Spermatozoon DNA'sının Hasarına Neden Olan Faktörler, Tamir ve Hasar Tespit Mekanizmaları
Öz
ÖZET
Günümüzde yapılan yoğun çalışmalarla önem kazanan spermatozoon deoksiribonükleik asit (DNA)' indeki hasarlar, gerek fertilizasyonu, gerekse embriyonal yaşamdan ölüme kadar olan yaşamı olumsuz yönde etkilemektedir. Birçok nedene bağlı DNA üzerinde sürekli hasar oluşmaktadır. Hasarın bir kısmı organizmanın kendine özgü tamir mekanizmaları tarafından onarılmaktadır. Bu hasar - onarım arasındaki denge, hasar nedenlerinin çoğalması ve onarım mekanizmalarındaki aksaklıklar nedeniyle hasar lehine bozulması durumunda hücre ölümü, fertilizasyon kapasitesinde azalma, spermatozoon genom bütünlüğünde bozulma ve mutasyonlar meydana gelmektedir. Bu meydana gelen hasarların belirlenmesi amacı ile birçok hasar tespit yöntemleri geliştirilmiştir. Tespit edilen hasarların düzeltilmesi ve elimine edilmesi yanında bu hasarların oluşmaması için gerekli önlemler üzerinde çalışmalar yapılmıştır. Bu bağlamda alınabilinecek önlemler ile spermatozoon DNA'sının hasarının önüne geçmek mümkün olabilmektedir. Bu derlemede spermatozoon DNA'sının hasarına neden olan durumlar, organizmanın kendine özgü DNA hasar tamir mekanizmaları, spermatozoon DNA'sı hasarlarının tespit metotları ve muhtemel hasarlara karşı alınabilinecek korunma yöntemleri hakkında veriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: DNA, hasar, hayvan, spermatozoon
ABSTRACT
THE FACTORS INDUCED DNA DAMAGE OF SPERMATOZOON, REPAIR AND DAMAGE DETECTION MECHANISMS
The damage of the spermatozoon deoxyribonucleic acid (DNA) which is getting importance in the intensive researches of nowadays, affects the life negatively both from the embryonic stage to the death and fertilization. Lots of reasons lead continuous damage onto the DNA. The damage is recovered by the individual mechanisms of the organism. This balance of the damage-repair, increasing the damage motives and breakdowns of the recovery mechanisms lead the balance in favor of the damage and cell death, decreasing fertilization capacity, impairment of the spermatozoon genome unity and mutations will be occurred. Lots of damage determination methods have been developed to detect these damages. Beside the studies which have been done about the correction of the detected damage and elimination, there are studies onto required precautions for not to take shape of this damage. In this sense, damage of spermatozoon DNA could be prevented by some precautions. In this review, reasons of damage of spermatozoon DNA, individual damage of DNA repair mechanism of organism, determination methods of damage of spermatozoon DNA and precautions against possible damages of DNA will be addressed.
Key Words: DNA, damage, animal, spermatozoon
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abdulkerim, B., Birşen, B., Mehmet, U., Duygu, E., Muhlise, A., 200 Kriyoprezervasyonun Genotoksik Etkilerinin Comet Yöntemi İle Araştırılması. In: Turk J Biochem; 29(1); 1-176. Ulusal Biyokimya Kongresi, Trabzon. Altuntaş, İ., 2007. Otoimmun Tiroid Hastalığının Tanı ve Takibinde Oksidatif DNA Hasar Belirleyicisi 8-OHdG’nin Önemi. Yüksek
- Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara. Agarwal, A., Said, M.T., 2003. Role of sperm chromatin abnormalities and DNA damage in male infertility. Human Reproduction Update 9 (4), 331-345.
- Aravindan, G.R., Bjordahl, J., Jost, L.K., Evenson, D.P., 1997. Susceptibility of human sperm to in situ DNA denaturation is strongly correlated with DNA strand breaks identified by singlecell electrophoresis. Experimental Cell Research 236 (1), 231-237.
- Başar, M., Çakan, M., Emir, L., Aydos, K., 2005. Spermden Doğuma. www. androloji. org. tr / DNA %20 hasarlarının %20 erkek %20 infertilitesinde %20 önemi. doc (Erişim 02009)
- Baumber, J., Ball, B.A., Linfor, J.J., Meyers, S.A., 200 Reactive Oxygen Species and Cryopreservation Promote DNA Fragmentation in Equine Spermatozoa. Journal of Andrology 24 (4), 621-628. Boe-Hansen, G.B., Ersbİll, A.K., Greve, T., Christensen, P., 2005. Increasing storage time of extended boar semen reduces sperm DNA integrity. Theriogenology 63 (7), 2006-2019.
- Çakır, M., 2007. Sağlık Yüksek Okulları İçin Histoloji (Ders Notları). http: host nigde edu tr/ uludogan/gakir/histoloji saglik yüksekokulu pdf (Erişim 23.08.2011)
- Cabrita, E., Robles, V., Rebordinos, L., 2005. Evaluation of DNA damage in rainbow trout (oncorhyncus mykiss) and gilthead sea bream (sparus aurata) cryopreserved sperm. Cryobiology 50 (2), 144-153.
- Dinçer, Y., Akçay, T., 2000. DNA Hasarı. Türk Biyokimya Dergisi 25 (2), 73-79.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
-
Yayımlanma Tarihi
10 Mart 2013
Gönderilme Tarihi
10 Mart 2013
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2013 Cilt: 39 Sayı: 2