SAVAŞLARLA KENDİNİ GERÇEKLEŞTİREN DÜNYA: HEGEL FELSEFESİNDE SAVAŞ VE ULUS-DEVLET

Bu çalışma, sosyal bilimlerin hemen her alanını etkilemiş önemli düşünce sistemleri arasında
olan, Hegel’in felsefesinde “savaş” olgusunun ne şekilde ele alındığına odaklanmaktadır. Hegel
düşünce sistemini oluştururken savaş ve ulus-devlet inşası arasında kurduğu sıkı bağlar dolayısıyla
“savaş”ları olumlamakla eleştirilmiş, Kant’ın feodus pacifi cum önerisi karşısında kabul edilemez
konumda görülmüştür. Son yıllarda, özellikle İngilizce literatürde Hegel felsefesini Uluslararası
İlişkiler açısından yeniden ele alma çabalarında bir artış gözlemlense de Türkçe literatürde bu
eksikliğin henüz mevcut olduğunu söylemek mümkündür.1 Bu çalışma, çok büyük bir düşünce
sistemi oluşturan Hegel felsefesini Uluslararası İlişkiler açısından analiz etmek kadar kapsamlı
bir hedefe sahip değildir. Çalışmanın temel hedefi Hegel düşüncesinde savaş olgusunu, savaş
üzerine düşünmenin en eski geleneklerinden birisi olan haklı savaş doktrini ile ilişkilendirmek,
bu çerçevede Hegel’i farklı bir bakış açısıyla okumanın ortaya çıkarabileceği potansiyellerin olup
olmadığını ortaya koymakla sınırlıdır.