MİLLETLERARASI TİCARİ TAHKİMDE HAKEMİN VEYA HAKEM KURULUNUN EX AEQUO ET BONO KARAR VERME YETKİSİ

Öz

4868 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu (MTK) madde 12/C/III ile hakemin veya hakem

kurulunun, tarafl arın açıkça yetkilendirmiş olmaları kaydıyla, hakkaniyet ve nesafet kuralları

(ex aequo et bono) veya dostane aracı (amiable compositeur) olarak karar verme yetkisine

sahip olduğu hükme bağlanmıştır. Pozitif düzenlemelerde, ex aequo et bono karar verme

yetkisine ilişkin herhangi bir tanıma ise yer verilmemiştir. Ancak, uygulamada özellikle

hakemin ya da hakem kurulunun yetkilerinin tespiti ve yabancı hakem kararlarının tanınması

ve tenfizi açısından bu kavramın ne olduğunun, kapsamının ve diğer kavramlarla

ilişkilerinin belirlenmesi önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Milletlerarası Tahkim Kanunu,ex aequo et bono,amiable compositeur,lex mercatoria,hakkaniyet ilkesi

AUTHORITY OF ARBITRATOR OR ARBITRATION TRIBUNAL TO DECIDE ACCORDING TO EX AEQUO ET BONO IN INTERNATIONAL ARBITRATION

Öz

In accordance with Article of 12/C/III of The Code of International Arbitration, arbitrator

or the arbitration tribunal shall decide as amiable compositeur or ex aequo et bono only

if the parties have expressly authorized the arbitrator or the arbitration tribunal to do so.

There isn’t any provision about identifi cation of ex aequo et bono in this Code. However,

it has been considered identifi cation, scope and relationship with other judicary concept

of ex aequo et bono as signifi cant, particularly at the determination of the arbitrators’

authority and the recognation and enforcement of foreign arbitral awards in practice.

Anahtar Kelimeler

• The Code of International Arbitration,ex aequo et bono,amiable compositeur,lex mercatoria,principle of equity.

Kaynakça

1. AKINCI, Ziya; Milletlerarası Özel Hukukta İnşaat Sözleşmeleri, Dokuz Eylül Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yayınları, İzmir, 1996 (İnşaat).
2. AKINCI, Ziya; Milletlerarası Tahkim, 3. Baskı, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2013 (Tahkim).
3. AKINCI, Ziya; Milletlerarası Ticari Uyuşmazlıkların Alternatif Çözüm Yolları, BATİDER, Cilt 18, Sayı 4, 1996, s. 93-109. (Çözüm Yolları)
4. AYGÜL, Musa; Milletlerarası Ticari Tahkimde Tahkim Usulüne Uygulanacak Hukuk ve Deliller, 2. Baskı, Oniki Levha Yayınları, İstanbul, 2014.
5. AYOĞLU, Tolga; Some Refl ections on the Source of Lex Mercatoria, Uluslararası Ticari Tahkim ve Yeni Lex Mercatoria, ed.: Ahmet Cemil YILDIRIM/Serhat ESKİYÖRÜK, Oniki Levha Yayınları, İstanbul, 2014, s. 27-37 (Source of Lex Mercatoria).
6. AYOĞLU, Tolga; Uluslararası Ticari Sözleşmelere Uygulanan Genel Prensipler, Maddi Hükümler ve Ticari Adet-Teamül Olarak Lex Mercatoria, 1. Basıdan 2. Tıpkı Bası, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2011 (Lex Mercatoria).
7. BANNIASSADI, Mohammed Reza; Do Mandatory Rules of Public Law Limit Choice of Law in International Arbitration, Berkeley Journal of International Law, Vol. 10, Issue 1, 1992, s. 60-84.,
8. BEJIC, Taida; Applicable Law in International Investment Disputes, Eleven International Publishing, Netherlands, 2005.

