Araştırma Makalesi

54-66 Aylık Çocuklarda Olumlu Sosyal Yalan Davranışı ile Zihin Kuramı ve Yönetici İşlevlerin Bağlantıları

Cilt: 38 Sayı: 2 28 Aralık 2018
PDF İndir
TR EN

54-66 Aylık Çocuklarda Olumlu Sosyal Yalan Davranışı ile Zihin Kuramı ve Yönetici İşlevlerin Bağlantıları

Öz

Bu araştırmanın amacı olumlu sosyal yalan davranışının (beyaz yalan) zihin kuramı ve yönetici işlevlerle olan bağlantılarının 54-66 aylık çocuklarda incelenmesidir. Katılımcı grubu, İstanbul ilinde yer alan beş okul öncesi devlet ve özel eğitim kurumundaki 54-66 aylık (4.5 - 5.5 yaş) 96 çocuktan (54 erkek, 42 kız) oluşmaktadır. Çocukların olumlu sosyal yalan davranışı iyi resim-kötü resim görevi ve hayal kırıklığına uğratan hediye paradigması ile ölçülmüştür. Zihin kuramı ölçümünde görünüş gerçeklik görevi, beklenmedik içerik görevi ve beklenmedik yer değişikliği görevi; yönetici işlevlerin bileşenlerinden bilişsel esneklik ölçümünde boyut değiştirerek kart eşleme görevi, inhibisyonel kontrol ve çalışma belliği ölçümünde ise gündüz gece görevi kullanılmıştır. Sonuçta inhibisyonel kontrol ile hayal kırıklığına uğratan hediye paradigmasının takas aşaması arasındaki ilişki haricinde diğer değişkenler arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Ayrıca çocukların olumlu sosyal yalan söyleme davranışlarını ölçmek amacıyla kullanılan iyi resim-kötü resim görevinde yalan söyleme oranları ile hayal kırıklığına uğratan hediye paradigmasındaki oranların oldukça farklı değerler aldığı gözlenmiştir. Katılımcılar küçük ve büyük çocuklar olarak iki ayrı yaş grubuna ayrıldığında -yaş kontrol edildiğinde- ise görece küçük çocuklarda (4.5 - 5 yaş) inhibisyonel kontrol ile iyi resim-kötü resim görevi arasında anlamlı bir ilişki görülmüştür. Büyük çocuklarda (5 - 5.5 yaş) ise yalan davranışı ile bilişsel becerilerin bağlantısı bulunmamışken uygulamacıya bağlı farklılığın bulunması sebebiyle motivasyonel faktörlerin olumlu sosyal yalan davranışında etkili olabileceği düşünülmektedir. Dolayısıyla bilişsel becerilerin küçük çocukların olumlu sosyal yalan davranışında hem gerekli hem de yeterli olduğu; fakat yaş arttıkça bilişsel becerilerin yeterli olmaktan çıkıp sosyal ve motivasyonel faktörlerin devreye girdiği yorumu yapılabilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Baddeley, A. D. (1986). Working memory. Oxford, UK: Oxford University Press.
  2. Baron-Cohen, S., Leslie, A. M., & Frith, U. (1985). Does the autistic child have a “theory of mind”? Cognition, 21, 37–46. http://dx.doi.org/10.1016/0010-0277(85)90022-8
  3. Bok, S. (1978). Lying: Moral choices in public and private life. New York, NY: Pantheon.
  4. Broomfiel, K. A., Robinson, E. J., & Robinson, W. P. (2002). Children’s understanding about white lies. British Journal of Developmental Psychology, 20, 47–65. http://dx.doi.org/10.1348/026151002166316
  5. Carlson, S. M., Moses, L. J., & Hix, H. R. (1998). The role of inhibitory processes in young children’s difficulties with deception and false belief. Child Development, 69(3), 672–691. http://dx.doi.org/10.1111/j.1467-8624.1998.tb06236.x
  6. Carlson, S. M., Moses, L. J., & Breton, C. (2002). How specific is the relation between executive function and theory of mind? Contributions of inhibitory control and working memory. Infant and Child Development, 11, 73–92.
  7. Ceci, S. J., Burd, K. A., & Helm, R. K. (2015). Insight into children’s prosocial lies: Comment on warneken and orlins. British Journal of Developmental Psychology, 33, 271–273.
  8. Crivello, C., & Poulin-Dubois, D. (2018). Infants’ false belief understanding: a non-replication of the helping task. Cognitive Development, 46, 51–57. http://dx.doi.org/ 10.1016/j.cogdev.2017.10.003

