Psikososyal ve Anlatısal Kriminolojinin Kesişiminde: Fail Anlatılarında Dil, Bilinçdışı ve Duygulanımlar
Öz
Tam olarak neyi kastettiğimizi biliriz, ancak kastettiğimiz şeyi niçin öyle söylediğimizi bil(e)meyiz. İşte tüm mesele burada! Psikanaliz bilinçdışını keşfettiğinden beri sosyal bilimler dil ve bilinçdışı arasındaki gerilimi çözümlemeye çalışmaktadır. Bilinçdışının dil gibi yapılanıp öznenin dilinde semptomlar aracılığıyla tezahür edişi, dilin bilinçdışı yoğunlukları ve duyguları taşıyıcı işlevine psikanalitik bir bakışı gerektirmektedir. Kriminoloji ve ceza adaleti disiplinleri de bu gerilim ve gereklilikten bağışık değildir. Sözcükler ve ifadeler her daim duygulanımsal yükler içerir ve bir sözcükten diğerine bu yüklerin akışı bilinçdışının etkisi altındadır. Böylece, bu yazı, fail söyleminin kriminolojik çözümlemesinde bilinçdışı duygulanımları dikkatle incelemeyi önermektedir: Faillerin anlatıları ve hikâyeleri, ister sorguda ya da duruşma salonunda ister sokakta veya kriminal faaliyet sahalarında olsun, duygulanımsal yatırımların ve yer değiştirmelerin şekillendirdiği bir savunma mekanizması işlevi görür. Anlatı ve hikâye formunda söylemsel parçalar psikanalitik bir kategori olarak fantazmatik senaryolarla failin sosyal gerçekliğini inşa eder. Duygulanım yüklü fantazmatik anlatıların, benliğin (ego) savunma mekanizmalarının anlatı düzeyindeki tezahürleri olarak, failin dramaturjik biçimde sunduğu kendiliğin (self) olası yaralarını örtme ya da bu yaraları yüceltilmiş bir anlatıya dönüştürme işlevi görebileceğine dikkat edilmelidir. Bu bağlamda, failin bilinçdışı savunma mekanizmasını serimlemek amacıyla anlatısal kriminolojik incelemelerde psikanalitik-çekimli söylem çözümlemesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Anderson, E. (1999). Code of the street: decency, violence, and the moral life of the inner city. Norton. google scholar
- Aspden, K., & Hayward, K. J. (2015). Narrative criminology and cultural criminology: Shared biographies, different lives? In L. Presser & S. Sandberg (Eds.), Narrative criminology: Understanding stories of crime (pp. 235–259). New York: New York University Press. google scholar
- Bailly, L. (2012). Lacan: A beginner’s guide. Oneworld. google scholar
- Bourgois, P. (2003). In search of respect: Selling crack in El Barrio. Cambridge university press. google scholar
- Bowlby, J. (1969). Attachment and loss: Vol. 1. Attachment. Basic Books. google scholar
- Breuer, J., & Freud, S. (1988 [1895]). Studies on hysteria. London: Penguin. google scholar
- Chiesa, L. (2007). Subjectivity and otherness: A philosophical reading of Lacan. MIT Press. google scholar
- Cotterill, J. (Ed.). (2002). Language in the legal process. Palgrave Macmillan. google scholar
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Kriminoloji (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
5 Ekim 2025
Kabul Tarihi
25 Mart 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 14 Sayı: 1