Küresel Havacılık Endüstrisi ve Hava Aracı Bakım Yönetimi Süreçleri İçin Kapsamlı Bir İnceleme

Öz

Türkiye Cumhuriyeti'nin vizyonu muasır medeniyet seviyesini aşmak olup, bunu başarmanın temel ilkelerinden bir tanesi de "İstikbal göklerdedir" şiarıdır. Bunun gerçekleşebilmesi için milli ve yerli havacılık sektörünün kurulması şarttır. Bu hedefe yönelik ilk adım, bakım yönetim sistemi gerektiren hava araçlarının emniyetli bir şekilde çalışmasını sağlamaktır. Havacılık sektöründeki uçak yapısı üreticileri ve komponent ve parça üreticilerine yönelik olarak gerekli bakım dokümanlarının oluşturulabilmesi ve kullanılabilmesi için uluslararası standart bir yönetim sürecinin takip edilmesi gerekmektedir. Havayolu işletmecileri daha sonra bakım dokümantasyonunu bu sisteme göre oluşturmalı ve hava araçlarının uçuşa elverişliliğini sağlamak için hava aracı bakım kuruluşlarıyla birlikte çalışmalıdır. Bu çalışmada, öncelikle hava aracı bakım yönetim sistemi odaklı olmak üzere, temel yönetim ve organizasyon ilkeleri çerçevesinde kullanılan dokümanlar ele alınmakta ve değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Hava Aracı Bakımı
• Uçuşa Elverişlilik
• Uçuşa Elverişlilik Dokümantasyonu
• Uçuşa Elverişlilik Düzenlemeleri
• Bakım Muayenesi

A Comprehensive Review on the Global Aviation Industry and Aircraft Maintenance Management Processes

Öz

The vision of the Turkish Republic is to surpass the level of contemporary civilization, and one of the main principles to achieve this is "The future is in the skies." To make this a reality, it is imperative to establish a national and domestic aviation industry. The first step towards this goal is to ensure the safe operation of aircraft, which requires a maintenance management system. To create and use the necessary maintenance documents, an international standard management process should be followed for airframe manufacturers and component and part manufacturers in the aviation industry. Airline operators should then create their maintenance documentation according to this system and work with airplane maintenance organizations to ensure the airworthiness of their aircraft. This study discusses and evaluates the documents used within the essential management and organization principles framework, primarily focusing on the aircraft maintenance management system.

Anahtar Kelimeler

• Aircraft Maintenance
• Airworthiness
• Airworthiness Documentation
• Airworthiness Regulations
• Maintenance Inspection

Kaynakça

1. ATEŞ, M. (2023). Uçar Parça Üretimi ve Bakım Operasyonları Arasındaki İlgileşim Üzerine Bir Çalışma, İstanbul Gelişim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
2. ATEŞ, M., KUL, R. H. & DUZGUN, M. (2019). Conceptual Design Phase of the Establishment of the National Aircraft Maintenance Management Institute Project, Intavic, University of Turkish Aeronautical Association, 18-19 October 2019, Ankara
3. CARDEAL, G., HOSE, K., RIBEIRO, I., GOTZE, U. (2020). Sustainable Business Models–Canvas for Sustainability, Evaluation Method, and Their Application to Additive Manufacturing in Aircraft Maintenance. Sustainability, 12, 9130. https://doi.org/10.3390/su12219130
4. EREN, E. (2011). Yönetim ve Organizasyon. İstanbul: Beta Yayınları
5. GEREDE E. (2006). Havacılık emniyeti ve havacılık güvenliği kavramları arasındaki ilişki ve farkların belirlenmesine yönelik bir araştırma. İstanbul Üniversitesi İşletme İktisadi Enstitüsü Dergisi, 17(54), 26-37.
6. GEREDE, E. (2006). A Research on Determining the Relationship and Differences Between Aviation Safety and Aviation Safety Concepts. Management Volume 17 (54), 26-37.
7. International Civil Aviation Organization (ICAO). The Convention on International Civil Aviation, Annexes 1 to 18, Last entered: 08 March 2024. https://www.icao.int/safety/airnavigation/nationalitymarks/annexes_booklet_en.pdf
8. KEARNS, S. K. (2021). Fundamentals of International Aviation (2nd ed.). London: Routledge.

