TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ AÇISINDAN ÖĞRETİM PROGRAMLARININ İNCELENMESİ

Emel Karakuş; Esra Mutlu; Yelkin Diker Coşkun

TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ AÇISINDAN ÖĞRETİM PROGRAMLARININ İNCELENMESİ

Öz

Bu çalışmanın amacı, 2017 ve 2018 yıllarında güncellenen ilk ve ortaokul eğitim düzeylerine ait zorunlu derslerin öğretim programlarının içerdiği toplumsal cinsiyete yönelik kavramları ortaya çıkarmaktır. Çalışmada betimsel araştırma tekniklerinden doküman inceleme kullanılmıştır. Araştırma kapsamında ortaokul düzeyinde verilen iki ders hariç (Rehberlik ve Kariyer Planlama Dersi ve İngilizce Dersi) 16 zorunlu derse ait öğretim programları incelenmiştir. Programların hedef, içerik, öğrenme-öğretme durumları ile ölçme-değerlendirme öğelerine ait içeriklerin analizi yapılmış ve toplumsal cinsiyetle ilişkilendirilen kavramlar taranmıştır. Çalışmada ele alınan ifadeler pedagojik çerçevede değerlendirilerek öğretim programlarında cinsiyetlerin ele alınış biçimleri ortaya çıkarılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular 2017 yılında güncellenen öğretim programlarında yer bulan toplumsal cinsiyete yönelik kavramların 2018 yılında yeniden düzenlenen öğretim programlarında bulunan kavramlardan sayıca daha fazla olduğunu göstermiştir. Ayrıca, 2017 programlarında en çok cinsiyetçi kavram içeren iki dersten biri olan Beden Eğitimi ve Spor dersinden cinsiyet yanlılığına yönelik kavramlar tamamen çıkarılırken Matematik dersindeki bu kavramların sayısı güncellenmiş programda daha da arttığı ortaya çıkarılmıştır. Böylece, 2018 yılında yapılan güncellemeler ile öğretim programlarının toplumsal cinsiyet eşitsizliğine vurgu yapan kavramlardan arındırılmasında önemli bir adım atılmasına rağmen çalışmaların toplumsal eşitliğin örneklerini sunmada yetersiz kaldığı açıktır.

Anahtar Kelimeler

toplumsal cinsiyet,cinsiyet rolleri,toplumsal cinsiyet eşitliği,cinsiyet ayrımcılığı,öğretim programları

Kaynakça

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı. (2008). Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Ulusal Eylem Planı (2008-2013). Ankara: T.C. Başbakanlık Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü.Web: https://kadininstatusu.aile.gov.tr/ulusal-eylem-planlari/toplumsal-cinsiyet-esitligi-ulusal-eylem-plani adresinden 4.2.2018 tarihinde erişilmiştir. Akın, A., & Demirel, S. (2003). Toplumsal Cinsiyet Kavramı Ve Sağlığa Etkileri. C. Ü. Tıp Fakültesi Dergisi, 25(4), 73-82.
Akpakwu, O. S., & Bua, F. T. (2014). Gender Equality in Schools: Implications for the Curriculum, Teaching and Classroom Interaction. Journal of Education and Practice, 5(32), 7-13.
Atay, M., & Danju, I. (2012). Analysis of 1st grade and 5th grade textbooks and primary school students' views about personal traits in gender role in society. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 47(2012), 64-73.
Blumberg, R. L. (2008). The invisible obstacle to educational equality: gender bias in textbooks. Prospects, 38, 345-361.
Erdol, T. ve Gözütok, D. (2017). Ortaöğretim Öğrencileri İçin Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Öğretim Programı İhtiyaç Analizi: (Bir Anadolu Lisesi Örneği). Eğitim ve Bilim Dergisi: Tedmem, 42(190), 39-65. Ereş, F. (2006). Türkiye'de Kadının Statüsü ve Yansımaları. Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi(19), 40-52.
Erg. (2017a). Eğitim İzleme Raporu 2016-2017. İstanbul: Sabancı Üniversitesi. Web: http://www.egitimreformugirisimi.org/egitim-izleme-raporu-2016-17/ adresinden 4.2.2018 tarihinde erişilmiştir. Erg. (2017b). Eğitim Reformu Girişimi’nin Milli Eğitim Bakanlığı Taslak Öğretim Programları İnceleme ve Değerlendirmesi. İstanbul:ERG.
Web: http://www.egitimreformugirisimi.org/egitim-izleme-raporu-2016-17/ adresinden 4.2.2018 tarihinde erişilmiştir.
Erg. (2017c). Eğitimde Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Bülteni 2. Sayı. (2017). Mor Sertifika Programı. Sabancı Vakfı Sabancı Üniversitesi. Web: http://sugender.sabanciuniv.edu/sites/genderforum.sabanciuniv.edu/files/msp_bulten2.pdf adresinden 4.2.2018 tarihinde erişilmiştir.

