Araştırma Makalesi

Satınalma Gücü Paritesi Yaklaşımı: Teori, Literatür ve Türkiye Örneği İçin ADF-Temelli ve KPSS-Temelli Testlerden Kanıtlar

Cilt: 11 Sayı: 2 13 Ağustos 2024
PDF İndir
EN TR

Satınalma Gücü Paritesi Yaklaşımı: Teori, Literatür ve Türkiye Örneği İçin ADF-Temelli ve KPSS-Temelli Testlerden Kanıtlar

Öz

Bu çalışmanın temel amacı, satınalma gücü paritesi (PPP) hipotezinin mutlak versiyonunun geçerliliğini, Türkiye ekonomisi bağlamında, Şubat 2001 sonrası dalgalı döviz kuru rejimi dönemi için ve alternatif araçlar kullanarak test etmektir. Bu çalışmayla ulaşılmak istenen tali amaçlar ise, PPP yaklaşımını kısaca tanıtmak ve konuya dair ekonometrik literatürü gözden geçirmektir. Çalışmanın ekonometrik uygulama kısmında, esas olarak, reel TL/USD kuru değişkeninin düzey-değerinde durağan olup olmadığı, ADF- ve KPSS-temelli birtakım geleneksel ve modern test teknikleri kullanılarak incelenmiştir. Bunun için, dönem-ortalaması ve dönem-sonu değerleri itibariyle ölçümlenmiş 2 alternatif nominal TL/USD kuru serisi ile tüketici ve üretici fiyat endeksleri cinsinden tanımlanmış 2 alternatif ortalama fiyat serisinin kullanıldığı 4 farklı türde reel döviz kuru değişkeni oluşturulmuştur. Tüketici (üretici) fiyat endeksinin kullanıldığı 2 alternatif reel döviz kuru, 2001Q2-2022Q2 (2001Q2-2020Q1) dönemini kapsayan çeyreklik verilerle hesaplanmıştır. Birim-kök ve durağanlık testleri sonucunda, mutlak PPP hipotezinin, sadece yapısal kırılma olasılığının belirli bazı yöntemlerle dikkate alınması halinde geçerli olduğu, aksi halde geçerli olmadığı anlaşılmıştır. Bu çalışmada, ikincil olarak, nominal TL/USD kuru ve nispi fiyat değişkenleri arasında bir eşbütünleşme ilişkisi olup olmadığı, yine bu 2 değişkenin alternatif versiyonları ve ADF- ve KPSS-temelli birkaç teknik kullanılarak, aynı veri-seti yardımıyla sorgulanmıştır. Buna göre, mutlak PPP hipotezi, modelde yapısal kırılma potansiyelinin dikkate alınması halinde güçlü, dikkate alınmaması halinde ise zayıf bir destek bulmuştur. Çalışmada kullanılan KPSS-temelli testler, ADF-temelli testlere nispetle, PPP ilişkisinin hem kısıtlı hem de kısıtsız formdaki geçerliliği lehine daha fazla kanıt sunmuştur. Ekonometrik analiz bulgularının ima ettiği sonuçlardan birisi, Türkiye’de nominal TL/USD kurunun denge değerinin, standart-PPP yaklaşımından ziyade, sınırlı-PPP yaklaşımı kullanılarak daha doğru bir biçimde belirlenebileceğidir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abuaf, N., & Jorion, P. (1990). Purchasing power parity in the long run. The Journal of Finance, 45(1), 157-174. doi:10.1111/j.1540-6261.1990.tb05085.x google scholar
  2. Akinboade, O. A., & Makina, D. (2006). Mean reversion and structural breaks in real exchange rates: South African evidence. Applied Financial Economics, 16(4), 347-358. doi:10.1080/09603100500401260 google scholar
  3. Apergis, N. (2003). Testing purchasing power parity: Results from a new foreign exchange market. Applied Economics Letters, 10(2), 91-95. doi:10.1080/1350485022000029306 google scholar
  4. Aydın, M. (2019). Satın alma gücü paritesi hipotezi geçerliliğinin Fourier birim kök testleri ile incelenmesi: Türkiye örneği. Ekoist: Journal of Econometrics and Statistics, 30, 35-48. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ekoist/issue/48369 google scholar
  5. Bahmani-Oskooee, M. (1992). A time-series approach to test the productivity bias hypothesis in purchasing power parity. Kyklos, 45(2), 227-236. doi:10.1111/j.1467-6435.1992.tb02115.x google scholar
  6. Bahmani-Oskooee, M. (1993). Purchasing power parity based on effective exchange rate and cointegration: 25 LDCs’ experience with its absolute formulation. World Development, 21(6), 1023-1031. doi:10.1016/0305-750X(93)90058-H google scholar
  7. Bahmani-Oskooee, M. (1998). Do exchange rates follow a random walk process in Middle Eastern countries? Economics Letters, 58, 339-344. doi:10.1016/S0165-1765(98)00013-5 google scholar
  8. Bahmani-Oskooee, M., & Hegerty, S. W. (2009). Purchasing power parity in less-developed and transition economies: A review paper. Journal of Economic Surveys, 23(4), 617-658. doi:10.1111/j.1467-6419.2009.00574.x google scholar

