TİP 1 DİYABETTE NKT HÜCRELERİNİN ROLÜ

Öz

Periferik kan NKT hücre seviyeleri, sitokin profili ve sitotoksik aktiviteyi incelediğimiz çalışmamızda, tip 1 diyabetin farklı dönemlerindeki hasta grupları ve non-diyabetik gruplarda NKT hücrelerinin sayı ve fonksiyon açısından özellikleri incelenerek bu hücre grubunun tip 1 diyabet patogenezindeki olası rolü araştırılmıştır. Tip 1 diyabet teşhis süresi 1 ay-1 yıl olan grup (Grup 1, n:5, yaş ortalaması: 31±7), teşhis süresi 1 yılın üstünde olan grup (Grup 2, n:4, yaş ortalaması: 22±8), tip 1 diyabetiklerin 1. derece non-diyabetik akrabası olan grup (Grup 3, n:7, yaş ortalaması: 30±9) sağlıklı kontrol grubu (Grup 4, n:5, yaş ortalaması: 25±5) ile karşılaştınlmıştır. Flow sitometri yöntemiyle Va24 düzeyleri incelendiğinde, Grup 1, Grup 2, Grup 3'te Va24 düzeyleri kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşük bulunmuştur (sırasıyla; p < 0.001, p < 0.01 ve p < 0.05,). CD161 düzeyleri bakımından Grup 1, Grup 2 ve Grup 3, kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşük saptanmıştır (p < 0.001). Hücre içi IFN-y düzeyleri Grup 1, Grup 2 ve Grup 3'te kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşük bulunmuş (p < 0.001), ayrıca CD161 ekspresyonu ile hücre içi IFN-y seviyeleri arasında güçlü bir korelasyon saptanmıştır (r=0.78). Grup 1, Grup 2 ve Grup 3'te sitotoksik aktivite kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşük olarak bulunmuştur (p < 0.001, p < 0.01, p < 0.05, sırasıyla). Hücre içi IFN-y seviyeleri ve CD161 ekspresyonu, sitotoksite değerleri ile karşılaştınidığmda, anlamlı korelasyon saptanmıştır (r=0.76). CD161 ekspresyonu düşüşüne bağlı olarak gruplardaki IFN-y düzeyindeki azalış, NK ve NKT hücrelerindeki sitotoksik aktivite ile tip 1 diyabetin tanı süresi arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktadır. Tip 1 diyabetlilerin birinci derece akrabalarında kontrol grubuna göre düşük olarak saptanan NKT hücre sayı ve fonksiyonları, bu hücrelerin hastalığın preklinik süreçte etkin bir rolü olduğunu düşündürmektedir.

Kaynakça

1. Ou D, Metzger D, Wang X, Pozzilli P, Tingle A. (3-Cell Antigen-Specific CD56+ NKT Cells From Type 1 Diabetic Patients: Autoaggressive Effector T Cells Damage Human CD56+ P Cells by HLA-Restricted and Non-HLA-Restricted Pathways. Human Immunology 2002; 63:256-270.
2. Lee M , Chang I , Kim S. Death effectors of P-cell apoptosis in type 1 diabetes. Molecular Genetics and Metabolism 2004; 82-89
3. French A, Yokohama W. Natural Killer Cells and Autoimmunity. Arthritis Res Ther 2004; 6:8-14.
4. Poulton L, Baxter A. Clinical application of NKT cell assays to the prediction of type 1 diabetes. Diabetes Metab Res Rev 2001; 17:429-435.
5. Hammond K, Kronenberg M . Natural killer T cells: natural or unnatural regulators of autoimmunity. Current Opinion in Immunology 2003; 15:683-689.
6. Falcone M , Sarvetnick N . Cytokines that Regulate Autoimmune Responses. Current Opinion in Immunology 1999; 11:670-676.
7. Kawasaki E, Abiru N, Eguchi K. Prevention of type 1 diabetes: from the view point of P cell damage. Diabetes Research and Clinical Practice 2004; 27-32.
8. Hammer J, Sturniolo T, Sinigoglia F. HLA klas I I peptide binding specificity and autoimmunity. Advanced in Immunology 1997; 66:67-100.

