Cebri İcra Hukukunda Aile Konutu Şerhinin Haciz ve Satışa Etkisi

Yıl 2025, Cilt: 3 Sayı: 2, 145 - 180, 31.07.2025

Nihat Güman

https://izlik.org/JA94CC79SD

Öz

Bu çalışma, aile konutu şerhinin İcra ve İflas Hukuku çerçevesinde haciz ve satış işlemleri üzerindeki etkisini incelemektedir. Aile konutu hem bireylerin temel barınma hakkını hem de aile birliğini koruyan özel bir statüye sahiptir. Türk Medeni Kanunu’nun 194. maddesi ile getirilen düzenlemeye göre, malik eşin tek başına aile konutu üzerinde tasarrufta bulunması diğer eşin rızasına bağlanmıştır. Ancak cebri icra gibi irade dışı işlemler bu korumanın dışında kalmaktadır. Çalışmada, aile konutu şerhinin tapuya kaydedilmesinin tek başına haczi önleyici bir etkisinin bulunmadığı, Yargıtay kararları ışığında ortaya konulmuştur. Öte yandan, “haline münasip ev” kavramı üzerinden, borçlunun ve ailesinin asgari yaşam koşullarını sağlayacak konutun haczedilemezliği de ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Meskeniyet iddiası ve bu iddianın hangi şartlarda ileri sürülebileceği, aile bireylerinin hukuki yararları açısından değerlendirilmiştir. Ayrıca ipotekli taşınmazların haczi durumunda, diğer eşin rızasının aranıp aranmayacağı ve ipoteğin haczedilmezlik hakkından feragat anlamına gelip gelmeyeceği gibi konular da incelenmiştir. Elde edilen bulgular, mevcut yasal düzenlemelerin aile konutunun korunması için yetersiz kaldığını, bu nedenle ilgili mevzuatın gözden geçirilerek daha etkin bir koruma mekanizmasının geliştirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Aile Konutu , Haciz , Şerh , Satış , Meskeniyet

Kaynakça

• Akil C, ‘Yargıtay Kararları Işığında Haline Münasip Evin Haczedilmezliği (Meskeniyet) İddiası (İİK m.82/12)’ (2011) (4) 60 Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 775-808.
• Akkaya T, ‘İcra Hukuku Bağlamında Süreli İpotek’ (2013) (4) 12 Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 161-184.
• Aslan K, ‘Hacizde Sıra (Tertip)’ (2005) 54 (2) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 269-318.
• Aşık İ, İcra Sözleşmeleri, (Yetkin 2006).
• Atalay O, ‘Türk Medeni Kanunu’nda Aile Hukuku Mal Rejimlerine İlişkin Hükümlerin Takip Hukuku Bakımından Değerlendirilmesi’ (Kasım 2002) Medeni Usul ve İcra-İflas Hukukçuları Toplantısı 51-73.
• Başözen A, ‘İflas Tasfiyesinde Müflisin Kişisel Çalışmasına Dayalı Malların Durumu – “Müflisin Uhdesine Geçen Mal” Kavramı (İİK m. 184, I)’ (2005) 4 Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 267-297.
• Belgesay M.R, İcra ve İflas Kanunu Şerhi, (4. Bası, Sıralar Matbaası 1954).
• Berkin N.M, Tatbikatçılara İcra ve İflas Hukuku Rehberi, (Filiz Kitabevi 1980).
• Berkin N.M, ‘Haczi Caiz Olmayan Eşya ve Alacaklar’ (1957) 5 İstanbul Barosu Dergisi 113-124).
• Budak, A.C, İpoteğin Paraya Çevrilmesi Yoluyla Takip, (2. Baskı, On İki Levha 2009).
• Bulut U, ‘Borçlunun Haline Münasip Evi Üzerinde İpotek Tesisi ve Haczedilmezlikten Feragat’ (2010) 12 Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1073-1100.
• Çabri S, ‘Aile Konutu Şerhi’ (2007) Çetingil ve Kender’e 50. Birlikte Çalışma Yılı Armağanı 401-415.
• Doğan M, ‘Türk Medenî Kanunu'nun Evliliğin Genel Hükümleri Bakımından Getirdiği Yenilikler’ (2003) (52) 4 Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 93-130.
• Dönmez M, ‘Aile Konutunun Haczi’ (2008) (77) Temmuz – Ağustos Türkiye Barolar Birliği Dergisi 349-358.
• Dönmez M, İcra ve İflâs Hukukunda Meskeniyet İddiası, (Güncel Hukuk Yayınları 2009).
• Gümüş A, Türk Medeni Kanunu’nun Getirdiği Yeni Şerhler, (Vedat Kitapçılık 2007).
• Kaçak N, Açıklama ve İçtihatlarla Haczedilemezlik, (Seçkin 2006).
• Kayak S, ‘Taşınmaz Rehninin Konu Bakımından Kapsamı’ (2004) Prof. Dr. Sevin Toruner’e Armağan 553-582.
• Kılıçoğlu A.M, Medeni Kanun’umuzun Aile-Miras ve Eşya Hukukunda Getirdiği Yenilikler, (3. Baskı, Turhan 2014).
• Kiraz T.Ö, ‘İsviçre Federal Mahkemesinin Bir Kararı Çerçevesinde Takip Hukukunda Şikâyet Eden Taraf Bakımından İlgili Kavramı’ (2008) Prof. Dr. Bilge Öztan’a Armağan 561-566.
• Kuru B, İcra ve İflas Hukuku El Kitabı, (Adalet 2013).
• Kuru B, İstinaf Sistemine Göre Yazılmış İcra ve İflas Hukuku, (Yetkin 2016).
• Kuru B, ‘Haczi Caiz Olmayan Şeyler’ (1962) (19) 1 Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 277-326.
• Karaaslan V, ‘6352 Sayılı Kanun ile Haczedilmezlik Kurallarında Yapılan Değişiklikler’ (2012) (2) 2 Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 161-183.
• Özbay İ, ‘İcra ve İflas Hukukumuzda Haczedilmezlikten Feragat (İİK m. 83/a).’ (2005) (9) 1-2 Atatürk Üniversitesi Erzincan Hukuk Fakültesi Dergisi 543-567.
• Pekcanıtez H, Atalay O, Özkan M.S ve Özekes M, Medeni İcra ve İflas Hukuku Ders Kitabı, (On İki Levha 2024).
• Postacıoğlu İ.E, İcra Hukuku Esasları, (Fakülteler Matbaası 1982).
• Postacıoğlu İ.E ve Altay S, İcra Hukuku Esasları, (Vedat Kitapçılık 2010).
• Serozon R, ‘Taşınmaz Rehni’ (2011) 64 (2) Journal of Istanbul University Law Faculty 301-324.
• Şıpka Ş, Aile Konutu ile İlgili Diğer İşlemlerde Diğer Eşin Rızası, (Beta 2004).
• Taşpınar S, ‘Borçlunun Bazı Mallarının Haczedilememesi ve Nedenleri (Haczedilmezlik ve Nedenleri)’ (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi 1994).
• Uyar T, İcra ve İflâs Kanunu Şerhi, (3.Baskı, Bilge Yayınevi 2006).
• Uyar T, ‘Haczi Caiz Olmayan Mallar ve Haklar (İİK m. 82)’ (1974) Dr. A.Recai Seçkin’e Armağan 551-586.