9. BĚLOHLAVEK, Alexander J.; Application of Law in Arbitration, Ex Aequo Et Bono and Amiable Compositeur, Czech (& Central European) Yearbook of Arbitration, Vol. 3 March 2013, s. 25-51.
10. BULUR, Alper; Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yolları ve Arabuluculuk Yöntemi, Ankara Barosu Dergisi, Yıl 65, Sayı 4, Güz 2007, s. 30-46 . CARON, David/Lee CAPLAN; The UNCITRAL Arbitration Rules, Oxford University Press, United Kingdom, 2013.
11. CHRISTIE, R.E.; Amiable Composition in French and English Law, The Journal of the Chartered Institue of Arbitration, Vol. 58, No. 4, s. 259- 266.
12. COHN, E. J. Commercial Arbitration and The Rules of Law- A Comparative Study, The University of Toronto Law Journal, Vol. 4, No, 1941, s. 1-32.
13. CROFT, Clayde/Christopher KEE/Jeff WAINCYMER; A Guide To The UNCITRAL Arbitration Rules, Cambridge University Press, Cambridge, 2013.
14. ÇELİKEL, Aysel/ERDEM Bahadır; Milletlerarası Özel Hukuk, Yenilenmiş 12. Bası, Beta Yayınları, İstanbul, 2012.
15. DAYINLARLI, Kemal; Milli ve Milletlerarası Kamu Düzeni, Tahkime Etkileri ve Sonuçları, Gözden Geçirilmiş, Güncelleştirilmiş, Genişletilmiş 2. Baskı, Dayınlarlı Hukuk Yayınları, Ankara, 2011.
16. DEMİR GÖKYAYLA, Cemile; Milletlerarası Özel Hukukta Tek Satıcılık Sözleşmeleri (Münhasır Bayilik Sözleşmeleri), 6098 sayılı TBK, 6100 sayılı HMK, 6102 sayılı TK’ya Göre Güncellenmiş 2. Bası, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2013 (Tek Satıcılık Sözleşmesi).
17. DEMİR GÖKYAYLA, Cemile; Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizinde Kamu Düzeni, Seçkin Yayınları, Ankara, 2001. (Kamu Düzeni)
18. DEMİRKOL, Berk; Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 24. Maddesi Çerçevesinde Sözleşmeye Uygulanacak Hukuk, Yenilenmiş 2. Bası, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2014.
19. DOĞAN, Vahit; Banka Teminat Mektupları, Genişletilmiş İkinci Bası, Seçkin Yayınları, Ankara, 2002 (Teminat).
20. DOĞAN, Vahit; İş Akdinden Doğan Kanunlar İhtilafı Alanında Bağlama Kurallarının ve Sınırlarının Tespiti, Yetkin Yayınları, Ankara, 1996 (İş Akdi).
21. DOĞAN, Vahit; Milletlerarası Özel Hukuk, Baskı 2, Seçkin Yayınları, Ankara, 2013 (Milletlerarası Özel Hukuk).
22. DUMISIC, A.; Advantages of Amiable International Arbitration: Characteristics and Scope of Arbitrators Power, https://www.duo.uio.no/bitstream/ handle/10852/22183/91117.pdf?sequence=1, (e.t.: 11.11.2014).
23. EKŞİ, Nuray; Kanunlar İhtilafında Incorporation, Prof. Dr. Aysel Çelikel’e Armağan, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, Cilt 19, Sayı 1-2, 1999-2000, s. 263-291 (Incorporation).
24. EKŞİ, Nuray; Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizi, Beta Yayınları, İstanbul, 2013 (Tanıma ve Tenfiz).
25. EKŞİ, Nuray; Milletlerarası Incorporation Deniz Ticareti Alanında “Incorporation” Yoluyla Yapılan Tahkim Anlaşmaları, Tıpkı 2. Bası, Beta Yayınları, İstanbul, 2010 (Deniz Ticareti).
26. EKŞİ, Nuray; Milletlerarası Tahkim Kanunu Hakkında Genel Bir Değerlendirme, Prof. Dr. Gülören TEKİNALP’e Armağan, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, Cilt 23, Sayı 1-2, 2003, s. 295-338
27. ERDEM, Bahadır; Türk Milletlerarası Tahkim Hukuku’nda ‘Lex Mercatoria’, Uluslararası Ticari Tahkim ve Yeni Lex Mercatoria, ed.: Ahmet Cemil YILDIRIM/Serhat ESKİYÖRÜK, Oniki Levha Yayınları, İstanbul, 2014, s. 125-149.
28. ERKAN, Mustafa; MÖHUK Madde 31 Bağlamında Türk Hukukunda Doğrudan Uygulanan Kurallara Bakış, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt XV, Sayı 2, 2011, s. 81-121.
