Derleme

Psikoterapi Araştırmalarında Konuşma Çözümlemesi: Yöntemsel Bir Gözden Geçirme

Cilt: 41 Sayı: 1 8 Şubat 2021
PDF İndir
TR EN

Psikoterapi Araştırmalarında Konuşma Çözümlemesi: Yöntemsel Bir Gözden Geçirme

Öz

Konuşma çözümlemesi sosyal bilimler içinde gelişme göstermiş, temel olarak doğal konuşmaları inceleyen ve konuşmacıların etkileşimlerine dair belirli özellikleri açığa çıkaran bir nitel araştırma yöntemidir. Psikoterapi araştırmaları nicel ve nitel pek çok farklı araştırma yöntemini kullanarak psikoterapi süreci ve etkililiğini belirleyen özellikleri anlamayı hedeflemiştir. Psikoterapide uzmanlar ve danışanlar arasındaki etkileşime dair öğeler bu özelliklerden biri olarak görülmüş ve konuşma çözümlemesi de psikoterapi araştırmalarında kullanılan yöntemlerden biri haline gelmiştir. Ülkemizde konuşma çözümlemesi sosyoloji, eğitim bilimleri ve psikolojinin çeşitli alt alanlarında bir araştırma yöntemi olarak daha bilinir olmakla birlikte psikoterapi araştırmaları özelinde konuşma çözümlemesinin ne tür sorulara cevap verebileceği ile ilgili Türkçe kaynak eksikliği bulunmaktadır. Bu nedenle bu yazı konuşma çözümlemesinin psikoterapi araştırmalarında nasıl kullanıldığı ile ilgili temel kuramsal ve yöntemsel konuları ve alan yazındaki çalışmaları gözden geçirmeyi amaçlamaktadır. Konuşma çözümlemesini kullanarak psikoterapi etkileşimlerini inceleyen çalışmalar yorumsamacı psikoterapi araştırmaları geleneği içinde değerlendirilmektedir. Konuşma çözümlemesi temel varsayımları ve kendine özgü analiz yöntemleri ile terapist ve danışanların psikoterapi sürecini ortak bir şekilde nasıl inşa ettikleri ve süreçteki değişimlerin hangi konuşma araçları yoluyla hayata geçirildiğine dair çıkarımlar yapmaya imkan vermektedir. Psikoterapi araştırmaları alan yazınında konuşma çözümlemesi kullanılarak yapılan çalışmalar pek çok sorunun cevabını aramaktadır. Şimdiye kadar yapılan araştırmaların terapötik müdahaleler, terapi ilişkisine dair öğeler ve psikoterapinin etkilerini anlamak gibi üç temel çalışma alanı etrafında şekillendiği söylenebilir. Bu yazıda da alan yazındaki bulguların özetlenmesiyle çalışmaların psikoterapi pratiğine dair çıkarımlarına yer verilmekte ve son dönemde ön plana çıkan araştırma eğilimlerinden söz edilmektedir. Aynı zamanda Türkçe bir psikoterapi kesitinin örnek analizine de yer verilmektedir. Son olarak, psikoterapide konuşma analizinin, bireysel ve kültürel olarak uyarlanmış psikoterapi uygulamalarına kayda değer katkıları olduğu sonucuna varılmıştır. Psikoterapide sonuç araştırmaları ve karma yöntemli araştırma tasarımlarının da gelecekte öne çıkacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ablon, J. S., Levy, R. A. ve Smith-Hansen, L. (2011). The contributions of the psychotherapy process Q-set to psychotherapy research. Research in Psychotherapy: Psychopathology, Process and Outcome, 14 (1), 14-48. https://doi.org/10.4081/ripppo.2011.46 google scholar
  2. Antaki, C. (2008). Formulations in psychotherapy. A. Perakyla, C. Antaki, S. Vehvilainen, ve I. Leudars (Ed.), Conversation analysis and psychotherapy içinde (s. 26-42). Cambridge University Press. google scholar
  3. Antaki, C., Barnes, R. ve Leudar, I. (2005). Diagnostic formulations in psychotherapy. Discourse Studies, 7(6), 627-647. https://doi.org/10.1177%2F1461445605055420 google scholar
  4. Arkonaç, S. A. (2014). Psikolojide söz ve anlam analizi: Niteliksel duruş. Ayrıntı Yayınları. google scholar
  5. Arminen, I. (2004). Second stories: The salience of interpersonal communication for mutual help in Alcoholics Anonymous. Journal of Pragmatics, 36, 319-347. https://doi.org/10.1016/j.pragma. 2003.07.001 google scholar
  6. Atkinson, J. M. ve Heritage, J. (1999). Transcript notation - structures of social action: Studies in conversation analysis. Aphasiology, 13(4-5), 243-249. https://doi.org/10.1080/026870399402073 google scholar
  7. Avdi, E. veGeorgaca, E. (2007). Discourseanalysisandpsychotherapy:A criticalreview. European Journal of Psychotherapy and Counselling, 9(2), 157-176. https://doi.org/10.1080/13642530701363445 google scholar
  8. Baltacı, S. ve Gençöz, F. (2019). Psikolojide Lacanyen söylem analizi yaklaşımı: Madde bağımlılığı ve yasa ilişkisinin terapi sürecinde incelenmesi örneği. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 6(1), 38-62. https://doi.org/10.31682/ayna.482168 google scholar

