Çalışma Hayatı Koşulları ile Ücretli/Maaşlı Çalışanların Öznel İyi Oluş Düzeyleri Arasındaki İlişki: Ordinal Logit Modelden Kanıtlar

Öz

 Sosyal bilimlerde öznel iyi oluş özellikle son yıllarda önemini giderek artıran bir araştırma alanı olmuştur. Bununla birlikte söz konusu araştırma konusu Türkiye’de henüz yeterince gelişmiş olmadığından bu konu ile ilgili yapılan çalışmalar ve sunulacak olan politika önerileri bireylerin yaşam memnuniyetlerinin artırılması yoluyla çalışma hayatına yansıyacak ve bu bağlamda toplumsal refah da sağlanmış olacaktır. Bu çalışmanın temel amacı, 2014 yılında Türkiye’de ücretli, maaşlı ve yevmiyeli çalışanlar ile 2024 yılında ücretli/maaşlı çalışanların öznel iyi oluşları ile belirli değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışmada, TÜİK Yaşam Memnuniyeti Araştırması mikro verileri kullanılarak yaş, medeni durum, eğitim, iş memnuniyeti, gelir memnuniyeti ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) hizmetlerinden memnuniyetin bireylerin genel mutluluk düzeyleri üzerindeki ilişkisi analiz edilmiştir. Seçilen değişkenlerin sıralı yapısı dikkate alınarak analizlerde ordinal logit modeli kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, bireylerin öznel iyi oluşunu etkileyen unsurların 2014 ile 2024 yılları arasında değiştiğini göstermektedir. Bireylerin kazançlarından ve Sosyal Güvenlik Kurumu hizmetlerinden duydukları memnuniyet ile öznel iyi oluşları arasındaki ilişkinin, 2024 yılında önceki döneme kıyasla daha güçlü olduğu görülmüştür. Sonuçlar, bireylerin iyi oluşlarını ekonomik belirsizliklere ilişkin değerlendirmeleri ve kurumsal çerçeveye yönelik algıları üzerinden şekillendirdiklerine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Mutluluk
• Yaşam Memnuniyeti
• Ordinal Logit Model
• Öznel İyi Oluş
• Türkiye

The Relationship between Working Life Conditions and the Subjective Well-Being of Wage and Salary Employees: Evidence from an Ordinal Logit Model

Öz

 Subjective well-being has become an increasingly important area of research in the social sciences, particularly in recent years. However, as this research topic is not yet sufficiently developed in Turkey, the studies conducted on this subject and the policy recommendations to be presented will reflect on working life by increasing individuals' life satisfaction and, in this context, social welfare will also be achieved. The main objective of this study is to examine the connection between particular variables and the subjective well-being of salaried and hourly workers in Turkey during 2014 and the salaried workers of 2024. The study used micro data from the TÜİK Life Satisfaction Survey to examine how age, education and marital status and employment satisfaction and income satisfaction and Social Security Institution services satisfaction affected people's total happiness. The researchers employed ordinal logit model in their analysis because they needed to consider the ordered nature of their selected variables. The results show that the factors which affect people's subjective well-being have changed between 2014 and 2024 according to the comparison of both years' data. The relationship between individuals' satisfaction with their earnings and Social Security Institution services and their subjective well-being had a stronger presence in 2024 than in earlier times. The results suggest that people perceive their well-being through their assessments of economic uncertainties and their institutional framework evaluations.

