler Ungehorsam’ (2023) 2 Juristische Schulung 112-115. google scholar
59. Schmidt F L, ‘Der „Klimanotstand“ als rechtfertigender Notstand?’ (2023) (1) Klima und Recht 16-20. google scholar
60. Schönke A, Schröder H, Strafgesetzbuch (29. Baskı, Beck 2014). google scholar
61. Smith W, Civil Disobedience and Deliberative Democracy (1. Baskı, 2013 Routledge). google scholar
62. Soyaslan D, Ceza Hukuku Genel Hükümler (10. Baskı, Yetkin Yayıncılık 2022). google scholar
63. Stephan M, Chenoweth E, ‘Why Civil Resistance Works: The Strategic Nonviolent Conflict’ (2008) 33 (1) International Security 7-25. google scholar
64. Stucki S, ‘In defence of green civil disobedience: Judicial courage in the face of climate crisis and state inaction’ (2020) VerfBlog, 2020/10/30. google scholar
65. Thorburn M, ‘Two Conceptions of Equality Before the (Criminal) Law’ in François Tanguay-Renaud and James Stribopoulos (eds), Rethinking Criminal Law Theory (Oxford: Hart Publishings 2012). google scholar
66. Ünver Y, ‘YTCK’da Kusurluluk’ (2006) 59(1) CHD, 37-73. google scholar
67. Walker W D,‘İklim Aktivistleri - “Son Jenerasyon”’Çev. Gökhan Aykut, (2023) 5(1) TAÜHFD, 479-496. google scholar
68. Wessels J, Beulke W, Satzger H, Strafrecht Allgemeiner Teil (51. Baskı, C.F. Müller 2021). google scholar
69. Yerdelen E, Ceza Muhakemesinde Hükmün Gerekçesi (1. Baskı, Adalet Yayınevi 2015). google scholar
70. Zieschang F, ‘Klimaschutz als rechtfertigender Notstand bei Hausfriedensbruch?: AG Flensburg, Urteil vom 7. November 2022 - 440 Cs 107 Js 7252/22- juris; nicht rechtskrâftig’ (2023) (3) Juristische Rundschau 136-147. google scholar
71. Zieschang F, Leipziger Kommentar Strafgesetzbuch: StGB, Band 3: §§ 32-37 (13. Baskı, De Gruyter 2019). google scholar
72. Zieschang, F, Die Gefâhrdungsdelikte (1. Baskı, Duncker&Humblot 1998). google scholar
73. Zimmermann T, Griesar F, ‘Die Strafbarkeit von StraBenblockaden durch Klimaaktivisten gem. § 240 StGB’ (2023) 5 Juristische Schulung 401-407. google scholar
74. Last Generation’un İklim İsyanı, https://www.noemamag.com/the-last-generations-climate-rebellion/ google scholar
75. Londra’da binlerce çevreciden 5 köprüde sivil itaatsizlik eylemi, https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-46247600, Erişim tarihi: 26.01.2024. google scholar
76. Ende Gelânde fosil geri dönüşüne karşı kitlesel direnişi duyurdu, https://www.ende-gelaende.org/en/press-release/press-release-on-17-10-2022/, Erişim tarihi: 26.01.2024. google scholar
77. Yaşam için sivil itaatsizlik: Yokoluş İsyanı, https://aposto.com/s/yasam- icin- sivil- itaatsizlik- yokolus- isyani, Erişim tarihi: 26.01.2024. google scholar
78. https://www.dailymail.co.uk/news/article-11999669/Just-Stop-Oil-protesters-scaled-bridge-Dartford-Crossing-bridge-caused-gridlock-jailed. html, Erişim tarihi: 29.01.2024. google scholar
79. https://www.merkur.de/welt/teerminator-letzte-generation-klimaaktivist-spott-asphalt-kleber-91971752.html, Erişim tarihi: 29.01.2024. google scholar
80. https://www.aljazeera.com/news/2024/1/28/climate-activists-throw-soup-at-the-mona-lisa-in-paris-amid-farm-protests, Erişim tarihi: 29.01.2024. google scholar
81. https://www.sueddeutsche.de/muenchen/klimaaktivisten-festkleben-bmw-welt-scientist-rebellion-muenchen-1.5684017, Erişim tarihi: 29.01.2024. google scholar
82. https://www.wfae.org/energy-environment/2022-11-10/climate-activists-chain-themselves-to-entries-at-charlotte-private-jet-terminal, Erişim tarihi: 29.01.2024. google scholar
83. https://www.dus.com/de-de/konzern/presse/medieninformationen/klimaaktivisten-auf-dem-rollfeld, Erişim tarihi: 29.01.2024. google scholar
84. https://www.mopo.de/hamburg/klima-kleber-in-der-elphi-ueber-dieses-foto-lacht-das-netz/, Erişim tarihi: 29.01.2024. https://www.gesetze-im-internet.de/gg/BJNR000010949.html, Erişim tarihi: 06.03.2024. google scholar
85. https://www.gesetze-im-internet.de/gg/BJNR000010949.html, Erişim tarihi: 05.03.2024 google scholar
86. https://lobsterboatblockade.org; https://www.nytimes.com/2014/09/09/us/charges-dropped-against-climate-activists.html, Erişim tarihi: 01.02.2024 google scholar
87. https://www.theguardian.com/environment/2014/sep/22/flood-wall-street-protest-arrest-police-climate-change-new-york, Erişim tarihi: 01.02.2024. google scholar
88. https://www.gesetze-im-internet.de/stgb, Erişim tarihi: 05.03.2024. google scholar
89. Jana Wolf, “Klimaschutz als rechtfertigender Notstand”, https://verfassungsblog.de/klimaschutz-als-rechtfertigender-notstand/, Erişim tarihi:11.02.2024. google scholar