Araştırma Makalesi

Üniversite Öğrencilerinde Karanlık Üçlü: HEXACO Kişilik Özelliklerinin Yordayıcı Rolü

Cilt: 40 Sayı: 1 27 Mart 2020
  • Ezgi Cömert
  • Cem Ali Gizir *
PDF İndir
EN TR

Üniversite Öğrencilerinde Karanlık Üçlü: HEXACO Kişilik Özelliklerinin Yordayıcı Rolü

Öz

Alan yazında karşıt kutuplarda yer aldığı öne sürülen Karanlık Üçlü kişilik özellikleri ile HEXACO kişilik özellikleri arasındaki ilişkilerin ele alınmasının önemi sıklıkla vurgulanmaktadır. Diğer yandan, Karanlık Üçlü kişilik özelliklerinin HEXACO kişilik modeli çerçevesinde ve Türkiye’deki üniversite öğrencileri odağında henüz yeterince incelenmediği gözlemlenmektedir. Bu bakış açısıyla ele alınan bu çalışmada HEXACO kişilik özelliklerinin (deneyime açıklık, dışadönüklük, uyumluluk, duyarlılık, sorumluluk ve dürüstlük-alçakgönüllülük), Türkiye’deki üniversite öğrencilerinin Karanlık Üçlü (Makyavelizm, narsisizm ve psikopati) düzeylerini ne derece yordadıklarının incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın örneklemini, 2017-2018 eğitim öğretim yılında bir vakıf üniversitesinin çeşitli fakültelerinde öğrenimini sürdüren 388 (250 kadın, 138 erkek) lisans düzeyindeki öğrenciler oluşturmaktadır. Bu araştırmada Kişisel Bilgi Formunun yanısıra, Karanlık Üçlü Kişilik Ölçeği ve HEXACO Kişilik Ölçeği olarak adlandırılan toplam iki ölçüm aracı kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analiz edilmesi amacıyla basit korelasyon ve çoklu regresyon analizi yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre dürüstlük-alçakgönüllülük, deneyime açıklık, duyarlılık ve uyumluluk değişkenlerinin Türkiye’deki üniversite öğrencilerinin Makyavelizm ve psikopati eğilimlerini anlamlı düzeyde yordadıkları belirlenmiştir. Diğer yandan, Türkiye’deki üniversite öğrencilerinin narsisizm eğilimlerini yordayan değişkenlerin ise sırasıyla dışadönüklülük, dürüstlük-alçakgönüllülük, sorumluluk ve deneyime açıklık olduğu görülmüştür. Bulgular diğer bir açıdan incelendiğinde, dürüstlük-alçakgönüllülük ve deneyime açıklık HEXACO kişilik özellikleri, Karanlık Üçlüyü oluşturan Makyavelizm, narsisizm ve psikopati eğilimlerinin üçünü de açıklayan ortak faktörler olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte, duyarlık ve uyumluluk kişilik özellikleri ise üniversite öğrencilerinin sadece Makyavelizm ve psikopati eğilimlerini negatif yönde yordayan faktörlerdir. Diğer yandan, dışadönüklük ve sorumluluk kişilik özellikleri ise sadece narsisizm eğilimini pozitif yönde belirleyen faktörler olarak dikkat çekmektedir. Elde edilen bulgular, alan yazın temelinde tartışılmış ve ardından alandaki çeşitli uygulamalara ve gelecek çalışmalara yönelik öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aghababaei, N. ve Blachnio, A. (2015). Well-being and the Dark Triad. Personality and Individual Differences, 86, 365-368.
  2. Aghababaei, N., Mohammadtabar, S. ve Saffarinia, M. (2014). Dirty Dozen vs. H factor: Comparison of the Dark Triad and Honesty-Humility in prosociality, religiosity, and happiness. Personality and Individual Differences, 67, 6-10.
  3. American Psychiatric Association (1980). Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSMIII (3rd ed.). Washington, DC, US:
  4. American Psychiatric Association. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSM-5™ (5th ed.). Arlington, VA, US: American Psychiatric Publishing, Inc.
  5. Ardıç, K. ve Özsoy, E. (2016, Aralık). Examing the relationship between the Dark Triad Traits and Big Five personality dimension. Proceedings of the Fifth European Academic Research Conference on Global Business, Economics, Finance and Banking’de sunulan bildiri, İstanbul. ISBN: 978-1943579-44-0.
  6. Arnett, J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. American Psychologist, 55(5), 469-480.
  7. Ashton, M. C. ve Lee, K. (2001). A theoretical basis for the major dimensions of personality. European Journal of Personality, 15(5), 327-353.
  8. Ashton, M. C. ve Lee, K. (2005). A defence of the lexical approach to the study of personality structure. European Journal of Personality, 19(1), 5-24.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

27 Mart 2020

Gönderilme Tarihi

8 Nisan 2019

Kabul Tarihi

12 Kasım 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 40 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Cömert, E., & Gizir, C. A. (2020). Üniversite Öğrencilerinde Karanlık Üçlü: HEXACO Kişilik Özelliklerinin Yordayıcı Rolü. Studies in Psychology, 40(1), 127-159. https://doi.org/10.26650/SP2019-0031
AMA
1.Cömert E, Gizir CA. Üniversite Öğrencilerinde Karanlık Üçlü: HEXACO Kişilik Özelliklerinin Yordayıcı Rolü. Studies in Psychology. 2020;40(1):127-159. doi:10.26650/SP2019-0031
Chicago
Cömert, Ezgi, ve Cem Ali Gizir. 2020. “Üniversite Öğrencilerinde Karanlık Üçlü: HEXACO Kişilik Özelliklerinin Yordayıcı Rolü”. Studies in Psychology 40 (1): 127-59. https://doi.org/10.26650/SP2019-0031.
EndNote
Cömert E, Gizir CA (01 Mart 2020) Üniversite Öğrencilerinde Karanlık Üçlü: HEXACO Kişilik Özelliklerinin Yordayıcı Rolü. Studies in Psychology 40 1 127–159.
IEEE
[1]E. Cömert ve C. A. Gizir, “Üniversite Öğrencilerinde Karanlık Üçlü: HEXACO Kişilik Özelliklerinin Yordayıcı Rolü”, Studies in Psychology, c. 40, sy 1, ss. 127–159, Mar. 2020, doi: 10.26650/SP2019-0031.
ISNAD
Cömert, Ezgi - Gizir, Cem Ali. “Üniversite Öğrencilerinde Karanlık Üçlü: HEXACO Kişilik Özelliklerinin Yordayıcı Rolü”. Studies in Psychology 40/1 (01 Mart 2020): 127-159. https://doi.org/10.26650/SP2019-0031.
JAMA
1.Cömert E, Gizir CA. Üniversite Öğrencilerinde Karanlık Üçlü: HEXACO Kişilik Özelliklerinin Yordayıcı Rolü. Studies in Psychology. 2020;40:127–159.
MLA
Cömert, Ezgi, ve Cem Ali Gizir. “Üniversite Öğrencilerinde Karanlık Üçlü: HEXACO Kişilik Özelliklerinin Yordayıcı Rolü”. Studies in Psychology, c. 40, sy 1, Mart 2020, ss. 127-59, doi:10.26650/SP2019-0031.
Vancouver
1.Ezgi Cömert, Cem Ali Gizir. Üniversite Öğrencilerinde Karanlık Üçlü: HEXACO Kişilik Özelliklerinin Yordayıcı Rolü. Studies in Psychology. 01 Mart 2020;40(1):127-59. doi:10.26650/SP2019-0031

Psikoloji Çalışmaları / Studies In Psychology / ISSN- 1304-4680