Anahtar Kelimeler

• Happiness
• Life Satisfaction
• Ordinal Logit Model
• Subjective Well-Being
• Türkiye

Kaynakça

1. ACAR, Y. (2019). Türkiye’de yaşam memnuniyetinin belirleyicileri: İller üzerine bir yatay kesit analizi. Maliye Araştırmaları Dergisi, 5(2), 145–157.
2. AKARSU, Y. (2025a). Türkiye’de bölgelere göre istihdamın cinsiyet ve çalışma şekli açısından analizi. Karadeniz 19. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi Bildiri Kitabı, Rize, Türkiye.
3. AKARSU, Y. (2025b). Education and health as keys to prosperity: A comparative approach between Türkiye and Finland. In H. Gül, Ş. A. Koç, & İ. Şiriner (Eds.), Global issues in economics & management (Global Studies, Vol. 13, pp. 219–231). IJOPEC Publication.
4. AKARSU, Y. (2025c). Effects of remote work practices on subjective well-being and work-life balance. In H. Gül, Ş. A. Koç, & İ. Şiriner (Eds.), Global issues in economics & management (Global Studies, Vol. 13, pp. 109–124). IJOPEC Publication.
5. AKARSU, Y. (2025d). The rule of law and the fight against corruption: Impacts on welfare – A comparison between Türkiye and Finland. In Y. Kocadoru (Ed.), Social sciences: Theory, methodology and practice (pp.103-118). Platanus Publishing.
6. AYDIN, H. İ. (2020). Mutluluk ve ekonomi: Yaşam memnuniyeti araştırması üzerinden bazı dikkatler. Current Research in Social Sciences, 6(2), 135–148
7. BOADU, K. (2018). Don’t Worry be Happy: Analysis of Happiness as an Economic Measurement, Master's Theses. 1117.
8. CLARK, A. E. (2018). Four decades of the economics of happiness: Where next? Review of Income and Wealth, 64(2), 245–269.

