İnfertilite ve sosyo-kültürel etkileri

Öz

Biyolojik anneliği engelleyen infertilite kısır bireyler üzerinde özellikle de kadınlar üzerinde sosyal baskı yaratmaktadır. Bu sosyal baskı, söz konusu kadınların psikolojik ve/ya sosyal sorunlar yaşamalarına neden olmaktadır. Bir başka ifadeyle, biyolojik bir sorun, birtakım kültürel sorunlara neden olmaktadır. Bu çalışmada, günümüzde infertiliteye en iyi cevap verebilen tedavi yöntemlerinden tüp bebek tedavisi ve bu tedaviyi gören kadınlar konu edinilmiştir. Makale boyunca bu kadınların sosyo-kültürel özellikleri ile çocuksuzluk sonucu yaşadıkları sosyal baskılara yer verilmiştir. Sosyokültürel özellikler açısından demografik yapı, evlilik, yaşanılan mekân ve ekonomik özellikler, geleneksel uygulama ve inanışlar ile kadınların çocuksuzlukla ilgili kültürel yorumları konu edilmiştir. Makalede kullanılan veriler, mülakat ve katılarak gözleme dayalı olarak elde edilmiştir. Çalışma bulgularına göre çocuk sahibi olamayan kadınlar suçluluk hissi, horlanma, dışlanma, sadakatsizlik, boşanma veya kuma ile tehdit edilme gibi sorunlar yaşamaktadırlar. Bu sorunlara neden olan sosyal baskının uygulayıcıları genelde kadınlardır. Her iki cinsiyet de sosyal baskıya maruz kalmakta, ancak toplum, erkek kaynaklı infertiliteyi kamufle etme görevini kadınlara vermekte ve dolayısıyla asıl yükü kadınlar çekmektedir. Çocuk sahibi olma konusuyla ilgili uygulanan sosyal baskı, sorunu yaşayanlardan başlayarak ilişkide olunan diğer kişileri de etkilemektedir. Sonuç olarak, var olmanın anlamı ve mutluluğun koşulunun çocuk doğurmakla özdeşleştirilmesi konusu üzerinde tekrar düşünülmelidir.

Anahtar Kelimeler

• Tıbbi antropoloji, infertilite, sosyal baskı, tüp bebek yöntemi, çocuksuzluk

Kaynakça

1. Acıpayamlı O. (1974) Türkiye’de Doğumla İlgili Adet ve İnanmaların Etnolojik Etüdü. Ankara: Atatürk Üniversitesi Yayınları.
2. Akdeniz N. (1977) Osmanlılarda Hekim ve Deontolojisi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Yayınları.
3. Bates D. (2009) 21. Yüzyılda Kültürel Antropoloji. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
4. Bayer SR, Alper MM, Penzias AS. (2008) Boston IVF İnfertilite El Kitabı. (2.Baskı) (Çev. Işık Ahmet Zeki, Vicdan Kubilay) İstanbul: Nobel Tıp Kitapevi.
5. Clarke LH, Mattehews AM, Mattehews R. (2006) The continuity and discontinuity of the embodied self in infertility. The Canadian Review of Sociology and Anthropology 43(1):95-113.
6. Değer M, Beysanoğlu Ş. (1992) Diyarbakır Folklorunda Halk Hekimliği. Ankara: Diyarbakır Tanıtma, Kültür ve Yardımlaşma Vakfı Yayınları.
7. Delaney C. (2002) Tohum ve Toprak: Türk Köy Toplumunda Cinsiyet ve Kozmoloji. (Çev. Selda Samuncuoğlu, Aksu Bora) İstanbul: İletişim Yayınları.
8. Emiroğlu V. (1987) Tıbbi antropolojinin gelişimi, alanı ve tıbbi antropolojide kuramsal yaklaşımlar. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Hizmetler Yüksek Okulu Dergisi 5(2-3):175-191.

9. Kottak CP. (2002) Antropoloji − İnsan Çeşitliliğine Bir Bakış. Ankara: Ütopya Yay.
10. Layne LL. (1999) Fertility, gender and health: contributions toward a comparative anthropology of reproduction. Reviews in Anthropology 28:33-52.
11. Leonard L. (2002) Looking for children: the search for fertility among the Sara of southern Chad. Medical Anthropology 21:79-112.
12. Levi-Strauss C. (1983) Din ve Büyü. (Çev. Ahmet Güngören) İstanbul: Yol Yayınları.
13. Lyons AS, Petrucelli JR. (1997) Çağlar Boyu Tıp. Omaş Yay.
14. Örnek SV. (2000) Türk Halkbilimi. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
15. Sezgin D. (2011) Tıbbileştirilen Yaşam Bireyselleştirilen Sağlık. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
16. Taşçı E, Bolsoy N, Kavlak O, Yücesoy F. (2008) İnfertil kadınlarda evlilik uyumu, Türk Jinekoloji ve Obstetrik Derneği Dergisi 2:105-110.