29. GREENBERG, Simon/KEE Christopher/WEERAMANTRY Romesh J.; International Commercial Arbitration: An Asia-Pasifi c Perspective, Cambridge University Press, Australia, 2011.
30. GÜÇER, Sülün; Lex Mercatoria in International Arbitration, Ankara Bar Review, Vol. 2, Issue 1, 2009, s. 30-39.
31. GÜVEN, Pelin; Tanıma-Tenfiz, Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfiz, Yetkin Yayınları, Ankara, 2013.
32. HATZIMIHAIL, Nikitas E.; The Many Lives - And Faces - Of Lex Mercatoria: History As Genealogy In International Business Law, Law and Contemporary Problems, Vol. 71, 2008, s. 169-190.
33. HERBOCZKOVΆ, Jana; Amiable Composition in the International Commercial Arbitration, https://www.law.muni.cz/sborniky/cofola2008/ fi les/pdf/mps/herboczkova_jana.pdf (e.t.: 14.11.2014), s. 1-2.
34. HILGARD, Mark/Ana Elisa BRUDER; Unauthorised Amiable Compositeur?, Dispute Resolution International, Vol. 8, No 1, May 2014, s. 51-62.
35. HILL, Jonathan/Adeline CHONG; International Commercial Disputes, Fourth Edition, Hart Publishing, Oxford and Portland, Oregon, 2010.
36. HUNTER, Martin/Gui CONDE E SILVA; Transnational Public Policy and Its Application in Investment Arbitration, Off prints of the Journal of World Invesrtment, Vol. 4, No 3, 2003, s. 367-378.
37. HUYSAL, Burak; Milletlerarası Ticari Tahkimde Tahkime Elverişlilik, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2010.
38. KALPSÜZ, Turgut; Türkiye’de Milletlerarası Tahkim, Genişletilmiş İkinci Bası, Yetkin Yayınları, Ankara, 2010.
39. KAPLAN, Yavuz; Milletlerarası Tahkimde Usule Aykırılık, Seçkin Yayınları, Ankara, 2002.
40. KARRER, Pierre A./ Anne-C. IMHOFF; Party Autonomy in International Arbitration in Switzerland: Scope and Specifi c Limitations, International Business Law Journal, Vol. 3, 1997, s. 353-370.
41. KÖSOĞLU, Mehmet; Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunun 31. Maddesi: Sözleşme İle Sıkı İlişkili Üçüncü Bir Devletin Doğrudan Uygulanan Kurallarına Etki Tanınması, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, Cilt 28, Sayı 1-2, 2008, s. 147-172.
42. KÜÇÜKGÜNGÖR, Erkan; Türkiye Futbol Federasyonu Tahkim Kurulu’nun Yapısı ve Tahkim Kurulu Kararlarının Niteliği, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 50, Sayı 2, 2001, s. 137-146.
43. LANDO, Ole; The Lex Mercatoria in International Commercial Arbitration, The International and Comparative Law Quarterly, Vol. 34, No 4, 1985, s. 747-768.
44. LEW, Julian/MISTELIS Loukas/KRÖLL Stefan; Comparative International Commercial Arbitration, Kluwer International Law, The Hague/ London/New York, 2003.
45. MANIRUZZAMAN, A. F. M.; The Arbitrator’s Prudence in Lex Mercatoria: Amiable Composition and Ex Aequo et Bono in Desicion Making, Mealey’s International Arbitration Report, Vol. 18, 2003, s. 1-8.
46. MARALLE, Fabrizio; Choice of Law in Third Millennium Arbitrations: The Relevance of the UNIDROIT Principles of International Commercial Contracts, Vanderbilt Journal of Transnational Law, Vol. 36, 2003, s. 1138-1188.
47. MOURRE, Alexis/ Janice FEIGHTER; Can the Statutory Grounds for Re view of Arbitral Awards Be Changed by the Parties? A French Law Perspective, American Review of International Arbitration, Vol. 18, 2007, s. 279-288.
48. NEWMAN, A. Ralph; Equity in Comparative Law, The International and Comparative Law Quarterly, Vol. 17, No 4, October, 1968, s. 807-848. NOMER, Ergin; Devletler Hususi Hukuku, Yenilenmiş 19. Bası, Beta Yayınları, İstanbul, 2011. (Devletler Hususi Hukuku)
49. NOMER, Ergin/ Nuray EKŞİ/Günseli GELGEL ÖZTEKİN; Milletlerarası Tahkim Hukuku, Cilt 1, 4. Bası, Beta Yayınları, İstanbul, 2013.
