Effect of the Battered Woman Syndrome on the Application of Self-Defense in the Criminal Law Systems of the United States of America and Türkiye

Öz

The aim of this article is to determine whether individuals who are compelled to kill their partners under Battered Woman Syndrome may benefit from the legal defense of self-defense. The article begins by discussing Battered Woman Syndrome, its effects on women, and its legal implications. It further examines the nature of domestic violence cases, which may lead to the syndrome, and the relationship between domestic violence and the prohibition of torture and inhuman or degrading treatment under Article 3 of the European Convention on Human Rights (ECHR), as well as its correlation with the criminal offense of torture.

This article analyzes the United States Supreme Court decisions concerning this matter as well as the conditions of self-defense under Turkish Criminal Law. It evaluates whether the requirements of a “present,” “inevitable,” or “ imminent” attack, as well as the condition of “the necessity of defense,” are met in cases involving Battered Woman Syndrome. It also considers the applicability of provisions concerning the excessive use of self-defense within the context of proportionality of the defense. These assessments are categorized based on the potential classification of the act as a crime of torture, sexual assault, intentional injury, or attempted homicide.

Anahtar Kelimeler

• Battered Woman Syndrome
• self-defense
• torture
• imminent attack
• domestic violence

Amerika Birleşik Devletleri Ve Türk Ceza Hukuku Sistemlerinde Örselenmiş Kadın Sendromunun Meşru Savunma Uygulamasına Etkisi

Öz

Partnerlerinden sürekli olarak şiddet gören kadınların şiddet döngüsüne girerek öğrenilmiş çaresizlik geliştirdikleri bilinmektedir. Artarak devam eden şiddetin patlaması sonrası sakinlik evresine girilmesi ancak daha sonra şiddetin tekrar başlaması, mağduru şiddet döngüsüne sokmakta ve bu döngünün tekrarlaması da kişinin saldırı döngüsünden çıkamayacağına kanaat getirerek öğrenilmiş çaresizlik geliştirmesine sebep olmaktadır. Kendini çaresiz hisseden kadın, içinde bulunduğu örselenmiş kadın sendromu adı verilen psikolojik durumun etkisiyle saldırgan partnerinin şiddete tekrar başvuracağını düşünerek, döngü kendini tekrarlamadan partnerini savunmasız anında yakalayıp öldürmektedir. Bu makalenin amacı, bu şekilde partnerlerini öldürmek zorunda kalan kimselerin meşru savunma savunmasından yararlanıp yararlanmayacaklarını tespit etmektir.

Makalede öncelikle örselenmiş kadın sendromundan, sendromun kadınlar üzerindeki etkilerinden ve bunun hukuki sonuçlarından bahsedilmiş, bu sendromun bir neticesi olduğu aile içi şiddet vakalarının niteliği ile aile içi şiddetin AİHS md. 3 kapsamında işkence, insanlık dışı ve onur kırıcı muamele yasağı ve eziyet suçu ile ilişkisine değinilmiştir. ABD Yüksek Mahkemesi’nin konuyla ilgili içtihatları ve Türk ceza hukukunda meşru savunmanın şartları incelenmiştir. Örselenmiş kadın sendromu vakalarında “mevcut”, “gerçekleşmesi” veya “tekrarı muhakkak” saldırı şartı ile “savunmada zorunluluk bulunması” şartının sağlanıp sağlanmadığı ve savunmanın orantılılığı bahsi kapsamında meşru savunmada sınırın aşılmasına ilişkin hükümlerin uygulanabilirliği, suçun eziyet suçu veya zincirleme surette işlenen cinsel saldırı veya kasten yaralama veya kasten öldürmeye teşebbüs olarak nitelendirilmesine göre ihtimallere ayrılarak, değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Örselenmiş kadın sendromu
• meşru savunma
• eziyet suçu
• tekrarı muhakkak saldırı
• aile içi şiddet

Kaynakça

1. Amerikan Psikiyatri Birliği, Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal Elkitabı (çev Ertuğrul Köroğlu DSM-5 Tanı Ölçü tleri Başvuru Elkitabı, Beşinci Baskı, Hekimler Yayın Birliği Yayıncılık 2013). google scholar
2. Apaydın C, ‘Kötü Muameleye (Şiddete) Maruz Kalan Kadın Reaksiyonunun Meşru Savunma Hukukundaki Yansımaları’ (2017) 12(125) Terazi Hukuk Dergisi 44-52. google scholar
3. Artuk M E, Gökcen A, Alşahin M E ve Çakır K, Ceza Hukuku Genel Hükümler (18. Baskı, Adalet Yayınevi 2024). google scholar
4. Bistra N, 'Domestic Violence and Right to Be Free from Torture' (2015) 6 Iustinianus Primus L Rev 1-12. google scholar
5. Bozbayındır A E, ‘Meşru Savunmada Sınırın Aşılması’ (2012) 7(18) Ceza Hukuku Dergisi 113-135. google scholar
6. Bunce C, 'Psychologically Bound: Why Expert Evidence regarding Battered Woman Syndrome Should Be Admissible' (2022) 75 SMU L Rev 861-886. google scholar
7. Burton M, Legal Responses to Domestic Violence (Routledge-Cavendish 2008). google scholar
8. Celorio R M, ‘Introductory Note to the European Court of Human Rights: Opuz v. Turkey’ (2009) 48 ILM 907-940. google scholar