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

8 Şubat 2021

Gönderilme Tarihi

25 Ekim 2019

Kabul Tarihi

25 Haziran 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 41 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Dilekler, İ. (2021). Psikoterapi Araştırmalarında Konuşma Çözümlemesi: Yöntemsel Bir Gözden Geçirme. Studies in Psychology, 41(1), 1-34. https://doi.org/10.26650/SP2019-0081
AMA
1.Dilekler İ. Psikoterapi Araştırmalarında Konuşma Çözümlemesi: Yöntemsel Bir Gözden Geçirme. Studies in Psychology. 2021;41(1):1-34. doi:10.26650/SP2019-0081
Chicago
Dilekler, İlknur. 2021. “Psikoterapi Araştırmalarında Konuşma Çözümlemesi: Yöntemsel Bir Gözden Geçirme”. Studies in Psychology 41 (1): 1-34. https://doi.org/10.26650/SP2019-0081.
EndNote
Dilekler İ (01 Şubat 2021) Psikoterapi Araştırmalarında Konuşma Çözümlemesi: Yöntemsel Bir Gözden Geçirme. Studies in Psychology 41 1 1–34.
IEEE
[1]İ. Dilekler, “Psikoterapi Araştırmalarında Konuşma Çözümlemesi: Yöntemsel Bir Gözden Geçirme”, Studies in Psychology, c. 41, sy 1, ss. 1–34, Şub. 2021, doi: 10.26650/SP2019-0081.
ISNAD
Dilekler, İlknur. “Psikoterapi Araştırmalarında Konuşma Çözümlemesi: Yöntemsel Bir Gözden Geçirme”. Studies in Psychology 41/1 (01 Şubat 2021): 1-34. https://doi.org/10.26650/SP2019-0081.
JAMA
1.Dilekler İ. Psikoterapi Araştırmalarında Konuşma Çözümlemesi: Yöntemsel Bir Gözden Geçirme. Studies in Psychology. 2021;41:1–34.
MLA
Dilekler, İlknur. “Psikoterapi Araştırmalarında Konuşma Çözümlemesi: Yöntemsel Bir Gözden Geçirme”. Studies in Psychology, c. 41, sy 1, Şubat 2021, ss. 1-34, doi:10.26650/SP2019-0081.
Vancouver
1.İlknur Dilekler. Psikoterapi Araştırmalarında Konuşma Çözümlemesi: Yöntemsel Bir Gözden Geçirme. Studies in Psychology. 01 Şubat 2021;41(1):1-34. doi:10.26650/SP2019-0081

Psikoloji Çalışmaları / Studies In Psychology / ISSN- 1304-4680