9. KINNISON, H. A., SIDDIQUI, T. (2013). Aviation Maintenance Management. 2nd ed. New York: McGraw-Hill Education.
10. KOIZUM, T., KOGISO, N. (2023). Effect of Aircraft Health Management on Aircraft Maintenance Program Development by Aircraft Manufacturer, 4th Asia Pacific Conference of the Prognostics and Health Management, Tokyo, Japan, September 11 – 14, 2023
11. KUL, R. H. (2013). İşletmeciler İçin Bilişim Sistemleri Temelleri ve Uygulamaları, İstanbul: Papatya Yayıncılık.
12. LAPESA, B. D. (2022). AMP Content and Maintenance Planning Document (MPD). In: Aircraft Maintenance Programs. Springer Series in Reliability Engineering. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-90263-6_5
13. MINTZBERG, H., RAISINGHANI, D. & THÊORÉT, A. (1976). The structure of ‘unstructured’ decision processes. Administrative Science Quarterly, 21(2), 246-275.
14. ORHAN, I. (2022). Fundamentals of Sustainable Airline Maintenance Management. In: Karakoc, T.H., Colpan, C.O., Dalkiran, A. (eds) Progress in Sustainable Aviation. Sustainable Aviation. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-031-12296-5_7
15. PANAGOPOULOS I., ATKIN C. & SİKORA I. (2016). Lean Six-Sigma in Aviation Safety: An implementation guide for measuring Aviation system's safety performance, Journal of Safety Studies, 2 (2), 30-43, https://doi.org/10.5296/jss.v2i2.10438.
16. SARAÇYAKUPOĞLU T. (2021). Fracture and failure analysis of the trainer aircraft rudder pedal hanger. Engineering Failure Analysis.122(105254). https://doi.org/10.1016/j.engfailanal.2021.105254
17. SARAÇYAKUPOĞLU, T. (2020). Emniyet İrtifasından Bilgiler: Genel Havacılık, Üretim ve Bakım Süreçleri. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık
18. SARAÇYAKUPOĞLU, T. (2016). Türkiye’de Havacılık Endüstrisinde Bakım Teknisyeni Yetiştirme Patikası. Mühendis ve Makine, 57 (678), 60-64
19. SARAÇYAKUPOĞLU, T., ATES, M. (2020). A Methodological Research on the Correlation between the Airborne Part Manufacturing System and Aircraft Maintenance Operations, Journal of Green Engineering, Volume 10-12, p. 1-9, 2020
20. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM). Last entered: 08 March 2024. https://web.shgm.gov.tr/documents/sivilhavacilik/files/mevzuat/sektorel/yonetmelikler/SHY-21_30.12.2015.pdf
21. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM). Regulation on Safety Assessments for Domestic and Foreign Aircraft (SHY-RAMP). Last entered: 08 March 2024 https://web.shgm.gov.tr/documents/sivilhavacilik/files/mevzuat/sektorel/yonetmelikler/SHY-RAMP_23.12.2015.pdf
22. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM). SHT-66 Hava Aracı Bakım Personeli Lisansı Talimatı (SHT-66). Last entered: 08 March 2024. https://web.shgm.gov.tr/documents/sivilhavacilik/files/pdf/SHT66/01_SHT-66_Talimati.pdf
23. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM). Sürekli Uçuşa Elverişlilik Yönetmeliği (SHY-CA). Last entered: 08 March 2024. https://web.shgm.gov.tr/documents/sivilhavacilik/files/mevzuat/sektorel/yonetmelikler/2022/SHY-CA.pdf
24. STOSIC, K., DAHLSTROM, N. & BOONCHAI, C. (2023). Applying lessons from aviation safety culture in the hospitality industry: a review and road map, International Journal of Occupational Safety and Ergonomics, 29:3, 1025-1036, https://doi.org/10.1080/10803548.2022.210863815