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Neslihan Oğuz Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

28 Aralık 2018

Gönderilme Tarihi

26 Şubat 2018

Kabul Tarihi

28 Aralık 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Cilt: 38 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Oğuz, N., & Kara, H. Ş. (2018). 54-66 Aylık Çocuklarda Olumlu Sosyal Yalan Davranışı ile Zihin Kuramı ve Yönetici İşlevlerin Bağlantıları. Studies in Psychology, 38(2), 129-154. https://izlik.org/JA76ER48PY
AMA
1.Oğuz N, Kara HŞ. 54-66 Aylık Çocuklarda Olumlu Sosyal Yalan Davranışı ile Zihin Kuramı ve Yönetici İşlevlerin Bağlantıları. Studies in Psychology. 2018;38(2):129-154. https://izlik.org/JA76ER48PY
Chicago
Oğuz, Neslihan, ve Hatice Şeyma Kara. 2018. “54-66 Aylık Çocuklarda Olumlu Sosyal Yalan Davranışı ile Zihin Kuramı ve Yönetici İşlevlerin Bağlantıları”. Studies in Psychology 38 (2): 129-54. https://izlik.org/JA76ER48PY.
EndNote
Oğuz N, Kara HŞ (01 Aralık 2018) 54-66 Aylık Çocuklarda Olumlu Sosyal Yalan Davranışı ile Zihin Kuramı ve Yönetici İşlevlerin Bağlantıları. Studies in Psychology 38 2 129–154.
IEEE
[1]N. Oğuz ve H. Ş. Kara, “54-66 Aylık Çocuklarda Olumlu Sosyal Yalan Davranışı ile Zihin Kuramı ve Yönetici İşlevlerin Bağlantıları”, Studies in Psychology, c. 38, sy 2, ss. 129–154, Ara. 2018, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA76ER48PY
ISNAD
Oğuz, Neslihan - Kara, Hatice Şeyma. “54-66 Aylık Çocuklarda Olumlu Sosyal Yalan Davranışı ile Zihin Kuramı ve Yönetici İşlevlerin Bağlantıları”. Studies in Psychology 38/2 (01 Aralık 2018): 129-154. https://izlik.org/JA76ER48PY.
JAMA
1.Oğuz N, Kara HŞ. 54-66 Aylık Çocuklarda Olumlu Sosyal Yalan Davranışı ile Zihin Kuramı ve Yönetici İşlevlerin Bağlantıları. Studies in Psychology. 2018;38:129–154.
MLA
Oğuz, Neslihan, ve Hatice Şeyma Kara. “54-66 Aylık Çocuklarda Olumlu Sosyal Yalan Davranışı ile Zihin Kuramı ve Yönetici İşlevlerin Bağlantıları”. Studies in Psychology, c. 38, sy 2, Aralık 2018, ss. 129-54, https://izlik.org/JA76ER48PY.
Vancouver
1.Neslihan Oğuz, Hatice Şeyma Kara. 54-66 Aylık Çocuklarda Olumlu Sosyal Yalan Davranışı ile Zihin Kuramı ve Yönetici İşlevlerin Bağlantıları. Studies in Psychology [Internet]. 01 Aralık 2018;38(2):129-54. Erişim adresi: https://izlik.org/JA76ER48PY

Psikoloji Çalışmaları / Studies In Psychology / ISSN- 1304-4680