9. Centel N, Zafer H ve Çakmut Ö, Türk Ceza Hukukuna Giriş (12. Baskı, Beta Yayıncılık 2023). google scholar
10. Copelon R, 'Recognizing the Egregious in the Everyday: Domestic Violence as Torture' (1994) 25 Colum Hum Rts L Rev 291-367. google scholar
11. Cornia R D, ‘Current Use of Battered Woman Syndrome: Institutionalization of Negative Stereotypes about Women’, (1997) 8 UCLA Women's L J 99-123. google scholar
12. Demirbaş T, Ceza Hukuku Genel Hükümler (19. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2024). google scholar
13. Demirbaş T, İşkence Suçu (2. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2016). google scholar
14. Dönmezer S ve Erman S, Nazari ve Tatbiki Ceza Hukuku Cilt II (Güncelleyenler Bayraktar, Kiziroğlu, Zafer, Memiş Kartal, Sınar, Erman, Eroğlu, Önok, 15. Tıpkı Baskı, Der Yayınları 2021). google scholar
15. Dressler J, ‘Battered Women and Sleeping Abusers: Some Reflections’ (2006) 3 Ohio State Journal of Criminal Law 457-471. google scholar
16. Dressler J, Understanding Criminal Law (7th edn, Lexis Nexis 2015). google scholar
17. Dutton M A and Goodman L A, ‘Posttraumatic Stress Disorder among Battered Women: Analysis of Legal Implications’ (1994) 12 Behav Sci & L 215-234. google scholar
18. Erden Tütüncü E, ‘“Örselenmiş Kadın Sendromu” Argümanının Türk Hukukunda Meşru Savunma Kapsamında Uygulanabilirliği Üzerine Düşünceler’ (2019) 11(111) Fasikül Hukuk Dergisi 469-482. google scholar
19. Ergüne E ve Demirel M, ‘Cinsel Saldırı Mağduru Kadının “Muhtemel Cinsel Saldırıya” Binaen Faili Öldürmesine İlişkin Çelişen İki Yargıtay Kararının Değerlendirilmesi’, in Abuzer Kendigelen (ed), Prof. Dr. Türkan Rado'nun Anısına Armağan (On İki Levha Yayınları 2020) 723-736. google scholar
20. Eroğlu F ve Özeroğlu A, ‘“Kötü Muameleye Maruz Kalmış Kadın Sendromu”nun Meşru Savunma Açısından Değerlendirilmesi’ (2020) 5(1) ÇÜHFD 1405-1431. google scholar
21. Finley L L, Domestic Violence and Abuse: A Reference Handbook (ABC-CLIO 2020). google scholar
22. Gazete Vatan, ‘Tecavüzcüsünü öldürdü beraat etti!’ (Vatan, 5 Şubat 2013) < https://www.gazetevatan.com/yasam/tecavuzcusunuoldurdu-beraat-etti-511915> erişim tarihi 22 Mart 2025. google scholar
23. Gerçeker H, Yorumlu ve Uygulamalı Türk Ceza Kanunu Cilt-1 (7. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2025). google scholar
24. Gökcan H T ve Artuç M, Türk Ceza Kanunu Şerhi 1. Cilt (Adalet Yayınevi 2021). google scholar
25. Gökcan H T ve Artuç M, Türk Ceza Kanunu Şerhi 3. Cilt (Adalet Yayınevi 2021). google scholar
26. Gökcan H T ve Artuç M, Türk Ceza Kanunu Şerhi 5. Cilt (Adalet Yayınevi 2021). google scholar
27. Hafızoğulları Z ve Özen M, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler (15. Baskı, USA Yayıncılık 2024). google scholar
28. Hakeri H, Ceza Hukuku Genel Hükümler (30. Baskı, Adalet Yayınevi 2024). google scholar
29. He X, Johnson E, Katz L, Pescatore B, Rogers A and Schlitz E, ‘Domestic Violence’ (2020) 21 Geo J Gender & L 253-297. google scholar
30. Holliday J R, McNiel D E, Morris N P, Faigman D L, and Binder R L, ‘The Use of Battered Woman Syndrome in U.S. Criminal Courts’ (2022) 50(3) J Am Acad Psychiatry Law 373-380. google scholar
31. Holloway C P and Wiener R L, ‘Abuse History and Culpability Judgments: Implications for Battered Spouse Sydrome’ (2018) 24(3) Psychology, Public Policy, and Law 279-291. google scholar
32. İçel K, Ceza Hukuku Genel Hükümler (7. Baskı, Beta Yayınevi 2023). google scholar
33. Koca M ve Üzülmez İ, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler (17. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2024). google scholar
34. Koca M ve Üzülmez İ, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler (18. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2025). google scholar
35. Koca M ve Üzülmez İ, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler (10. Baskı, Adalet Yayınevi 2024). google scholar
36. Küçüktaşdemir Ö, ‘Ceza Hukukunda Örselenmiş Kadın Sendromu’ (2015) 1(1) Başkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 547-585. google scholar