9. Sharif S, Arreaza G, Zucker P, Delovitch T. Regulatory Natural Killer T cells Protect against Spontaneous and Recurrent Type 1 Diabetes. Ann. N. Y. Acad. Sci 2002; 958:77-88.
10. Beyan H, Buckley L. R, Yousaf N , Londei M , Leslie R. D. G. A role for innate immunity in type 1 diabetes. Diabetes Metab Res Rev 2003; 19:89-100.
11. Sharif S, Arreaza G, Zucker P, M i Q,Delovitch T. Regulation of autoimmune disease by natural killer T cells. J Mol Med 2002; 80:290-300.
12. Tip 1 Diyabet Patogenezi, Klinik Özellikleri ve İzleme Ölçütleri, Diabetes Mellitus 2000: Prof. Dr. Candeğer Yılmaz Prof. Dr. M . Temel Yılmaz Prof. Dr. Şazi Imamoğlu. Gri Tasarım, İstanbul, 2000; 30-31.
13. Botazzo GF, Florin Christensen A, Doniach D. Isletcell antibodies in diabetes mellitus with autoimmune poliendocrine deficiency. Lancet 1974; 1100-1103.
14. Srikanta S, Gonda OM, Rabizadch D, Socldner JS, Eisenbarth ES. First degree relatives of patients with Type-1 diabetes mellitus islet antibodies and abnormal insulin secretion. N Engl J Med 1985; 313:461-464.
15. Daw K, Powers AC. Two distinct glutamic acid decarboxylase auto-antibody specificities in IDDM target different epitopes. Diabetes 1995; 44:216-220.
16. Yu I , Gianani R, Eisenbarth GS. Quantitation of glutamic acid decarboxylase autoantibody levels prospectively evaluated relatives of patients with type 1 diabetes. Diabetes 1995; 38:1353-1357.
17. Roll U, Ziegler AG. Combined antibody screening for improved prediction of IDDM-modern strategies. Exp Cli n Endocrinol Diabetes 1997; 105:1-4.
18. Deniz G. Katil Inhibitor ve Aktivatör Reseptörler: Deniz G, Direskeneli SG (editörler), immünolojide GelişmelerIV. Erka Matbaa, İstanbul, 2004; 83-92.
19. De Block, De Leeuw IH, Roman RP, Winnock F, Van Gaal LF. Gastric parietal cell antibodies are associated with glutamic acid decarboxylase-65 antibodies and HLADQA1 * 0501-DQB1*0301 haplotype in Type 1 diabetes mellitus. Belgian Diabetes Registry. Diab Med 2000; 17:618-622.
20. Sera Y, Kawasaki E, Agabeyru N, Nagataki S, Matsuura N , Eguchi K. Autoantibodies to multiple islet autoantigens in patients with abrupt onset Type 1 diabetes and diabetes diagnosed with urinary glucose screening. J Autoimmun 1999; 13:257-265.
21. Wilson SB, Kent SC, Patton KT, Orban T, Jackson RA, Exley M , Porcelli S, Schatz DA, Atkinson MA, Balb SP, Strominger JL, Hafler DA. Extreme Thl bias of invariant Vcc24JccQ T cells in type 1 diabetes 1998; Nature 391:117-181.
22. Kukreja A, Cost G, Marker J, Zhang C, Sun Z, Lin-Su K, Ten S, Sanz M , Exley M , Wilson B, Porcelli S. Multiple immuno-regulatory defects in type 1 diabetes. J. Clin. Invest. 2002; 109:11-140.
23. Peter T L, Amy Putnam, Kamel Benlagha, Luc Teyton, Peter A Gottlieb and Albert Bendelac. Testing the NKT cell hypothesis of human IDDM pathogenesis. J. Clin. Invest. 2002; 110:793-800.