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Makro İktisat (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

13 Ağustos 2024

Gönderilme Tarihi

27 Nisan 2023

Kabul Tarihi

11 Eylül 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 11 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Çiftci, F. (2024). Satınalma Gücü Paritesi Yaklaşımı: Teori, Literatür ve Türkiye Örneği İçin ADF-Temelli ve KPSS-Temelli Testlerden Kanıtlar. İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi, 11(2), 115-157. https://doi.org/10.26650/JEPR1288813
AMA
1.Çiftci F. Satınalma Gücü Paritesi Yaklaşımı: Teori, Literatür ve Türkiye Örneği İçin ADF-Temelli ve KPSS-Temelli Testlerden Kanıtlar. JEPR. 2024;11(2):115-157. doi:10.26650/JEPR1288813
Chicago
Çiftci, Fatih. 2024. “Satınalma Gücü Paritesi Yaklaşımı: Teori, Literatür ve Türkiye Örneği İçin ADF-Temelli ve KPSS-Temelli Testlerden Kanıtlar”. İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi 11 (2): 115-57. https://doi.org/10.26650/JEPR1288813.
EndNote
Çiftci F (01 Ağustos 2024) Satınalma Gücü Paritesi Yaklaşımı: Teori, Literatür ve Türkiye Örneği İçin ADF-Temelli ve KPSS-Temelli Testlerden Kanıtlar. İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi 11 2 115–157.
IEEE
[1]F. Çiftci, “Satınalma Gücü Paritesi Yaklaşımı: Teori, Literatür ve Türkiye Örneği İçin ADF-Temelli ve KPSS-Temelli Testlerden Kanıtlar”, JEPR, c. 11, sy 2, ss. 115–157, Ağu. 2024, doi: 10.26650/JEPR1288813.
ISNAD
Çiftci, Fatih. “Satınalma Gücü Paritesi Yaklaşımı: Teori, Literatür ve Türkiye Örneği İçin ADF-Temelli ve KPSS-Temelli Testlerden Kanıtlar”. İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi 11/2 (01 Ağustos 2024): 115-157. https://doi.org/10.26650/JEPR1288813.
JAMA
1.Çiftci F. Satınalma Gücü Paritesi Yaklaşımı: Teori, Literatür ve Türkiye Örneği İçin ADF-Temelli ve KPSS-Temelli Testlerden Kanıtlar. JEPR. 2024;11:115–157.
MLA
Çiftci, Fatih. “Satınalma Gücü Paritesi Yaklaşımı: Teori, Literatür ve Türkiye Örneği İçin ADF-Temelli ve KPSS-Temelli Testlerden Kanıtlar”. İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi, c. 11, sy 2, Ağustos 2024, ss. 115-57, doi:10.26650/JEPR1288813.
Vancouver
1.Fatih Çiftci. Satınalma Gücü Paritesi Yaklaşımı: Teori, Literatür ve Türkiye Örneği İçin ADF-Temelli ve KPSS-Temelli Testlerden Kanıtlar. JEPR. 01 Ağustos 2024;11(2):115-57. doi:10.26650/JEPR1288813