37. McQuigg R, The Istanbul Convention, Domestic Violence and Human Rights (Routledge 2017). google scholar
38. Önder A, Ceza Hukuku Genel Hükümler Cilt II-III (2. Baskı, Beta Yayıncılık 1992). google scholar
39. Önok M, Uluslararası Boyutuyla İşkence Suçu (Seçkin Yayıncılık 2006). google scholar
40. Özbek V Ö, Doğan K ve Bacaksız P, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler (19. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2024). google scholar
41. Özgenç İ, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler (20. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2024). google scholar
42. Parrish J, ‘Trend Analysis: Expert Testimony on Battering and Its Effects in Criminal Cases’ (1996) 11 Wis Women's L J 75-173. google scholar
43. Reed C, 'A Rational Common Law: The Second Circuit Should Hold That Evidence of Battered Woman Syndrome Is Admissible to Support a Duress Defense' (2023) 42 Quinnipiac L Rev 337-362. google scholar
44. Şahbaz İ, Açıklamalı ve İçtihatlı Türk Ceza Kanunu 2. Cilt (2. Baskı, Yetkin Yayınları 2020). google scholar
45. Samberg A, ‘The Insufficiency of Battered Women's Syndrome Evidence and the Need for Resentencing Legislation for Criminalized Survivors of Domestic Violence’ (2024) 25 Nev L J 171-202. google scholar
46. Savage J, 'Battered Woman Syndrome' (2006) 7 Geo J Gender & L 761-770. google scholar
47. Seldon S, ‘The Practice of Domestic Violence’ (2001) 12(1) UCLA Women's Law Journal 1-54. google scholar
48. Seligman, M E P, ‘Learned Helplessness’ 1972 (23) Annu Rev Med 407-412. google scholar
49. Soyaslan D, Ceza Hukuku Genel Hükümler (11. Baskı, Yetkin Yayıncılık 2024). google scholar
50. Soyaslan D, Ceza Hukuku Özel Hükümler (15. Baskı, Yetkin Yayıncılık 2024). google scholar
51. Stephey S, ‘Reasonable for Whom? A Consideration of the Appropriate Reasonableness Standard Where Battered Woman Syndrome Evidence Is Relevant to a Duress Defense’ (2023) 52 U Balt L Rev 507-534. google scholar
52. Strommen G, 'Criminal Law - Battered Women and Self-Defense' (1990) 63 Temp L Rev 375-384. google scholar
53. Taşkın O E, ‘Kötü Muameleye Maruz Kalmış Kadın Reaksiyonu: Meşru Savunma mı, Mazeret Nedeni mi?’ (2013) 21 CHD 103-118. google scholar
54. Terrance C A, Plumm K M and Rhyner K J, ‘Expert Testimony in Cases Involving Battered Women Who Kill: Going Beyond the Battered Woman Syndrome’ (2012) 88(4) N D L Rev 921-955. google scholar
55. Tetlow T, ‘Criminalizing “Private” Torture’ (2016) 58 William & Mary Law Review 183-250. google scholar
56. Tezcan D, Erdem M R ve Önok M, Teorik ve Pratik Ceza Özel Hukuku (22. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2024) google scholar
57. Turkoglu S, ‘Self-Defence and Domestic Violence: An Analysis of Turkish Criminal Law Practice’ (2023) 9 Athens J L 103-116. google scholar
58. Uhrig D, 'Why Didn't You Leave?: Resolving the Circuit Split on Admitting Battered Woman Syndrome Testimony for Duress Defenses' (2024) 34 U Fla JL & Pub Pol'y 431-454. google scholar
59. UN Human Rights Committee, General Comment 20 Article 7 (Forty-fourth session, 1992), UN Doc HRI/GEN/1/Rev.1 (1994). google scholar
60. United Nations Office on Drugs and Crime, ‘Preventing and Responding to Domestic Violence’ (UNODC, 2011) https://www.unodc.org/roseap/uploads/archive/documents/vietnam/publication/Trainee_manual_in_English_6-5-11_.pdf 24 accessed 22 Mayıs 2025. google scholar
61. Walker L E A, ‘Battered Women Syndrome and Self Defense’ (1992) 6 Notre Dame JL Ethics & Pub Pol’y 321-334. google scholar
62. Walker L E, The Battered Woman (Harper & Row 1979). google scholar
63. Williams A L, Domestic Violence Sourcebook (Health Reference Series 6th Edition, Omnigraphics 2019). google scholar
64. Wright C, ‘Torture at Home: Borrowing from the Torture Convention to Define Domestic Violence’ (2013) 24 Hastings Women's L J 457-565. google scholar
65. Zafer H, Ceza Hukuku Genel Hükümler (8. Baskı, Beta Yayıncılık 2021). google scholar