Esen, Y., & Bağlı, M. T. (2002). İlköğretim Ders Kitaplarındaki Kadın ve Erkek Resimlerine İlişkin Bir İnceleme. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 35(1-2), 143-154.
Gilbert, J. (1999). Gender Equity Statements in the New Zealand National Curriculum Documents: Their Genealogy and Likely Effects. New Zealand Annual Review of Education, 8, 97-117.
Gümüşoğlu, F. (2008). Ders Kitaplarında Toplumsal Cinsiyet. Toplum ve Demokrasi, 2(4), 39-50.
Illich, I. (1970). Okulsuz Toplum. ABD: Harper & Row Yayınevi.
Jabeen, S., Chaudhary, A. Q., & Omar, S. (2014). Gender Discrimination in Curriculum: A Reflection from Punjab Textbook Board.
Bulletin of Education and Research, 36(1), 55-77.
Kalaycı, N. ve Hayırsever, F. (2014). Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Bağlamında Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Ders Kitabına Yönelik Bir İnceleme ve Bu Konuya İlişkin Öğrenci Algılarının Belirlenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Dergisi, 14(3), 1049-1074.
Kasa, B., & Şahan, B. (2016). İlkokul Türkçe ders kitaplarında toplumsal cinsiyet. Journal of Human Sciences, 13(3), 4152-4167.
Mattu, A., & Hussain, N. (2003). Gender Biases and Stereotypes in School Texts. Islamabad: Islamabad: Sustainable Development Policy Institute.
Kılıç, L. ve Eyüp, B. (2011). İlköğretim Türkçe Ders Kitaplarında Ortaya Çıkan Toplumsal Cinsiyet Rolleri Üzerine Bir İnceleme. ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, 2(3), 129-148.
Kirk, D. (2012). Empowering Girls and Women through Physical Education and Sport- Advocacy Brief. Bankok: UNESCO Bankok.
Kükrer, M., & Kıbrıs, İ. (2017). CEDAW Öncesi ve Sonrası Ortaokul Türkçe Ders Kitaplarında Yer Alan Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Faktörünün Değerlendirilmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(3), 1369-1383.
Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Genel Müdürlüğü (2016). Eğitimde Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Geliştirilmesi Projesi İle Yeniden Yazıyoruz. Ankara: T.C. Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Genel Müdürlüğü.
Milli Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı. (2017a). Veliler İçin: Öğretim Programlarında Çocuğunuzu Ne Bekliyor? Web: http://mufredat.meb.gov.tr/Veliler.aspx adresinden 11.01.2018 tarihinde erişilmiştir.
Milli Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı. (2017b). Millî Eğitim Bakanlığı İlköğretim Ve Ortaöğretim Öğretim Programlarının Güncellenmesi. Web:https://ttkb.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_01/13152934_basYn_aYklamasY_13012017.pdf adresinden 15.01.2018 tarihinde erişilmiştir.
Milli Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı. (2018). Öğretim Programlarında Yapılan Güncellemeler Yayınlandı. Web: https://ttkb.meb.gov.tr/www/ogretim-programlarinda-yapilan-guncellemeler-yayinlandi/icerik/308 adresinden 24.01.2018 tarihinde erişilmiştir.
Otaran, N., Sayın, A., Güven, F., Gürkaynak, İ., & Atakul, S. (2003). Eğitimin Toplumsal Cinisyet Açısından İncelenmesi. UNICEF Türkiye.
Öğülmüş, S. (1991). İçerik Çözümlemesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 24(1), 213-228.
Ökte, Ş. (2009). Toplumsal Cinsiyet ve İktidar: Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin Toplumsal Cinsiyet Düzeni. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(8), 302-312.
Özkan, R. (2013). İLKÖĞRETİM DERS KİTAPLARINDA KADIN FİGÜRÜ. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(5), 617-631. Öztan, E. (2004). Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Politikaları ve Olumlu Ayrımcılık. Ankara üniversitesi SBF Dergisi, 59(1), 203-235.
SEÇBİR. (2012). Ders Kitaplarında Toplumsal Cinsiyet: İyileşmeler, Problemler, Öneriler. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Sosyoloji ve Eğitim Çalışmaları Birimi.
UNICEF. (2004). Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Uluslararası Sözleşmesi. Ankara: UNICEF Türkiye.
Tunç, A. İ. (2009). Kız Çocuklarının Okula Gitmeme Nedenleri. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Dergisi, VI(I), 237-269.
Vendramin, V. (2003). Gender equality in education systems: curricula framework documents. UNESCO International Bureau of Education (IBE).
Yaylı, D., & Çınar, E. K. (2014). Ortaokul Türkçe Ders Kitapları Görsellerinde Toplumsal Cinsiyet. Turkish Studie-International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 9(5), 2075-2096.
Yogev, Ş. (2006). Ergenlerde Toplumsal Cinsiyetin Kazanılması-Aile Okul ve Arkadaş Etkisi, Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi Ankara: Ankara Üniversitesi.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2008). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri, Ankara: Seçkin Yayıncılık.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Emel Karakuş Bu kişi benim
Türkiye

