4-6 Yaş Çocuklarında Kaynak Dağıtımında Eşitsizlikten Kaçınmayı Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi
Öz
Bu çalışmanın amacı, okul öncesi çocuklarda ortak iş yapma, eşitsizlik türü ve bedellilik koşulu faktörlerinin kaynak dağıtımında eşitsizlikten kaçınma üzerindeki etkilerini incelemektir. Bu amaçla çalışmaya 50-72 ay (Ort. 62 ay) arasında olan toplam 80 (39 erkek, 41 kız) çocuk katılmıştır. Çalışma, iki deney ve bir kontrol grubundan oluşmaktadır. Deney gruplarından biri tam ortak iş yapmayı, diğeri yarı ortak iş yapmayı içermektedir. Çocuklarda eşitsizlikten kaçınmayı ölçmek için seçime zorlama oyunu kullanılmış, çocukların partnerleri ile arasında eşitsizliğin ve eşitliğin olduğu dağıtım seçeneklerinden hangisini daha çok tercih ettiğine bakılmıştır. Seçime zorlama paradigması ile eşitsizlikten kaçınmanın eşitsizlik türü ve bedellilik koşulu tarafından nasıl etkilendiğine bakılmıştır (Sheskin, Bloom ve Wynn, 2014). Bedellilik koşulu, çocuğun kendi kaynağının eşitliğin ve eşitsizliğin olduğu dağıtım seçeneklerinde aynı sayıda olup olmamasını ifade etmektedir. Eşitsizlik türü ise eşitsizliğin olduğu dağıtım seçeneklerinin dezavantajlı ya da avantajlı olmasını ifade etmektedir. Dezavantajlı eşitsizlik, bir kişinin dağıtımda diğerine göre daha az alma durumu; avantajlı eşitsizlik ise bir kişinin dağıtımda diğerine göre daha fazla alma durumu olarak tanımlanmaktadır (Fehr ve Schmidt, 1999). Analizler için karışık model ANOVA kullanılmış, ortak iş yapma gruplar arası faktör, eşitsizlik türü ve bedellilik koşulu ise grup içi faktör olarak değerlendirilmiştir. Bulgular, ilgili literatüre zıt olarak ortak iş yapmanın eşitsizlikten kaçınma üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığını ve çocukların avantajlı eşitsizlik türünde dezavantajlıya göre eşitsizlikten daha fazla kaçındığını göstermektedir. Ayrıca bedellilik koşulunun eşitsizlikten kaçınma üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu, kaynak dağıtımları bedelsiz olduğunda bedelli olduğu duruma göre çocukların eşitsizlikten daha fazla kaçındığı görülmüştür. Sonuçların, bu yaş çocuklarında genel-evrensel bir eşitsizlikten kaçınma prensibini desteklemediği söylenebilir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adams, J. S. (1965). Inequity in social exchange. L. Berkowitz (Ed.), Advances in experimental social psychology içinde (Cilt 2, s. 267-299). New York: Academic Press.
- Blake, P. R. ve McAuliffe, K. (2011). “I had so much it didn’t seem fair”: Eight-year-olds reject two forms of inequity. Cognition, 120(2), 215-224.
- Blake, P. R., McAuliffe, K. ve Warneken, F. (2014). The developmental origins of fairness: The knowledge–behavior gap. Trends in Cognitive Sciences, 18(11), 559-561.
- Brosnan, S. F. ve De Waal, F. B. (2003). Monkeys reject unequal pay. Nature, 425(6955), 297-299.
- Case, R. (1985). Intellectual development: Birth to adulthood. New York: Academic Press.
- De Ribaupierre, A. ve Bailleux, C. (1994). Developmental change in a spatial task of attentional capacity: An essay toward an integration of two working memory models. International Journal of Behavioral Development, 17(1), 5-35.
- Dunn, L. M. (1965). Expanded manual for the Peabody Picture Vocabulary Test. American Guidance Service.
- Fehr, E., Bernhard, H. ve Rockenbach, B. (2008). Egalitarianism in young children. Nature, 454(7208), 1079-1083.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
28 Haziran 2019
Gönderilme Tarihi
19 Kasım 2018
Kabul Tarihi
15 Nisan 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 39 Sayı: 1