50. NOMER, Ergin; Hakem Kararının Kamu Düzenine Aykırılığı ve Tahkim Anlaşmasının Geçerliliği, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, Cilt 10, Sayı 1-2, 1990, s. 129-131 (Tahkim).
51. OĞUZ, Arzu; Karşılaştırmalı Hukuk, Yetkin Yayınları, Ankara, 2003. OĞUZMAN, Kemal/ Nami BARLAS; Medeni Hukuk, 20. Bası, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2014.
52. ÖZDEMİR, Didem; Milletlerarası Ticari Tahkimde Esasa Uygulanacak Hukuk Olarak Lex Mercatoria, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 7, Sayı 1-2, 2003, s. 91-131.
53. ÖZDEMİR KOCASAKAL, Hatice; Doğrudan Uygulanan Kurallar ve Sözleşmeler Üzerindeki Etkileri, Galatasaray Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 2001.
54. ÖZDEMİR KOCASAKAL, Hatice; Sözleşmelere Uygulanacak Hukukun MÖHUK m. 24 Çerçevesinde Tespiti ve Üçüncü Devletin Doğrudan Uygulanan Kuralları, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, Cilt 30, Sayı 1-2, 2010, s. 27-88. (Sözleşmeye Uygulanacak Hukuk)
55. ÖZEL, Sibel; Milletlerarası Ticari Tahkimde Kanunlar İhtilafı Meselesi, Legal Yayınları, İstanbul, 2008.
56. PIERS, Maud/Johan ERAUW; Application of UNIDROIT Principles of International Commercial Contracts in Arbitration, Journal of Private International Law, Vol. 8, No 3, 2012, s. 441-472.
57. ROSEN, Janet A.; Arbitration Under Private International Law: The Doctrines of Separability and Competence´de la Competence´, Fordham International Law Journal, Vol. 17, Issue 3, 1993, s. 599-666
58. RUHİ, Ahmet Cemal/Yavuz KAPLAN, Yabancı Mahkeme ve Hakem Kararlarının Tenfizi Açısından Kamu Düzeni (Ordre Public), Prof. Dr. Ergin Nomer’e Armağan, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, Cilt 22, Sayı 2, 2002, s. 643-662.
59. SAMMARTONA-RUBINO, Mauro; Intenational Arbitration Law and Practice, Second Edition, Kluwer Law International, Netherlands, 2001.
60. SARGIN, Fügen; Milletlerarası Unsurlu Patent ve Ticari Marka Lisansı Sözleşmelerine Uygulanacak Hukuk, Turhan Yayınları, Ankara, 2002.
61. SHACKLETON, R. Steward; The Applicable Law In International Arbitration Under The English New Arbitration Act 1996, Arbitration International, Vol. 13, No 4, s. 375-389.
62. SMITH, Leonel; Common Law and Equity in R3RUE, Washington and Lee Law Review, Vol. 68, 2011, s. 1185-1202.
63. ŞANLI, Cemal; Milletlerarası Ticari Tahkimde Esasa Uygulanacak Hukuk, Sevinç Matbaası Ankara, 1986 (Tahkim).
64. ŞANLI, Cemal; Uluslararası Ticari Akitlerin Hazırlanması ve Uyuşmazlıkların Çözüm Yolları, Beşinci Bası, Beta Yayınları, İstanbul, 2013 (Uyuşmazlıkların Çözüm Yolları).
65. ŞANLI, Cemal/ESEN Emre/ İnci ATAMAN FİGANMEŞE; Milletlerarası Özel Hukuk, 3. Bası, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2014.
66. TANRIVER, Süha; Hukuk Uyuşmazlıkları Bağlamında Alternatif Çözüm Yolları ve Özellikle Arabuluculuk, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sayı 64, 2006, s. 151-177.
67. TARMAN, Zeynep Derya; 5718 Sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) Uyarınca Yabancılık Unsuru Taşıyan Akdi Borç İlişkilerinde Hukuk Seçimi, BATİDER, 2010, Cilt XXVI, Sayı 1, s. 143-168.
68. TEKİNALP, Gülören/Ayfer UYANIK ÇAVUŞOĞLU; Milletlerarası Özel Hukuk Bağlama Kuralları, Genişletilmiş 11. Bası, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2011.
69. TİRYAKİOĞLU, Bilgin; Taşınır Mallar İlişkin Milletlerarası Unsurlu Satım Akitlerine Uygulanacak Hukuk, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, Ankara, 1996.
70. WADDAMS, Stephen; Equity in English Contract Law: the Impact of the Judicature Acts (1873-75), Journal of Legal History, Vol. 33, No. 2, 2012, s. 185-208.