Esra Mutlu
Türkiye

Yelkin Diker Coşkun
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

24 Ekim 2018

Gönderilme Tarihi

15 Ekim 2018

Kabul Tarihi

16 Ekim 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Sayı: 17

IZ

https://izlik.org/JA86ZD67PY

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Karakuş, E., Mutlu, E., & Diker Coşkun, Y. (2018). TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ AÇISINDAN ÖĞRETİM PROGRAMLARININ İNCELENMESİ. Kadın Araştırmaları Dergisi, 17, 31-54. https://izlik.org/JA86ZD67PY

AMA

1.Karakuş E, Mutlu E, Diker Coşkun Y. TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ AÇISINDAN ÖĞRETİM PROGRAMLARININ İNCELENMESİ. Kadın Araştırmaları Dergisi. 2018;(17):31-54. https://izlik.org/JA86ZD67PY

Chicago

Karakuş, Emel, Esra Mutlu, ve Yelkin Diker Coşkun. 2018. “TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ AÇISINDAN ÖĞRETİM PROGRAMLARININ İNCELENMESİ”. Kadın Araştırmaları Dergisi, sy 17: 31-54. https://izlik.org/JA86ZD67PY.

EndNote

Karakuş E, Mutlu E, Diker Coşkun Y (01 Ekim 2018) TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ AÇISINDAN ÖĞRETİM PROGRAMLARININ İNCELENMESİ. Kadın Araştırmaları Dergisi 17 31–54.

IEEE

[1]E. Karakuş, E. Mutlu, ve Y. Diker Coşkun, “TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ AÇISINDAN ÖĞRETİM PROGRAMLARININ İNCELENMESİ”, Kadın Araştırmaları Dergisi, sy 17, ss. 31–54, Eki. 2018, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA86ZD67PY

ISNAD

Karakuş, Emel - Mutlu, Esra - Diker Coşkun, Yelkin. “TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ AÇISINDAN ÖĞRETİM PROGRAMLARININ İNCELENMESİ”. Kadın Araştırmaları Dergisi. 17 (01 Ekim 2018): 31-54. https://izlik.org/JA86ZD67PY.

JAMA

1.Karakuş E, Mutlu E, Diker Coşkun Y. TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ AÇISINDAN ÖĞRETİM PROGRAMLARININ İNCELENMESİ. Kadın Araştırmaları Dergisi. 2018;:31–54.

MLA

Karakuş, Emel, vd. “TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ AÇISINDAN ÖĞRETİM PROGRAMLARININ İNCELENMESİ”. Kadın Araştırmaları Dergisi, sy 17, Ekim 2018, ss. 31-54, https://izlik.org/JA86ZD67PY.

Vancouver

1.Emel Karakuş, Esra Mutlu, Yelkin Diker Coşkun. TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ AÇISINDAN ÖĞRETİM PROGRAMLARININ İNCELENMESİ. Kadın Araştırmaları Dergisi [Internet]. 01 Ekim 2018;(17):31-54. Erişim adresi: https://izlik.org/JA86ZD67PY