9. DIENER, E. (1984). Subjective well-being. Psychological Bulletin, 95(3), 542–575.
10. DIENER, E., SUH, E. M., LUCAS, R. E., & SMITH, H. L. (1999). Subjective well-being: Three decades of progress. Psychological Bulletin, 125(2), 276–302.
11. DIENER, E., GOHM, C. L., SUH, E., & OISHI, S. (2000). Similarity of the relations between marital status and subjective well-being across cultures. Journal of Cross-Cultural Psychology, 31(4), 419–436.
12. DIENER, E., OISHI, S. (2000). Money and Happiness: Income and Subjective Well-being across Nations, 185-218.
13. DI TELLA, R., MACCULLOCH, R. J., & OSWALD, A. J. (2001). Preferences over inflation and unemployment: Evidence from surveys of happiness. American Economic Review, 91(1), 335–341.
14. DÜNDAR, Ö., & YASIM, Y. K. (2022). Türkiye’de bireylerin yaşam memnuniyetinin sosyoekonomik faktörler kapsamında mekânsal analizi. ÇAKÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(2), 289–312.
15. EASTERLIN, R. A. (1974). Does Economic Growth Improve the Human Lot?, in P. A. David and W. B. Melvin, eds, Nations and Households in Economic Growth, 89–125, Stanford University Press, Palo Alto.
16. EASTERLIN, R. A. (1995). Will Raising The Incomes of All Increase the Happiness of All?, Journal of Economic Behavior and Organization, 27, 35-47.
17. EASTERLIN, R. A. (2001). Income and Happiness: Towards A Unified Theory, The Economic Journal, 111(473), 465–484.
18. EASTERLIN, R. A. (2003). Happiness of women and men in later life: Nature, determinants, and prospects. In M. J. Sirgy, D. Rahtz, & A. C. Samli (Eds.), Advances in quality-of-life theory and research (pp. 13–25). Kluwer Academic Publishers.
19. EASTERLIN, R. A. (2006). Life cycle happiness and its sources: Intersections of psychology, economics, and demography. Journal of Economic Psychology, 27(4), 463–482. https://doi.org/10.1016/j.joep.2006.05.002
20. EASTERLIN, R. A. (2007). Happiness and domain satisfaction: Theory and evidence (IEPR Working Paper No. 07.5). University of Southern California.
21. EASTERLIN, R. A. (2013). Happiness, growth, and public policy. Economic Inquiry, 51(1), 1–15.
22. ELAHI, N. S., RASHEED, M. A., SHAHZAD, F., & ARSLAN, A. (2025). Exploration of workplace loneliness and subjective well-being in public higher education institutions: A JD-R model perspective in Pakistan. Public Organization Review, 1–21.
23. ESMAIL, H., & SHILI, J. (2018). The relationship between happiness and economic development in KSA: Study of Jazan region. Asian Social Science, 14(3), 79–87.
24. GÜL, L., & GÖKMEN, Ş. (2024). İş memnuniyetini etkileyen faktörlerin incelenmesi: Türkiye örneği. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 26(1), 327–342.
25. HANCOCK, K. J. (2013). Assessing happiness: How economic factors measure up. Honors Projects, Paper 123. Illinois Wesleyan University.
26. ISTIQOMAH, I., & NASUTION, Y. (2025). Leveraging psychological capital as a personal resource to enhance happiness at work and drive extra-role behaviors. Indonesian Interdisciplinary Journal of Sharia Economics, 8(3), 12446–12461.
27. JAGODZINSKI, W. (2011). Autonomy, religiosity and national identification as determinants of life satisfaction: A theoretical and empirical model and its application to Japan, Contemporary Japan, De Gruyter, vol. 23(1), pages 93-127, January.
28. KAHNEMAN, D. DEATON, A. (2010). High Income Improves Evaluation of Life But Not Emotional Well-Being, PNAS, 107(38), 16489–16493.
29. KIRCI ÇEVIK, N., & KORKMAZ, O. (2014). Türkiye’de yaşam doyumu ve iş doyumu arasındaki ilişkinin iki değişkenli sıralı probit model analizi. Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 7(1), 126–145.
30. LAYARD, R. (2006). Happiness and Public Policy: A Challenge to The Profession, The Economic Journal, 116(510), C24-C33.
31. OSWALD, A. J. (1997). Happiness and economic performance. The Economic Journal, 107(445), 1815–1831.
32. ÖNDES, H. (2019). Türkiye’de mutluluk düzeyini etkileyen faktörler: Mekânsal ekonometri analizi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(4), 1039–1064
33. QIN, T., FU, R., YAO, P., & WEI, P. (2025). The influence of higher education based on machine learning on subjective well-being. Scientific Reports, 15, Article 35129.
34. SARI, N. A., HURUTA, A. D., ROBIYANTO, R. (2025). The Easterlin Paradox in ASEAN: Welfare and Economic Growth, The Europen Journal of Applied Economics, 22(2), 82-98.
35. SEN, A. (2000). Development as freedom. New York, NY: Alfred A. Knopf.
36. SELIM, S. (2008). Türkiye’de bireysel mutluluk kaynağı olan değerler üzerine bir analiz: Multinomial logit model. Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(3), 345–358.
37. TENG, G., & HU, L. (2011). Unemployment, inflation and happiness: Evidence from China. Journal of Happiness Studies, 12(2), 267–286.
38. TU, S., HE, J., ZHANG, Y., ZHAO, H., LIU, J., TUREL, O., & HE, Q. (2025). Intolerance of uncertainty and social well-being. Journal of Happiness Studies, 26, 133–155.
39. Türkiye İstatistik Kurumu. (2014–2024). Yaşam Memnuniyeti Araştırması mikro verileri. TÜİK.
40. ULUTÜRK AKMAN, S. (2021). Mutluluk ve yaşam memnuniyetinin belirleyicileri: Türkiye İstatistik Kurumu yaşam memnuniyeti araştırması üzerine analizler. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 81, 35–69.
41. VEČERNÍK, J. (2012). Subjektivní indikátory blahobytu: přístupy, měření a data. Politická ekonomie, 60(3), 291–308.
42. ZHUNIQ, M., WINTER, F., AGUILAR-RAAB, C. (2025). Compassion for Others and Well-Being: A Meta-Analysis, Scientific Reports, 15(36478).